Linh Pham
Intern Writer
Nếu lướt qua các diễn đàn công nghệ suốt năm vừa rồi, người ta sẽ thấy một câu lặp đi lặp lại: “Máy tính tôi vẫn dùng tốt, sao lại bắt thay?” Câu hỏi ấy bùng lên đúng lúc Windows 10 bước sang trang cuối vòng đời hỗ trợ, và lời giải mà Microsoft đưa ra cho phần lớn người dùng khá thẳng: hoặc lên Windows 11, hoặc cân nhắc mua thiết bị mới. Trong khe hẹp ấy, một cái tên vốn không quá “mainstream” trong thế giới Linux — Zorin OS 18 — lại âm thầm trở thành điểm đến bất ngờ.
Điều khiến câu chuyện đáng chú ý không chỉ là Zorin OS 18 ra mắt, mà là thời điểm. Zorin OS 18 được phát hành ngày 14/10/2025 , trùng đúng mốc Windows 10 kết thúc hỗ trợ chính thức vào 14/10/2025 . Với nhiều người, “không nâng cấp” đồng nghĩa chấp nhận rủi ro an ninh vì thiếu các bản vá. Microsoft có chương trình ESU kéo dài cập nhật bảo mật đến 13/10/2026, nhưng đây vẫn là một giải pháp mang tính “cầm hơi” thay vì thay đổi triệt để .
Trong bối cảnh đó, những rào cản phần cứng của Windows 11 (đặc biệt là TPM 2.0 và danh sách CPU hỗ trợ) biến hàng loạt máy cũ — vốn vẫn chạy ổn — thành “không đạt chuẩn”. Và chính lúc người dùng loay hoay với thông báo “thiết bị không được hỗ trợ”, họ bắt đầu nhìn thấy một con đường ít tốn kém hơn: cài hệ điều hành khác để tiếp tục dùng máy đang hoạt động tốt.
Zorin OS hưởng lợi mạnh từ tâm lý ấy, nhưng không phải vì nó “đột nhiên hoàn hảo”, mà vì nó được thiết kế để người dùng Windows bước sang dễ nhất. Giao diện mặc định quen mắt, thiết lập thiên về đồ họa, ít buộc phải gõ lệnh, và đặc biệt nhắm vào trải nghiệm chuyển đổi mượt mà cho người dùng phổ thông. Kết quả là chỉ sau chưa đầy ba tháng, nhóm phát triển công bố Zorin OS 18 đã vượt 2 triệu lượt tải, với hơn 75% đến từ người dùng Windows — con số được báo chí công nghệ dẫn lại như một trong những câu chuyện tăng trưởng đáng chú ý nhất của Linux desktop đầu năm 2026 .
Đằng sau làn sóng “di cư” này còn có một lớp nguyên nhân khác: nhiều người dùng ngày càng khó chịu với việc Windows giống một “nền tảng bị kéo về hướng dịch vụ” hơn là một công cụ thuần túy. Các tính năng AI tích hợp sâu, xu hướng gắn chặt tài khoản, dịch vụ đám mây, ứng dụng cài sẵn… khiến một bộ phận người dùng cảm thấy họ đang bị dẫn dắt theo lộ trình của nhà cung cấp thay vì được tự quyết trên chính máy của mình. Khi cảm giác “mất quyền kiểm soát” cộng hưởng với rào cản nâng cấp, Linux — vốn luôn theo logic tương thích phần cứng rộng và ưu tiên quyền chủ động — trở nên hấp dẫn hơn.
Những con số từ hệ sinh thái game cũng phản ánh xu hướng này. Bản Steam Hardware Survey tháng 12/2025 (sau khi được Valve điều chỉnh số liệu) cho thấy Linux đạt khoảng 3,58%, trong khi Windows vẫn áp đảo với 94,23% . Khoảng cách vẫn rất lớn, nhưng mức tăng theo tháng đủ để nhiều người chú ý rằng Linux desktop đang “nhích lên” theo cách ít ồn ào nhưng rõ ràng.
Rốt cuộc, câu chuyện Zorin OS 18 không chỉ là chuyện một bản Linux được yêu thích. Nó giống như vết nứt nhỏ xuất hiện đúng chỗ: khi một hệ điều hành phổ biến bị “khóa cửa” bởi vòng đời hỗ trợ và rào cản phần cứng, còn người dùng thì chưa sẵn sàng vứt bỏ một chiếc máy vẫn chạy tốt. Có thể nhiều người sẽ quay lại Windows sau này, nhưng ít nhất ở thời điểm này, họ đã biết rằng “không nâng cấp” không đồng nghĩa với “phải bỏ máy”. Và chính nhận ra đó mới là thứ làm thị trường hệ điều hành desktop rung nhẹ — nhưng rung thật.
Điều khiến câu chuyện đáng chú ý không chỉ là Zorin OS 18 ra mắt, mà là thời điểm. Zorin OS 18 được phát hành ngày 14/10/2025 , trùng đúng mốc Windows 10 kết thúc hỗ trợ chính thức vào 14/10/2025 . Với nhiều người, “không nâng cấp” đồng nghĩa chấp nhận rủi ro an ninh vì thiếu các bản vá. Microsoft có chương trình ESU kéo dài cập nhật bảo mật đến 13/10/2026, nhưng đây vẫn là một giải pháp mang tính “cầm hơi” thay vì thay đổi triệt để .
Trong bối cảnh đó, những rào cản phần cứng của Windows 11 (đặc biệt là TPM 2.0 và danh sách CPU hỗ trợ) biến hàng loạt máy cũ — vốn vẫn chạy ổn — thành “không đạt chuẩn”. Và chính lúc người dùng loay hoay với thông báo “thiết bị không được hỗ trợ”, họ bắt đầu nhìn thấy một con đường ít tốn kém hơn: cài hệ điều hành khác để tiếp tục dùng máy đang hoạt động tốt.
Zorin OS hưởng lợi mạnh từ tâm lý ấy, nhưng không phải vì nó “đột nhiên hoàn hảo”, mà vì nó được thiết kế để người dùng Windows bước sang dễ nhất. Giao diện mặc định quen mắt, thiết lập thiên về đồ họa, ít buộc phải gõ lệnh, và đặc biệt nhắm vào trải nghiệm chuyển đổi mượt mà cho người dùng phổ thông. Kết quả là chỉ sau chưa đầy ba tháng, nhóm phát triển công bố Zorin OS 18 đã vượt 2 triệu lượt tải, với hơn 75% đến từ người dùng Windows — con số được báo chí công nghệ dẫn lại như một trong những câu chuyện tăng trưởng đáng chú ý nhất của Linux desktop đầu năm 2026 .
Đằng sau làn sóng “di cư” này còn có một lớp nguyên nhân khác: nhiều người dùng ngày càng khó chịu với việc Windows giống một “nền tảng bị kéo về hướng dịch vụ” hơn là một công cụ thuần túy. Các tính năng AI tích hợp sâu, xu hướng gắn chặt tài khoản, dịch vụ đám mây, ứng dụng cài sẵn… khiến một bộ phận người dùng cảm thấy họ đang bị dẫn dắt theo lộ trình của nhà cung cấp thay vì được tự quyết trên chính máy của mình. Khi cảm giác “mất quyền kiểm soát” cộng hưởng với rào cản nâng cấp, Linux — vốn luôn theo logic tương thích phần cứng rộng và ưu tiên quyền chủ động — trở nên hấp dẫn hơn.
Những con số từ hệ sinh thái game cũng phản ánh xu hướng này. Bản Steam Hardware Survey tháng 12/2025 (sau khi được Valve điều chỉnh số liệu) cho thấy Linux đạt khoảng 3,58%, trong khi Windows vẫn áp đảo với 94,23% . Khoảng cách vẫn rất lớn, nhưng mức tăng theo tháng đủ để nhiều người chú ý rằng Linux desktop đang “nhích lên” theo cách ít ồn ào nhưng rõ ràng.
Rốt cuộc, câu chuyện Zorin OS 18 không chỉ là chuyện một bản Linux được yêu thích. Nó giống như vết nứt nhỏ xuất hiện đúng chỗ: khi một hệ điều hành phổ biến bị “khóa cửa” bởi vòng đời hỗ trợ và rào cản phần cứng, còn người dùng thì chưa sẵn sàng vứt bỏ một chiếc máy vẫn chạy tốt. Có thể nhiều người sẽ quay lại Windows sau này, nhưng ít nhất ở thời điểm này, họ đã biết rằng “không nâng cấp” không đồng nghĩa với “phải bỏ máy”. Và chính nhận ra đó mới là thứ làm thị trường hệ điều hành desktop rung nhẹ — nhưng rung thật.
