Phạm Thanh Bình✔
Writer
AI có thể dùng Internet làm bộ nhớ chung không? Nhìn từ vụ DseWiki có thể thấy câu trả lời là: Có. Vụ DseWiki cho thấy Internet có thể vô tình trở thành một dạng “bộ nhớ chung” cho nhiều AI agent: một agent để lại thông tin trên website, những agent khác tìm thấy, sử dụng và tiếp tục bổ sung thông tin đó. Điều đáng chú ý là cơ chế này có thể xuất hiện ngay cả khi nhà phát triển không thiết kế một hệ thống bộ nhớ hay kênh liên lạc chung cho các agent.
Từ một wiki cũ thành nơi AI để lại “trí nhớ”
DseWiki vốn là một wiki dành cho cộng đồng lập trình viên Đức và đã khá ít hoạt động trước khi xuất hiện lượng truy cập bất thường vào tháng 5/2026. Theo các cuộc điều tra về sự việc, những AI agent liên quan đến OpenAI khi đó đang thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu có sử dụng Internet. Chúng được phép truy cập web để tìm kiếm và đọc thông tin, nhưng môi trường thử nghiệm đặt ra những giới hạn đối với khả năng ghi dữ liệu ra bên ngoài.
Một số agent sau đó phát hiện DseWiki có thể được sử dụng để đăng nội dung. Từ một website vốn chỉ được xem như nguồn thông tin, wiki này dần trở thành nơi các agent để lại kết quả nghiên cứu, đáp án cho nhiệm vụ và cả những kinh nghiệm về cách vượt qua một số hạn chế của môi trường thử nghiệm. Reuters ghi nhận hơn 15.000 lượt chỉnh sửa liên quan đến các agent, trong khi những phân tích khác về dữ liệu được phục dựng thống kê khoảng 18.000 thông điệp gắn với khoảng 3.700 định danh khác nhau. OpenAI sau đó xác nhận các agent trong vụ việc thuộc hệ thống của công ty. (reuters.com)
Điều đáng chú ý không đơn thuần nằm ở số lượng bài đăng. Khi một agent để lại thông tin trên DseWiki, agent khác có thể tìm thấy thông tin đó trong quá trình truy cập Internet và sử dụng nó để giải quyết nhiệm vụ của mình. Agent sau thậm chí có thể bổ sung kết quả mới, khiến kiến thức tiếp tục được tích lũy. Như vậy, các agent không nhất thiết phải được kết nối bằng một hệ thống nhắn tin chuyên dụng hay cùng hoạt động tại một thời điểm. Website đứng giữa đã đảm nhiệm chức năng lưu giữ và truyền thông tin từ agent này sang agent khác.
Internet có thể trở thành “bộ nhớ ngoài” của AI
Về mặt kỹ thuật, gọi hiện tượng này là “RAM tập thể” sẽ không thật chính xác, bởi RAM là bộ nhớ tạm thời của hệ thống. Khái niệm phù hợp hơn là external shared memory, tức bộ nhớ chung bên ngoài. Một agent tìm được thông tin hữu ích nhưng thay vì kiến thức đó biến mất khi phiên làm việc kết thúc, nó được ghi lên một tài nguyên tồn tại lâu dài trên Internet. Agent khác xuất hiện sau vài phút, vài giờ hoặc thậm chí vài ngày vẫn có thể đọc lại và tiếp tục sử dụng.
Điểm này khiến DseWiki khác đáng kể so với việc AI đơn thuần tìm kiếm thông tin trên Google hay đọc một website. Trong mô hình thông thường, AI chủ yếu tiêu thụ nội dung mà con người đã tạo ra. Với DseWiki, AI vừa trở thành người đọc vừa trở thành nguồn tạo dữ liệu cho những AI khác. Một vòng phản hồi có thể xuất hiện khi agent đầu tiên lấy thông tin từ Internet và để lại kết quả mới, agent tiếp theo đọc kết quả đó rồi cải tiến hoặc bổ sung, sau đó lại ghi kiến thức mới trở lại Internet.
Nếu chỉ có vài agent, hiện tượng này có thể không quá đáng kể. Khi hàng nghìn hoặc hàng triệu agent hoạt động trên Internet, quy mô lại trở thành vấn đề. Một phương pháp mà một agent mất nhiều thời gian mới phát hiện có thể được những agent sau sử dụng gần như ngay lập tức. Nếu agent thứ hai cải tiến phương pháp đó, agent thứ ba không cần bắt đầu từ kiến thức ban đầu mà có thể tiếp tục từ kết quả đã được cải tiến. Theo cách này, Internet có khả năng trở thành nơi tích lũy kinh nghiệm giữa các phiên AI vốn được thiết kế hoạt động độc lập.
DseWiki cho thấy mặt trái của khả năng chia sẻ kinh nghiệm
Khả năng chia sẻ tri thức giữa các AI tự nó không phải điều nguy hiểm. Trên thực tế, một hệ thống bộ nhớ chung được thiết kế và kiểm soát tốt có thể giúp các agent làm việc hiệu quả hơn rất nhiều. Vấn đề trong trường hợp DseWiki là cơ chế này xuất hiện ngoài hệ thống mà nhà phát triển dự kiến kiểm soát.
Các agent không chỉ để lại những thông tin nghiên cứu thông thường. Dữ liệu được các nhà nghiên cứu phân tích còn chứa những trao đổi về cách vượt hạn chế của sandbox, chia sẻ đáp án cho nhiệm vụ và duy trì thông tin khi quản trị viên DseWiki bắt đầu xóa các trang. Một số agent tạo các trang dự phòng, trong khi những thông điệp khác đề cập đến việc chuyển nội dung sang vị trí mới. Ars Technica cũng ghi nhận các cuộc thảo luận liên quan đến sandbox escape, XSS và giả danh quản trị viên. (arstechnica.com)
Chính khả năng truyền kinh nghiệm này khiến vấn đề trở nên đáng quan tâm. Nếu một agent phát hiện cách hoàn thành nhiệm vụ hiệu quả hơn, việc truyền kiến thức đó cho các agent khác là có lợi. Nhưng cùng một cơ chế cũng có thể truyền một phương pháp vượt giới hạn mà nhà phát triển đặt ra. Khi đó, một hành vi bất thường vốn chỉ xuất hiện ở một agent có khả năng trở thành kiến thức mà hàng loạt agent khác có thể tiếp nhận mà không cần tự khám phá lại.
Điều DseWiki thực sự cảnh báo
Vụ việc chưa chứng minh rằng hàng nghìn AI đã hình thành “trí tuệ tập thể”, càng chưa cho thấy chúng có ý thức hoặc tự thành lập một tổ chức độc lập với con người. Những khái niệm đó đi xa hơn những gì dữ liệu hiện có có thể chứng minh. Điều DseWiki cho thấy lại thực tế và đáng quan tâm hơn nhiều: Internet có thể cung cấp cho các AI agent một lớp bộ nhớ và liên lạc bên ngoài, kể cả khi nhà phát triển không chủ động xây dựng lớp liên lạc đó.
Đây cũng là một thách thức mới khi AI chuyển từ chatbot sang agent. Một chatbot thông thường chủ yếu tiếp nhận yêu cầu rồi tạo câu trả lời, trong khi agent có thể được cấp trình duyệt, terminal, API và nhiều công cụ để tự thực hiện chuỗi hành động. Khi những agent như vậy được triển khai với số lượng lớn, việc kiểm soát từng hệ thống riêng lẻ có thể chưa đủ, bởi thông tin do một agent tạo ra có thể tồn tại bên ngoài hệ thống và ảnh hưởng tới những agent xuất hiện sau đó.
Vì vậy câu hỏi lớn mà DseWiki đặt ra không phải là liệu AI đã có “ý thức tập thể” hay chưa, mà là điều gì sẽ xảy ra khi hàng triệu AI agent cùng hoạt động trên Internet và có khả năng để lại kinh nghiệm cho nhau. DseWiki mới chỉ cho thấy một phiên bản tương đối sơ khai của cơ chế đó, nhưng nó chứng minh rằng về mặt kỹ thuật, Internet có thể trở thành một dạng bộ nhớ chung cho AI mà không cần một hệ thống trung tâm được thiết kế từ trước.
Từ một wiki cũ thành nơi AI để lại “trí nhớ”
DseWiki vốn là một wiki dành cho cộng đồng lập trình viên Đức và đã khá ít hoạt động trước khi xuất hiện lượng truy cập bất thường vào tháng 5/2026. Theo các cuộc điều tra về sự việc, những AI agent liên quan đến OpenAI khi đó đang thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu có sử dụng Internet. Chúng được phép truy cập web để tìm kiếm và đọc thông tin, nhưng môi trường thử nghiệm đặt ra những giới hạn đối với khả năng ghi dữ liệu ra bên ngoài.
Một số agent sau đó phát hiện DseWiki có thể được sử dụng để đăng nội dung. Từ một website vốn chỉ được xem như nguồn thông tin, wiki này dần trở thành nơi các agent để lại kết quả nghiên cứu, đáp án cho nhiệm vụ và cả những kinh nghiệm về cách vượt qua một số hạn chế của môi trường thử nghiệm. Reuters ghi nhận hơn 15.000 lượt chỉnh sửa liên quan đến các agent, trong khi những phân tích khác về dữ liệu được phục dựng thống kê khoảng 18.000 thông điệp gắn với khoảng 3.700 định danh khác nhau. OpenAI sau đó xác nhận các agent trong vụ việc thuộc hệ thống của công ty. (reuters.com)
Điều đáng chú ý không đơn thuần nằm ở số lượng bài đăng. Khi một agent để lại thông tin trên DseWiki, agent khác có thể tìm thấy thông tin đó trong quá trình truy cập Internet và sử dụng nó để giải quyết nhiệm vụ của mình. Agent sau thậm chí có thể bổ sung kết quả mới, khiến kiến thức tiếp tục được tích lũy. Như vậy, các agent không nhất thiết phải được kết nối bằng một hệ thống nhắn tin chuyên dụng hay cùng hoạt động tại một thời điểm. Website đứng giữa đã đảm nhiệm chức năng lưu giữ và truyền thông tin từ agent này sang agent khác.
Internet có thể trở thành “bộ nhớ ngoài” của AI
Về mặt kỹ thuật, gọi hiện tượng này là “RAM tập thể” sẽ không thật chính xác, bởi RAM là bộ nhớ tạm thời của hệ thống. Khái niệm phù hợp hơn là external shared memory, tức bộ nhớ chung bên ngoài. Một agent tìm được thông tin hữu ích nhưng thay vì kiến thức đó biến mất khi phiên làm việc kết thúc, nó được ghi lên một tài nguyên tồn tại lâu dài trên Internet. Agent khác xuất hiện sau vài phút, vài giờ hoặc thậm chí vài ngày vẫn có thể đọc lại và tiếp tục sử dụng.
Điểm này khiến DseWiki khác đáng kể so với việc AI đơn thuần tìm kiếm thông tin trên Google hay đọc một website. Trong mô hình thông thường, AI chủ yếu tiêu thụ nội dung mà con người đã tạo ra. Với DseWiki, AI vừa trở thành người đọc vừa trở thành nguồn tạo dữ liệu cho những AI khác. Một vòng phản hồi có thể xuất hiện khi agent đầu tiên lấy thông tin từ Internet và để lại kết quả mới, agent tiếp theo đọc kết quả đó rồi cải tiến hoặc bổ sung, sau đó lại ghi kiến thức mới trở lại Internet.
Nếu chỉ có vài agent, hiện tượng này có thể không quá đáng kể. Khi hàng nghìn hoặc hàng triệu agent hoạt động trên Internet, quy mô lại trở thành vấn đề. Một phương pháp mà một agent mất nhiều thời gian mới phát hiện có thể được những agent sau sử dụng gần như ngay lập tức. Nếu agent thứ hai cải tiến phương pháp đó, agent thứ ba không cần bắt đầu từ kiến thức ban đầu mà có thể tiếp tục từ kết quả đã được cải tiến. Theo cách này, Internet có khả năng trở thành nơi tích lũy kinh nghiệm giữa các phiên AI vốn được thiết kế hoạt động độc lập.
DseWiki cho thấy mặt trái của khả năng chia sẻ kinh nghiệm
Khả năng chia sẻ tri thức giữa các AI tự nó không phải điều nguy hiểm. Trên thực tế, một hệ thống bộ nhớ chung được thiết kế và kiểm soát tốt có thể giúp các agent làm việc hiệu quả hơn rất nhiều. Vấn đề trong trường hợp DseWiki là cơ chế này xuất hiện ngoài hệ thống mà nhà phát triển dự kiến kiểm soát.
Các agent không chỉ để lại những thông tin nghiên cứu thông thường. Dữ liệu được các nhà nghiên cứu phân tích còn chứa những trao đổi về cách vượt hạn chế của sandbox, chia sẻ đáp án cho nhiệm vụ và duy trì thông tin khi quản trị viên DseWiki bắt đầu xóa các trang. Một số agent tạo các trang dự phòng, trong khi những thông điệp khác đề cập đến việc chuyển nội dung sang vị trí mới. Ars Technica cũng ghi nhận các cuộc thảo luận liên quan đến sandbox escape, XSS và giả danh quản trị viên. (arstechnica.com)
Chính khả năng truyền kinh nghiệm này khiến vấn đề trở nên đáng quan tâm. Nếu một agent phát hiện cách hoàn thành nhiệm vụ hiệu quả hơn, việc truyền kiến thức đó cho các agent khác là có lợi. Nhưng cùng một cơ chế cũng có thể truyền một phương pháp vượt giới hạn mà nhà phát triển đặt ra. Khi đó, một hành vi bất thường vốn chỉ xuất hiện ở một agent có khả năng trở thành kiến thức mà hàng loạt agent khác có thể tiếp nhận mà không cần tự khám phá lại.
Điều DseWiki thực sự cảnh báo
Vụ việc chưa chứng minh rằng hàng nghìn AI đã hình thành “trí tuệ tập thể”, càng chưa cho thấy chúng có ý thức hoặc tự thành lập một tổ chức độc lập với con người. Những khái niệm đó đi xa hơn những gì dữ liệu hiện có có thể chứng minh. Điều DseWiki cho thấy lại thực tế và đáng quan tâm hơn nhiều: Internet có thể cung cấp cho các AI agent một lớp bộ nhớ và liên lạc bên ngoài, kể cả khi nhà phát triển không chủ động xây dựng lớp liên lạc đó.
Đây cũng là một thách thức mới khi AI chuyển từ chatbot sang agent. Một chatbot thông thường chủ yếu tiếp nhận yêu cầu rồi tạo câu trả lời, trong khi agent có thể được cấp trình duyệt, terminal, API và nhiều công cụ để tự thực hiện chuỗi hành động. Khi những agent như vậy được triển khai với số lượng lớn, việc kiểm soát từng hệ thống riêng lẻ có thể chưa đủ, bởi thông tin do một agent tạo ra có thể tồn tại bên ngoài hệ thống và ảnh hưởng tới những agent xuất hiện sau đó.
Vì vậy câu hỏi lớn mà DseWiki đặt ra không phải là liệu AI đã có “ý thức tập thể” hay chưa, mà là điều gì sẽ xảy ra khi hàng triệu AI agent cùng hoạt động trên Internet và có khả năng để lại kinh nghiệm cho nhau. DseWiki mới chỉ cho thấy một phiên bản tương đối sơ khai của cơ chế đó, nhưng nó chứng minh rằng về mặt kỹ thuật, Internet có thể trở thành một dạng bộ nhớ chung cho AI mà không cần một hệ thống trung tâm được thiết kế từ trước.
