Mỹ Lệ✔
Writer
Nếu không có khoa học, nhân loại sẽ chẳng bao giờ bước ra khỏi thời kỳ đồ đá. Những đột phá về máy tính, y học, hàng không vũ trụ hay năng lượng đều đến từ những kỳ quan tri thức của con người. Tuy nhiên, hành trình chinh phục những đỉnh cao mới chưa bao giờ rẻ. Việc phát triển công nghệ tiên tiến, thám hiểm đáy đại dương hay gửi tàu thăm dò vào vũ trụ tiêu tốn hàng tỷ USD, đòi hỏi sự hợp tác tài chính và trí tuệ từ nhiều quốc gia.
Dưới đây là 7 dự án khoa học có chi phí đắt đỏ nhất mọi thời đại, nơi tiền bạc và tham vọng của con người gặp nhau để thay đổi thế giới.
Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS): Căn phòng thí nghiệm 150 tỷ USD ngoài không gian
Khởi xướng năm 1993 sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) là biểu tượng vĩ đại nhất cho sự hợp tác quốc tế giữa Mỹ, Nga, Nhật Bản, Canada và các nước Châu Âu. Module đầu tiên được phóng lên quỹ đạo năm 1998, và đến năm 2000, trạm bắt đầu duy trì sự hiện diện liên tục của con người ngoài không gian.
Chi phí: Ngân sách xây dựng và phóng đạt xấp xỉ 150 tỷ USD, cộng thêm khoảng 3–4 tỷ USD chi phí vận hành thường niên.
Thành tựu: ISS đóng vai trò như một phòng thí nghiệm vi trọng lực độc nhất, thực hiện hơn 3.000 thử nghiệm về sinh học con người, khoa học vật liệu và công nghệ vũ trụ.
Tương lai: Do các module đã xuống cấp và xuất hiện vết nứt rò rỉ, ISS dự kiến sẽ bị cho rơi có kiểm soát xuống biển Point Nemo (Thái Bình Dương) vào năm 2030 với chi phí dọn dẹp phát sinh thêm gần 1 tỷ USD.
Chương trình Apollo: Cú nhảy vọt 25,4 tỷ USD lên Mặt Trăng
Ra đời trong giai đoạn đỉnh điểm của Cuộc đua Không gian giữa Mỹ và Liên Xô, chương trình Apollo được Tổng thống John F. Kennedy phát động nhằm thực hiện mục tiêu đưa con người lên Mặt Trăng trước khi thập niên 1960 kết thúc.
Chi phí: Tiêu tốn 25,4 tỷ USD trong giai đoạn 1960–1972 (tương đương hơn 200 tỷ USD theo giá trị tiền tệ hiện nay).
Thành tựu: Ngày 20/7/1969, tàu Apollo 11 hạ cánh thành công xuống Mặt Trăng. Các chuyến đi sau đó đã mang về 382 kg đá Mặt Trăng, giúp con người giải mã nguồn gốc Hệ Mặt Trời.
Tác động: Công nghệ phát triển từ Apollo — từ tên lửa Saturn V, máy tính dẫn đường cho đến vật liệu cách nhiệt — đã đặt nền móng cho toàn bộ ngành viễn thông và máy tính hiện đại.
Máy gia tốc hạt lớn (LHC): Cỗ máy 4,75 tỷ USD săn tìm "Hạt của Chúa"
Do Tổ chức Nghiên cứu Hạt nhân Châu Âu (CERN) xây dựng từ năm 1998 đến 2008, Máy gia tốc hạt lớn (LHC) ra đời nhằm tái tạo các điều kiện vật lý năng lượng cao xuất hiện ngay sau thảm họa Big Bang.
Chi phí & quy mô: Ngân sách ban đầu là 4,75 tỷ USD. Cỗ máy nằm trong đường hầm dài 27 km, sâu 150 m dưới lòng đất vùng biên giới Pháp - Thụy Sĩ, sử dụng hàng nghìn nam châm siêu dẫn được làm lạnh xuống -271,3 độ C.
Thành tựu: Năm 2012, LHC phát hiện ra hạt Higgs boson ("hạt của Chúa"), mảnh ghép cuối cùng khẳng định tính đúng đắn của Mô hình Chuẩn trong vật lý hạt.
Tương lai: LHC đang được nâng cấp lên phiên bản High-Luminosity LHC để hoạt động đến năm 2041, trước khi CERN bắt tay xây dựng cỗ máy kế nhiệm lớn gấp 4 lần với chi phí 23 tỷ USD.
Dự án bộ gen người: 3 tỷ USD để giải mã "bản thiết kế" sự sống
Khởi xướng năm 1990 bởi Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) cùng sự hợp tác của Anh, Nhật Bản, Pháp, Đức và Trung Quốc, Dự án bộ gen người nhằm mục đích giải mã và lập bản đồ toàn bộ chuỗi DNA của con người.
Chi phí: Ngân sách thực tế dao động từ 2,7 đến 3 tỷ USD trong thời gian từ năm 1990 đến 2003.
Thành tựu: Việc xác định được hơn 20.000–25.000 gen ở người đã mở ra kỷ nguyên y học cá thể hóa, liệu pháp gen và chẩn đoán sớm các bệnh di truyền nan y.
Tác động xã hội: Dự án trích riêng 3–5% ngân sách để thành lập chương trình ELSI, chuyên nghiên cứu các khía cạnh đạo đức, pháp lý và xã hội để ngăn chặn nguy cơ lạm dụng dữ liệu di truyền.
Xe tự hành Curiosity: Phòng thí nghiệm 2,5 tỷ USD trên Sao Hỏa
Thuộc sứ mệnh Mars Science Laboratory của NASA, Curiosity là chiếc xe tự hành 6 bánh mang theo phòng thí nghiệm hóa sinh di động hiện đại lên bề mặt Sao Hỏa vào tháng 8/2012.
Chi phí & công nghệ: Tổng chi phí 2,5 tỷ USD. Xe vận hành bằng nguồn năng lượng hạt nhân (máy phát nhiệt điện vô tuyến isotope) giúp chống chịu tốt trước các trận bão bụi khắc nghiệt.
Độ bền thần kỳ: Dù thiết kế ban đầu chỉ để hoạt động trong 2 năm, Curiosity đã bền bỉ di chuyển, khoan đá và gửi dữ liệu về Trái Đất suốt 14 năm qua. Các phát hiện của nó chứng minh Sao Hỏa từng tồn tại các dòng sông và hồ nước ngọt có khả năng nuôi dưỡng sự sống.
Trạm không gian Skylab: Bước đi đầu tiên trị giá 2,3 tỷ USD của Mỹ
Tận dụng các linh kiện còn thừa từ chương trình Apollo, NASA đã cải tiến tầng tên lửa Saturn V thành trạm vũ trụ đầu tiên của Mỹ mang tên Skylab, phóng lên quỹ đạo năm 1973.
Chi phí & sứ mệnh: Dự án tiêu tốn 2,3 tỷ USD, đón 3 đoàn phi hành gia lên sống và làm việc nhằm nghiên cứu ảnh hưởng của môi trường không trọng lực tới cơ thể người.
Dấu ấn lịch sử: Các quan sát bức xạ mặt trời từ Skylab đã giúp nhà vật lý thiên văn Riccardo Giacconi đoạt giải Nobel Vật lý năm 2002. Trạm bị mất quỹ đạo và bùng cháy rải rác xuống khu vực Ấn Độ Dương và Tây Úc vào năm 1979.
Dự án Manhattan: 2,2 tỷ USD mở ra kỷ nguyên hạt nhân
Thực hiện từ năm 1942 dưới sự chỉ đạo của Thiếu tướng Leslie Groves và nhà vật lý J. Robert Oppenheimer, Dự án Manhattan là chương trình nghiên cứu quân sự mật của Mỹ và đồng minh nhằm chế tạo quả bom nguyên tử đầu tiên trước Đức Quốc Xã.
Chi phí & quy mô: Tiêu tốn 2,2 tỷ USD vào thời điểm đó (tương đương hơn 40 tỷ USD theo giá trị hiện tại), huy động hơn 130.000 nhân sự làm việc tại nhiều trung tâm mật khắp nước Mỹ.
Hệ lụy lịch sử: Dự án chế tạo thành công hai quả bom "Little Boy" và "Fat Man", được thả xuống Hiroshima và Nagasaki vào tháng 8/1945. Sự kiện này nhanh chóng kết thúc Thế chiến II nhưng đồng thời đẩy nhân loại vào kỷ nguyên hạt nhân đầy biến động.
Dưới đây là 7 dự án khoa học có chi phí đắt đỏ nhất mọi thời đại, nơi tiền bạc và tham vọng của con người gặp nhau để thay đổi thế giới.
Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS): Căn phòng thí nghiệm 150 tỷ USD ngoài không gian
Khởi xướng năm 1993 sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) là biểu tượng vĩ đại nhất cho sự hợp tác quốc tế giữa Mỹ, Nga, Nhật Bản, Canada và các nước Châu Âu. Module đầu tiên được phóng lên quỹ đạo năm 1998, và đến năm 2000, trạm bắt đầu duy trì sự hiện diện liên tục của con người ngoài không gian.
Chi phí: Ngân sách xây dựng và phóng đạt xấp xỉ 150 tỷ USD, cộng thêm khoảng 3–4 tỷ USD chi phí vận hành thường niên.
Thành tựu: ISS đóng vai trò như một phòng thí nghiệm vi trọng lực độc nhất, thực hiện hơn 3.000 thử nghiệm về sinh học con người, khoa học vật liệu và công nghệ vũ trụ.
Tương lai: Do các module đã xuống cấp và xuất hiện vết nứt rò rỉ, ISS dự kiến sẽ bị cho rơi có kiểm soát xuống biển Point Nemo (Thái Bình Dương) vào năm 2030 với chi phí dọn dẹp phát sinh thêm gần 1 tỷ USD.
Chương trình Apollo: Cú nhảy vọt 25,4 tỷ USD lên Mặt Trăng
Ra đời trong giai đoạn đỉnh điểm của Cuộc đua Không gian giữa Mỹ và Liên Xô, chương trình Apollo được Tổng thống John F. Kennedy phát động nhằm thực hiện mục tiêu đưa con người lên Mặt Trăng trước khi thập niên 1960 kết thúc.
Chi phí: Tiêu tốn 25,4 tỷ USD trong giai đoạn 1960–1972 (tương đương hơn 200 tỷ USD theo giá trị tiền tệ hiện nay).
Thành tựu: Ngày 20/7/1969, tàu Apollo 11 hạ cánh thành công xuống Mặt Trăng. Các chuyến đi sau đó đã mang về 382 kg đá Mặt Trăng, giúp con người giải mã nguồn gốc Hệ Mặt Trời.
Tác động: Công nghệ phát triển từ Apollo — từ tên lửa Saturn V, máy tính dẫn đường cho đến vật liệu cách nhiệt — đã đặt nền móng cho toàn bộ ngành viễn thông và máy tính hiện đại.
Máy gia tốc hạt lớn (LHC): Cỗ máy 4,75 tỷ USD săn tìm "Hạt của Chúa"
Do Tổ chức Nghiên cứu Hạt nhân Châu Âu (CERN) xây dựng từ năm 1998 đến 2008, Máy gia tốc hạt lớn (LHC) ra đời nhằm tái tạo các điều kiện vật lý năng lượng cao xuất hiện ngay sau thảm họa Big Bang.
Chi phí & quy mô: Ngân sách ban đầu là 4,75 tỷ USD. Cỗ máy nằm trong đường hầm dài 27 km, sâu 150 m dưới lòng đất vùng biên giới Pháp - Thụy Sĩ, sử dụng hàng nghìn nam châm siêu dẫn được làm lạnh xuống -271,3 độ C.
Thành tựu: Năm 2012, LHC phát hiện ra hạt Higgs boson ("hạt của Chúa"), mảnh ghép cuối cùng khẳng định tính đúng đắn của Mô hình Chuẩn trong vật lý hạt.
Tương lai: LHC đang được nâng cấp lên phiên bản High-Luminosity LHC để hoạt động đến năm 2041, trước khi CERN bắt tay xây dựng cỗ máy kế nhiệm lớn gấp 4 lần với chi phí 23 tỷ USD.
Dự án bộ gen người: 3 tỷ USD để giải mã "bản thiết kế" sự sống
Khởi xướng năm 1990 bởi Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) cùng sự hợp tác của Anh, Nhật Bản, Pháp, Đức và Trung Quốc, Dự án bộ gen người nhằm mục đích giải mã và lập bản đồ toàn bộ chuỗi DNA của con người.
Chi phí: Ngân sách thực tế dao động từ 2,7 đến 3 tỷ USD trong thời gian từ năm 1990 đến 2003.
Thành tựu: Việc xác định được hơn 20.000–25.000 gen ở người đã mở ra kỷ nguyên y học cá thể hóa, liệu pháp gen và chẩn đoán sớm các bệnh di truyền nan y.
Tác động xã hội: Dự án trích riêng 3–5% ngân sách để thành lập chương trình ELSI, chuyên nghiên cứu các khía cạnh đạo đức, pháp lý và xã hội để ngăn chặn nguy cơ lạm dụng dữ liệu di truyền.
Xe tự hành Curiosity: Phòng thí nghiệm 2,5 tỷ USD trên Sao Hỏa
Thuộc sứ mệnh Mars Science Laboratory của NASA, Curiosity là chiếc xe tự hành 6 bánh mang theo phòng thí nghiệm hóa sinh di động hiện đại lên bề mặt Sao Hỏa vào tháng 8/2012.
Chi phí & công nghệ: Tổng chi phí 2,5 tỷ USD. Xe vận hành bằng nguồn năng lượng hạt nhân (máy phát nhiệt điện vô tuyến isotope) giúp chống chịu tốt trước các trận bão bụi khắc nghiệt.
Độ bền thần kỳ: Dù thiết kế ban đầu chỉ để hoạt động trong 2 năm, Curiosity đã bền bỉ di chuyển, khoan đá và gửi dữ liệu về Trái Đất suốt 14 năm qua. Các phát hiện của nó chứng minh Sao Hỏa từng tồn tại các dòng sông và hồ nước ngọt có khả năng nuôi dưỡng sự sống.
Trạm không gian Skylab: Bước đi đầu tiên trị giá 2,3 tỷ USD của Mỹ
Tận dụng các linh kiện còn thừa từ chương trình Apollo, NASA đã cải tiến tầng tên lửa Saturn V thành trạm vũ trụ đầu tiên của Mỹ mang tên Skylab, phóng lên quỹ đạo năm 1973.
Chi phí & sứ mệnh: Dự án tiêu tốn 2,3 tỷ USD, đón 3 đoàn phi hành gia lên sống và làm việc nhằm nghiên cứu ảnh hưởng của môi trường không trọng lực tới cơ thể người.
Dấu ấn lịch sử: Các quan sát bức xạ mặt trời từ Skylab đã giúp nhà vật lý thiên văn Riccardo Giacconi đoạt giải Nobel Vật lý năm 2002. Trạm bị mất quỹ đạo và bùng cháy rải rác xuống khu vực Ấn Độ Dương và Tây Úc vào năm 1979.
Dự án Manhattan: 2,2 tỷ USD mở ra kỷ nguyên hạt nhân
Thực hiện từ năm 1942 dưới sự chỉ đạo của Thiếu tướng Leslie Groves và nhà vật lý J. Robert Oppenheimer, Dự án Manhattan là chương trình nghiên cứu quân sự mật của Mỹ và đồng minh nhằm chế tạo quả bom nguyên tử đầu tiên trước Đức Quốc Xã.
Chi phí & quy mô: Tiêu tốn 2,2 tỷ USD vào thời điểm đó (tương đương hơn 40 tỷ USD theo giá trị hiện tại), huy động hơn 130.000 nhân sự làm việc tại nhiều trung tâm mật khắp nước Mỹ.
Hệ lụy lịch sử: Dự án chế tạo thành công hai quả bom "Little Boy" và "Fat Man", được thả xuống Hiroshima và Nagasaki vào tháng 8/1945. Sự kiện này nhanh chóng kết thúc Thế chiến II nhưng đồng thời đẩy nhân loại vào kỷ nguyên hạt nhân đầy biến động.
