Ba bằng chứng phân định Triệu Vân và Điển Vi ai tài giỏi hơn?

[Trường Sơn]

Trong thời loạn Tam Quốc, khi anh hùng bốn phương nổidậy như ong, mỗi chư hầu đều cần bên mình một người có thể xả thân che chắn, một thanh kiếm đủ sắc để bảo toàn tính mạng lãnh chúa giữa muôn trùng đao thương. Tào Tháo có Điển Vi, Lưu Bị có Triệu Vân. Cả hai đều là hổ tướng một thời, nhưng nếu phải phân cao thấp, ai mới thực sự vượt trội hơn?

Câu hỏi ấy tuy chưa từng có lời đáp chính thức trong sử sách, song qua ba góc nhìn dưới đây, phần nào có thể rút ra một kết luận.

Về thiên bẩm và phong cách chiến đấu

Điển Vi được trời phú cho sức mạnh phi thường, có thể dễ dàng nâng một tay cờ hiệu nặng hàng trăm cân mà mặt không đổi sắc. Ông từng đọ sức ngang ngửa với Hứa Chử qua hàng trăm hiệp mà không phân thắng bại, một kỳ tích hiếm ai sánh được. Tuy nhiên, điểm yếu của Điển Vi nằm ở chỗ ông không sở trường chiến đấu trên lưng ngựa, bởi vũ khí quá nặng khiến khi kỵ chiến chỉ dùng được một tay, sức chiến đấu vì thế giảm đi đáng kể. Chính vì vậy, hầu hết những chiến công hiển hách của ông đều đến từ các trận bộ chiến, nơi ông có thể bung hết sức lực vốn có.

Triệu Vân thì ngược lại. Kỵ chiến chính là sở trường của ông, sức bền và khả năng chiến đấu trên lưng ngựa thậm chí còn vượt Điển Vi trong hoàn cảnh đó. Điểm đặc biệt hơn nữa là thế trận xà bàn thất tiến thất xuất của Triệu Vân vừa kín kẽ trong phòng thủ vừa linh hoạt trong tiến công, khiến ông khó bị thương dù thân mình đơn độc giữa vòng vây quân địch. Đây cũng là lý do ông có thể tung hoành trên chiến trường suốt mấy chục năm mà vẫn toàn thân rút lui.

Về thứ bậc trong dân gian

Dân gian xưa lưu truyền câu: "Nhất Lữ, nhì Triệu, tam Điền Vi, tứ Quan, ngũ Mã, lục Trương Phi." Theo đó, Triệu Vân xếp thứ hai, Điển Vi xếp thứ ba. Dù đây là xếp hạng do người kể chuyện lưu truyền để dễ nhớ, không phải tài liệu sử học nghiêm cẩn, song phần nào phản ánh cảm nhận của đại chúng và không hoàn toàn xa rời thực tế.

Về số lượng và chất lượng tướng địch bị chém

Đây là điểm chênh lệch rõ ràng nhất giữa hai người. Trong Tam Quốc diễn nghĩa, Điển Vi trực tiếp chém giết ba tướng địch, trong đó chỉ có một người được nêu tên. Ông từng một mình ném thương giết hơn mười quân Lữ Bố ở trận Bộc Dương, sau đó chém vô số quân Khăn Vàng của Hà Nghi, và cuối cùng hy sinh anh dũng ở trận Uyển Thành khi xả thân che cho Tào Tháo rút lui.

Triệu Vân thì khác hẳn, ông chém tổng cộng 22 tướng địch, trong đó 8 người được nêu tên rõ ràng. Cao Lãm, một trong tứ trụ cột của Hà Bắc dưới trướng Viên Thiệu, từng đánh ngang ngửa Hứa Chử mà không phân thắng bại, thế nhưng lại bị Triệu Vân hạ gục chỉ bằng một nhát thương ở trận Dương Sơn. Cúc Nghĩa, đại tướng của Viên Thiệu, cũng chết dưới ngọn thương ấy. Hình Đạo Vinh, tướng Linh Lăng từng khiến Trương Phi phải rút lui, sau cũng bị Triệu Vân bắn hạ. Chu Nhiên, kẻ truy kích Lưu Bị trong trận Di Lăng, bị Triệu Vân đâm xuyên ngay tại trận. Về số lượng lẫn chất lượng đối thủ được chém, Triệu Vân vượt trội Điển Vi một cách toàn diện.

Về khả năng sinh tồn và hộ chủ

Điển Vi chỉ trải qua bảy trận đánh trong tiểu thuyết, hai lần thành công cứu chủ, lần thứ hai thì hy sinh. Triệu Vân tham chiến 97 lần và qua đời trên giường bệnh ở tuổi già. Ông ba lần giải cứu lãnh chúa, bao gồm trận Trường Bản Pha một mình cứu A Đẩu, trận Dương Sơn đơn thương độc mã đối đầu tướng địch, và trận Di Lăng chặn đứng quân Đông Ngô, mỗi lần đều rút lui toàn thân không một vết thương.

Nhìn lại toàn cục, nếu xét về sức mạnh thuần túy thì Điển Vi có phần nhỉnh hơn, song về kỵ chiến, khả năng sinh tồn, số lượng chiến công và nghệ thuật hộ chủ, Triệu Vân vượt trội rõ ràng. Trong một trận đọ sức kéo dài, kết quả gần như nghiêng về phía Triệu Vân.

Điển Vi chết vì trung nghĩa, còn Triệu Vân sống vì trí dũng. Đó cũng là bài học muôn đời: dũng mãnh mà thiếu linh hoạt thì khó bền lâu, còn sức mạnh kết hợp với bản lĩnh thích nghi mới thực sự là nền tảng của một chiến tướng trường tồn với thời gian.