Mạnh Quân✔
Writer
Đó là bước đi lớn đầu tiên của OpenAI ở cấp độ cổng thông tin, với 800 triệu người dùng hoạt động hàng tuần. Nhiều người tin rằng trình duyệt, vốn đã thống trị internet trong ba mươi năm, cuối cùng đã đạt đến giai đoạn kết thúc của thế hệ mình.
Ngay cả tin tức về việc OpenAI sắp phát hành trình duyệt cũng đã gây ra một cơn sốt ra mắt sản phẩm quy mô nhỏ ở Thung lũng Silicon: nhiều nhóm lớn nhỏ chuyên phát triển trình duyệt AI đã chọn phát hành sản phẩm của họ trước thời hạn để tránh việc công sức của họ bị OpenAI làm lu mờ hoàn toàn, điều này thực tế đã góp phần tạo nên cơn sốt trình duyệt AI vào năm 2025.
292 ngày sau, vào ngày 9 tháng 8 năm 2026, Atlas ngừng hoạt động.
Trong 292 ngày đó, thị phần toàn cầu của Chrome vẫn giữ ở mức hai phần ba. Trong khi đó, về phía đối thủ, Arc ngừng cập nhật, Sidekick đóng cửa, The Browser Company được bán cho Atlassian, và giờ đây ngay cả OpenAI cũng đã rút lui. Những kẻ tiêu diệt đang lần lượt rút lui, trong khi kẻ bị bao vây thậm chí còn chưa có cơ hội để phản công đúng nghĩa.
Trong vòng một năm, làn sóng trình duyệt AI đã lần lượt đi qua bốn kiểu kết thúc. Arc bị ngừng phát triển vào tháng 5/2025, khi The Browser Company chuyển toàn bộ đội ngũ sang phát triển trình duyệt AI Dia. Sidekick được Perplexity mua lại, sau đó đóng cửa vào tháng 8 và chuyển hướng người dùng sang Comet. Tháng 9, công ty đứng sau trình duyệt này được Atlassian mua lại với giá 610 triệu USD, tương đương khoảng 15,9 nghìn tỷ đồng. Còn Atlas của OpenAI là trường hợp đơn giản nhất: bị đóng cửa trực tiếp.
Atlas chỉ tồn tại 292 ngày và chỉ có phiên bản cho macOS, chưa từng xuất hiện trên Windows hay thiết bị di động. OpenAI thậm chí yêu cầu người dùng xuất dấu trang dưới dạng tệp HTML trước ngày 9/8. Điều khá trớ trêu là sản phẩm từng được kỳ vọng thay đổi cách con người sử dụng trình duyệt, cuối cùng lại hướng dẫn người dùng chuyển dữ liệu trở lại Chrome.
Trong khi các trình duyệt AI liên tục thay đổi, Chrome gần như không bị ảnh hưởng. Thị phần toàn cầu của Chrome vẫn quanh mức hai phần ba và biến động trong năm qua chưa vượt quá 2 điểm phần trăm. Tổng thị phần của các trình duyệt AI thậm chí chưa đạt 1%.
Lý do đầu tiên là thói quen. Chuyển sang một trình duyệt mới đồng nghĩa với việc phải di chuyển dấu trang, mật khẩu, tiện ích mở rộng, thông tin thanh toán và làm quen lại với cách sử dụng. Trong khi đó, người dùng Chrome chỉ cần cài thêm một tiện ích AI. Các trình duyệt AI yêu cầu người dùng thay đổi công cụ quen thuộc, còn Chrome chỉ cần thêm một tính năng.
Trở ngại thứ hai là thiết bị di động. Phần lớn hoạt động duyệt web diễn ra trên smartphone, nhưng nhiều trình duyệt AI lại tập trung vào máy tính. Atlas thậm chí chỉ hỗ trợ Mac. Rất khó cạnh tranh trên một thị trường mà mình chưa thực sự hiện diện.
Quan trọng hơn, các ông lớn đã phản ứng nhanh hơn nhiều so với trước đây. Gemini được đưa vào Chrome, trong khi Microsoft cũng tích hợp Copilot vào Edge. Những tính năng từng được các startup dành nhiều tháng phát triển như hỏi đáp bên lề, tóm tắt trang hay thực hiện tác vụ có thể nhanh chóng xuất hiện trong trình duyệt lớn thông qua một bản cập nhật.
Vì vậy, Chrome không cần trực tiếp "đánh bại" các trình duyệt AI. Nó chỉ cần biến AI thành một tính năng bên trong trình duyệt hiện có, qua đó xóa bỏ chính lợi thế mà các đối thủ từng dựa vào để thuyết phục người dùng chuyển đổi.
Tuy nhiên, trình duyệt AI chưa biến mất hoàn toàn. Điểm đáng chú ý là những sản phẩm còn tồn tại đều không thực sự kiếm tiền từ bản thân trình duyệt. Comet được Perplexity sử dụng như một công cụ thu hút người dùng cho dịch vụ AI của mình. Dia nằm trong hệ sinh thái của Atlassian. Opera Neon dựa trên nền tảng kinh nghiệm hơn 20 năm của Opera và thu phí 19,99 USD/tháng, khoảng 500.000 đồng. Một số sản phẩm nhỏ hơn tiếp tục dựa vào nguồn vốn đầu tư.
Nói cách khác, trình duyệt AI đang dần trở thành một công cụ phục vụ cho một mô hình kinh doanh khác, thay vì một sản phẩm độc lập. Nó có thể là kênh thu hút khách hàng, phương tiện đưa AI đến người dùng hoặc một phần trong hệ sinh thái phần mềm.
Điều này cũng đã xuất hiện ở Trung Quốc. Quark của Alibaba phát triển thành nền tảng làm việc với AI, QQ Browser tích hợp Hunyuan và 360 đưa AI vào trình duyệt bảo mật. Các công ty lớn không tạo ra một trình duyệt hoàn toàn mới chỉ dành cho AI, mà đưa AI vào những sản phẩm đã có sẵn người dùng.
Thông điệp này cũng được OpenAI thể hiện khi đóng cửa Atlas: trình duyệt AI nên là một tính năng, chứ không phải một đích đến.
Nhưng điều đó không có nghĩa OpenAI từ bỏ ý tưởng về một trình duyệt có khả năng hành động thay người dùng. Công nghệ của Atlas được chuyển thành hai hướng: một phần nằm trong ứng dụng ChatGPT dành cho máy tính, bao gồm khả năng vận hành các trang web thay người dùng; phần còn lại trở thành tiện ích mở rộng cho Chrome.
Vì thế, cuộc chiến về AI trên trình duyệt chưa kết thúc. Nó chỉ chuyển sang một mặt trận khác. Thay vì cạnh tranh xem trình duyệt nào tốt hơn, cuộc đua tiếp theo sẽ là xem AI của ai có thể thực sự hoàn thành công việc cho người dùng.
Với người dùng, bài học từ một năm qua khá đơn giản: không nhất thiết phải đổi sang một trình duyệt AI mới. Trong nhiều trường hợp, chỉ cần thêm AI vào trình duyệt bạn đang sử dụng là đủ.
Ngay cả tin tức về việc OpenAI sắp phát hành trình duyệt cũng đã gây ra một cơn sốt ra mắt sản phẩm quy mô nhỏ ở Thung lũng Silicon: nhiều nhóm lớn nhỏ chuyên phát triển trình duyệt AI đã chọn phát hành sản phẩm của họ trước thời hạn để tránh việc công sức của họ bị OpenAI làm lu mờ hoàn toàn, điều này thực tế đã góp phần tạo nên cơn sốt trình duyệt AI vào năm 2025.
292 ngày sau, vào ngày 9 tháng 8 năm 2026, Atlas ngừng hoạt động.
Trong 292 ngày đó, thị phần toàn cầu của Chrome vẫn giữ ở mức hai phần ba. Trong khi đó, về phía đối thủ, Arc ngừng cập nhật, Sidekick đóng cửa, The Browser Company được bán cho Atlassian, và giờ đây ngay cả OpenAI cũng đã rút lui. Những kẻ tiêu diệt đang lần lượt rút lui, trong khi kẻ bị bao vây thậm chí còn chưa có cơ hội để phản công đúng nghĩa.
Trong vòng một năm, làn sóng trình duyệt AI đã lần lượt đi qua bốn kiểu kết thúc. Arc bị ngừng phát triển vào tháng 5/2025, khi The Browser Company chuyển toàn bộ đội ngũ sang phát triển trình duyệt AI Dia. Sidekick được Perplexity mua lại, sau đó đóng cửa vào tháng 8 và chuyển hướng người dùng sang Comet. Tháng 9, công ty đứng sau trình duyệt này được Atlassian mua lại với giá 610 triệu USD, tương đương khoảng 15,9 nghìn tỷ đồng. Còn Atlas của OpenAI là trường hợp đơn giản nhất: bị đóng cửa trực tiếp.
Atlas chỉ tồn tại 292 ngày và chỉ có phiên bản cho macOS, chưa từng xuất hiện trên Windows hay thiết bị di động. OpenAI thậm chí yêu cầu người dùng xuất dấu trang dưới dạng tệp HTML trước ngày 9/8. Điều khá trớ trêu là sản phẩm từng được kỳ vọng thay đổi cách con người sử dụng trình duyệt, cuối cùng lại hướng dẫn người dùng chuyển dữ liệu trở lại Chrome.
Trong khi các trình duyệt AI liên tục thay đổi, Chrome gần như không bị ảnh hưởng. Thị phần toàn cầu của Chrome vẫn quanh mức hai phần ba và biến động trong năm qua chưa vượt quá 2 điểm phần trăm. Tổng thị phần của các trình duyệt AI thậm chí chưa đạt 1%.
Lý do đầu tiên là thói quen. Chuyển sang một trình duyệt mới đồng nghĩa với việc phải di chuyển dấu trang, mật khẩu, tiện ích mở rộng, thông tin thanh toán và làm quen lại với cách sử dụng. Trong khi đó, người dùng Chrome chỉ cần cài thêm một tiện ích AI. Các trình duyệt AI yêu cầu người dùng thay đổi công cụ quen thuộc, còn Chrome chỉ cần thêm một tính năng.
Trở ngại thứ hai là thiết bị di động. Phần lớn hoạt động duyệt web diễn ra trên smartphone, nhưng nhiều trình duyệt AI lại tập trung vào máy tính. Atlas thậm chí chỉ hỗ trợ Mac. Rất khó cạnh tranh trên một thị trường mà mình chưa thực sự hiện diện.
Quan trọng hơn, các ông lớn đã phản ứng nhanh hơn nhiều so với trước đây. Gemini được đưa vào Chrome, trong khi Microsoft cũng tích hợp Copilot vào Edge. Những tính năng từng được các startup dành nhiều tháng phát triển như hỏi đáp bên lề, tóm tắt trang hay thực hiện tác vụ có thể nhanh chóng xuất hiện trong trình duyệt lớn thông qua một bản cập nhật.
Vì vậy, Chrome không cần trực tiếp "đánh bại" các trình duyệt AI. Nó chỉ cần biến AI thành một tính năng bên trong trình duyệt hiện có, qua đó xóa bỏ chính lợi thế mà các đối thủ từng dựa vào để thuyết phục người dùng chuyển đổi.
Tuy nhiên, trình duyệt AI chưa biến mất hoàn toàn. Điểm đáng chú ý là những sản phẩm còn tồn tại đều không thực sự kiếm tiền từ bản thân trình duyệt. Comet được Perplexity sử dụng như một công cụ thu hút người dùng cho dịch vụ AI của mình. Dia nằm trong hệ sinh thái của Atlassian. Opera Neon dựa trên nền tảng kinh nghiệm hơn 20 năm của Opera và thu phí 19,99 USD/tháng, khoảng 500.000 đồng. Một số sản phẩm nhỏ hơn tiếp tục dựa vào nguồn vốn đầu tư.
Nói cách khác, trình duyệt AI đang dần trở thành một công cụ phục vụ cho một mô hình kinh doanh khác, thay vì một sản phẩm độc lập. Nó có thể là kênh thu hút khách hàng, phương tiện đưa AI đến người dùng hoặc một phần trong hệ sinh thái phần mềm.
Điều này cũng đã xuất hiện ở Trung Quốc. Quark của Alibaba phát triển thành nền tảng làm việc với AI, QQ Browser tích hợp Hunyuan và 360 đưa AI vào trình duyệt bảo mật. Các công ty lớn không tạo ra một trình duyệt hoàn toàn mới chỉ dành cho AI, mà đưa AI vào những sản phẩm đã có sẵn người dùng.
Thông điệp này cũng được OpenAI thể hiện khi đóng cửa Atlas: trình duyệt AI nên là một tính năng, chứ không phải một đích đến.
Nhưng điều đó không có nghĩa OpenAI từ bỏ ý tưởng về một trình duyệt có khả năng hành động thay người dùng. Công nghệ của Atlas được chuyển thành hai hướng: một phần nằm trong ứng dụng ChatGPT dành cho máy tính, bao gồm khả năng vận hành các trang web thay người dùng; phần còn lại trở thành tiện ích mở rộng cho Chrome.
Vì thế, cuộc chiến về AI trên trình duyệt chưa kết thúc. Nó chỉ chuyển sang một mặt trận khác. Thay vì cạnh tranh xem trình duyệt nào tốt hơn, cuộc đua tiếp theo sẽ là xem AI của ai có thể thực sự hoàn thành công việc cho người dùng.
Với người dùng, bài học từ một năm qua khá đơn giản: không nhất thiết phải đổi sang một trình duyệt AI mới. Trong nhiều trường hợp, chỉ cần thêm AI vào trình duyệt bạn đang sử dụng là đủ.
