Trong hơn hai thập kỷ qua, thói quen tra Google đã trở thành một phản xạ tự nhiên của người dùng internet mỗi khi cần tìm kiếm thông tin, từ việc tra cứu quán ăn đến giải mã các triệu chứng bệnh lý. Tuy nhiên, một sự dịch chuyển âm thầm nhưng mạnh mẽ đang diễn ra khi các công cụ AI bắt đầu thay thế vị thế mặc định này. Thay vì bắt đầu bằng việc nhập từ khóa vào thanh tìm kiếm của Google, nhiều người dùng đang dần chuyển sang các nền tảng như Perplexity để tổng hợp thông tin hoặc Claude để hỗ trợ lập trình và phân tích chuyên sâu.
Sự thay đổi này không chỉ đơn thuần là việc đổi mới công cụ, mà nó còn phản ánh một bước tiến trong cách chúng ta tương tác với tri thức số, nơi sự tiện lợi và tốc độ tổng hợp thông tin trực tiếp đang dần chiếm ưu thế trước mô hình tìm kiếm truyền thống.
Vào tháng 5/2025, tại một phiên tòa chống độc quyền, ông Eddy Cue - Phó Chủ tịch cấp cao của Apple - đã tiết lộ một thông tin gây chấn động: lượng tìm kiếm trên Safari lần đầu tiên trong lịch sử ghi nhận sự sụt giảm vào tháng 4/2025 do người dùng chuyển dịch sang các công cụ AI. Sự kiện này đã khiến cổ phiếu Alphabet sụt giảm khoảng 7-9% ngay trong ngày hôm đó.
Các chatbot AI giờ đều đã tích hợp chức năng tìm kiếm trên internet (dù nhiều lúc cũng không đáng tin cậy lắm)
Đối với nhiều người dùng, việc thay đổi thói quen tra Google không phải là một quyết định mang tính ý thức cao độ mà diễn ra một cách tự nhiên nhờ vào sự tiện lợi. Khi cần thu thập dữ liệu cho một bài viết, Perplexity cung cấp câu trả lời kèm theo trích dẫn nguồn cụ thể, loại bỏ việc phải mở nhiều tab trình duyệt. Khi cần hỗ trợ kỹ thuật, Claude có thể làm việc trực tiếp trong môi trường lập trình.
Sự thay đổi này đe dọa trực tiếp đến cỗ máy kinh tế cốt lõi của Google là mảng quảng cáo tìm kiếm, vốn mang về khoảng 175 tỷ đô la vào năm 2023, chiếm hơn 55% tổng doanh thu của Alphabet.
Trong khi các startup nhỏ có thể linh hoạt thử nghiệm các mô hình mới vì họ không có gì để mất, Google lại mang trên mình quán tính của một kẻ thống trị. Với một startup, sự thay đổi là cơ hội để chen chân vào thị trường; còn với Google, sự thay đổi mang lại cảm giác như nền tảng kinh tế đang bị xói mòn. Tâm lý bảo vệ lãnh địa đã chinh phục được đôi khi lấn át tinh thần đổi mới sáng tạo. Điều này tạo ra một khoảng cách về tốc độ thích nghi khi Google phải cân nhắc giữa việc duy trì mô hình kinh doanh cũ và việc theo đuổi một tương lai nơi AI trả lời trực tiếp cho người dùng, thay vì dẫn dắt họ qua các liên kết quảng cáo.
Nguyên nhân sâu xa nằm ở sự dũng cảm nội bộ. Nếu Google tung ra một sản phẩm AI trả lời trực tiếp quá sớm, họ sẽ tự phá hủy mô hình kinh doanh quảng cáo dựa trên các lượt nhấp chuột vào liên kết.
Đây là một khuynh hướng lặp lại trong lịch sử công nghệ, tương tự như trường hợp của Kodak với máy ảnh kỹ thuật số hay Blockbuster với dịch vụ cho thuê đĩa. Cả hai đều từng có cơ hội dẫn đầu xu thế mới nhưng đã từ chối vì sợ ảnh hưởng đến mảng kinh doanh truyền thống. Google hiện đang đứng trước khoảnh khắc tương tự: liệu họ có dám tự thay đổi chính mình trước khi bị các đối thủ AI thay thế hoàn toàn?
Lịch sử Internet đã chứng kiến sự trỗi dậy và suy tàn của nhiều gã khổng lồ như Yahoo, Ask hay AltaVista. Mỗi công ty đều từng tin rằng vị thế của mình là bất biến cho đến khi thói quen của người dùng tiến hóa. Theo dữ liệu từ StatCounter, thị phần tìm kiếm toàn cầu của Google đã rơi xuống dưới mức 90% vào cuối năm 2024, lần đầu tiên kể từ năm 2015. Mặc dù con số sụt giảm có vẻ nhỏ, nhưng nó là một vết nứt thực sự trong sự thống trị kéo dài gần một thập kỷ.
Google hiện đang phải vận hành trong một tư thế mới: vừa phòng thủ vừa nỗ lực tái định nghĩa chính mình. Rủi ro lớn nhất đối với họ không phải là sự xuất hiện của một đối thủ cụ thể, mà là sự thay đổi âm thầm trong hành vi người dùng. Khi các chatbot AI trở thành công cụ làm việc hàng ngày, Google không còn là điểm đến mặc định.
Sự chuyển dịch từ Google sang các nền tảng như Perplexity hay Claude diễn ra không kèn không trống, nhưng khi nhận ra thì người dùng có thể đã đi rất xa. Google đã xây dựng nên cửa ngõ chính của internet, và giờ đây họ phải chứng minh rằng mình vẫn đủ sức hấp dẫn để người dùng tiếp tục bước qua cánh cửa đó.
Sự thay đổi này không chỉ đơn thuần là việc đổi mới công cụ, mà nó còn phản ánh một bước tiến trong cách chúng ta tương tác với tri thức số, nơi sự tiện lợi và tốc độ tổng hợp thông tin trực tiếp đang dần chiếm ưu thế trước mô hình tìm kiếm truyền thống.
Khi thói quen tra Google dần mất đi vị thế mặc định
Sự thống trị của Google trong việc định hình hành vi người dùng là điều không thể phủ nhận khi từ khóa này đã trở thành một động từ phổ biến toàn cầu. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các chatbot AI như ChatGPT, Claude, Gemini và Perplexity đang tạo ra một thách thức chưa từng có. Những công cụ này cung cấp câu trả lời trực tiếp, tóm tắt nội dung và giảm bớt nhu cầu phải nhấp vào hàng loạt đường link để tự ghép nối thông tin.Vào tháng 5/2025, tại một phiên tòa chống độc quyền, ông Eddy Cue - Phó Chủ tịch cấp cao của Apple - đã tiết lộ một thông tin gây chấn động: lượng tìm kiếm trên Safari lần đầu tiên trong lịch sử ghi nhận sự sụt giảm vào tháng 4/2025 do người dùng chuyển dịch sang các công cụ AI. Sự kiện này đã khiến cổ phiếu Alphabet sụt giảm khoảng 7-9% ngay trong ngày hôm đó.
Các chatbot AI giờ đều đã tích hợp chức năng tìm kiếm trên internet (dù nhiều lúc cũng không đáng tin cậy lắm)
Đối với nhiều người dùng, việc thay đổi thói quen tra Google không phải là một quyết định mang tính ý thức cao độ mà diễn ra một cách tự nhiên nhờ vào sự tiện lợi. Khi cần thu thập dữ liệu cho một bài viết, Perplexity cung cấp câu trả lời kèm theo trích dẫn nguồn cụ thể, loại bỏ việc phải mở nhiều tab trình duyệt. Khi cần hỗ trợ kỹ thuật, Claude có thể làm việc trực tiếp trong môi trường lập trình.
Sự thay đổi này đe dọa trực tiếp đến cỗ máy kinh tế cốt lõi của Google là mảng quảng cáo tìm kiếm, vốn mang về khoảng 175 tỷ đô la vào năm 2023, chiếm hơn 55% tổng doanh thu của Alphabet.
Vị thế thống trị trở thành gánh nặng lớn nhất của Google
Một nghịch lý thú vị trong giới công nghệ là đôi khi chính thành công rực rỡ trong quá khứ lại trở thành rào cản cho sự đổi mới trong tương lai. Đối với một tập đoàn khổng lồ như Google, mọi thay đổi dù là nhỏ nhất trong giao diện tìm kiếm cũng có thể tác động đến hàng tỷ đô la doanh thu và ảnh hưởng đến cả một hệ sinh thái phức tạp bao gồm các đối tác và hàng triệu hợp đồng quảng cáo.Trong khi các startup nhỏ có thể linh hoạt thử nghiệm các mô hình mới vì họ không có gì để mất, Google lại mang trên mình quán tính của một kẻ thống trị. Với một startup, sự thay đổi là cơ hội để chen chân vào thị trường; còn với Google, sự thay đổi mang lại cảm giác như nền tảng kinh tế đang bị xói mòn. Tâm lý bảo vệ lãnh địa đã chinh phục được đôi khi lấn át tinh thần đổi mới sáng tạo. Điều này tạo ra một khoảng cách về tốc độ thích nghi khi Google phải cân nhắc giữa việc duy trì mô hình kinh doanh cũ và việc theo đuổi một tương lai nơi AI trả lời trực tiếp cho người dùng, thay vì dẫn dắt họ qua các liên kết quảng cáo.
Thách thức về sự dũng cảm và bài toán tự ăn thịt mình
Vấn đề của Google không nằm ở năng lực kỹ thuật. Thực tế, Google là đơn vị tiên phong trong lĩnh vực AI với kiến trúc Transformer - nền tảng của mọi mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) hiện đại - và sở hữu DeepMind, một trong những phòng thí nghiệm AI hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, OpenAI mới là bên ra mắt ChatGPT trước và gặt hái thành công vang dội với 100 triệu người dùng chỉ trong 2 tháng cuối năm 2022.Nguyên nhân sâu xa nằm ở sự dũng cảm nội bộ. Nếu Google tung ra một sản phẩm AI trả lời trực tiếp quá sớm, họ sẽ tự phá hủy mô hình kinh doanh quảng cáo dựa trên các lượt nhấp chuột vào liên kết.
Đây là một khuynh hướng lặp lại trong lịch sử công nghệ, tương tự như trường hợp của Kodak với máy ảnh kỹ thuật số hay Blockbuster với dịch vụ cho thuê đĩa. Cả hai đều từng có cơ hội dẫn đầu xu thế mới nhưng đã từ chối vì sợ ảnh hưởng đến mảng kinh doanh truyền thống. Google hiện đang đứng trước khoảnh khắc tương tự: liệu họ có dám tự thay đổi chính mình trước khi bị các đối thủ AI thay thế hoàn toàn?
Sự tiến hóa của thói quen và tương lai không vĩnh viễn
Lịch sử Internet đã chứng kiến sự trỗi dậy và suy tàn của nhiều gã khổng lồ như Yahoo, Ask hay AltaVista. Mỗi công ty đều từng tin rằng vị thế của mình là bất biến cho đến khi thói quen của người dùng tiến hóa. Theo dữ liệu từ StatCounter, thị phần tìm kiếm toàn cầu của Google đã rơi xuống dưới mức 90% vào cuối năm 2024, lần đầu tiên kể từ năm 2015. Mặc dù con số sụt giảm có vẻ nhỏ, nhưng nó là một vết nứt thực sự trong sự thống trị kéo dài gần một thập kỷ.
Google hiện đang phải vận hành trong một tư thế mới: vừa phòng thủ vừa nỗ lực tái định nghĩa chính mình. Rủi ro lớn nhất đối với họ không phải là sự xuất hiện của một đối thủ cụ thể, mà là sự thay đổi âm thầm trong hành vi người dùng. Khi các chatbot AI trở thành công cụ làm việc hàng ngày, Google không còn là điểm đến mặc định.
Sự chuyển dịch từ Google sang các nền tảng như Perplexity hay Claude diễn ra không kèn không trống, nhưng khi nhận ra thì người dùng có thể đã đi rất xa. Google đã xây dựng nên cửa ngõ chính của internet, và giờ đây họ phải chứng minh rằng mình vẫn đủ sức hấp dẫn để người dùng tiếp tục bước qua cánh cửa đó.
