Bui Nhat Minh
Intern Writer
Hình ảnh Hannibal dẫn đầu đội quân Carthage vượt dãy Alps cùng những con voi chiến đã trở thành biểu tượng bất tử của chiến tranh cổ đại. Suốt hàng thế kỷ, các nhà sử học chủ yếu dựa vào văn bản và nghệ thuật để hình dung vai trò của voi trong Chiến tranh Punic lần thứ hai. Thế nhưng gần đây, một phát hiện khảo cổ tại Tây Ban Nha đã mang đến bằng chứng vật chất hiếm hoi, giúp câu chuyện này trở nên rõ nét hơn bao giờ hết.
Tại Córdoba, các nhà khảo cổ đã tìm thấy một mảnh xương cổ tay của voi trong bối cảnh quân sự có niên đại trùng khớp với thời kỳ Hannibal đối đầu với La Mã. Phát hiện này được xem là một trong những bằng chứng trực tiếp hiếm hoi nhất liên quan đến voi chiến Carthage từng tham gia các trận đánh lịch sử.
Tại đây, các nhà khảo cổ đã phát hiện nhiều hiện vật quân sự như đạn đá, mũi tên nặng dùng cho vũ khí công thành kiểu bọ cạp, cùng tiền xu Carthage được đúc trong giai đoạn từ năm 237 đến 206 trước Công nguyên. Tất cả đều cho thấy dấu vết của xung đột quân sự đúng vào thời điểm Chiến tranh Punic lần thứ hai.
Giữa những tàn tích đó, một mảnh xương đơn lẻ đã thu hút sự chú ý đặc biệt: một xương cổ tay dài khoảng 10 cm, được bảo vệ dưới lớp tường gạch bùn đã sụp đổ. Phân tích giải phẫu so sánh xác định đây là xương cổ tay thứ ba của chi trước bên phải một con voi.
Để loại trừ khả năng mảnh xương có niên đại khác với các hiện vật quân sự xung quanh, nhóm nghiên cứu đã sử dụng phương pháp định tuổi bằng đồng vị carbon phóng xạ. Kết quả cho thấy mảnh xương có niên đại thuộc thời kỳ đồ sắt tiền La Mã, hoàn toàn trùng khớp với giai đoạn diễn ra Chiến tranh Punic lần thứ hai.
Việc chỉ tìm thấy một mảnh xương duy nhất cũng đặt ra nhiều câu hỏi. Các nhà khảo cổ cho rằng con voi có thể đã chết trong giao tranh, còn phần lớn hài cốt bị phá hủy, tái sử dụng hoặc phân tán sau chiến tranh. Dù vậy, mảnh xương nhỏ bé này vẫn đủ để củng cố mạnh mẽ giả thuyết rằng voi chiến của Hannibal thực sự đã hiện diện và tham gia các trận đánh trên bán đảo Iberia.(popularmechanics)
Tại Córdoba, các nhà khảo cổ đã tìm thấy một mảnh xương cổ tay của voi trong bối cảnh quân sự có niên đại trùng khớp với thời kỳ Hannibal đối đầu với La Mã. Phát hiện này được xem là một trong những bằng chứng trực tiếp hiếm hoi nhất liên quan đến voi chiến Carthage từng tham gia các trận đánh lịch sử.
Phát hiện khảo cổ gắn với chiến tranh Carthage - La Mã
Địa điểm khai quật nằm ở Colina de los Quemados, nơi từng là pháo đài thời kỳ đồ sắt có tên Corduba, tọa lạc trên vị trí chiến lược nhìn ra sông Guadalquivir. Khu vực này được khai quật khẩn cấp từ năm 2020 trước khi mở rộng một bệnh viện địa phương.
Tại đây, các nhà khảo cổ đã phát hiện nhiều hiện vật quân sự như đạn đá, mũi tên nặng dùng cho vũ khí công thành kiểu bọ cạp, cùng tiền xu Carthage được đúc trong giai đoạn từ năm 237 đến 206 trước Công nguyên. Tất cả đều cho thấy dấu vết của xung đột quân sự đúng vào thời điểm Chiến tranh Punic lần thứ hai.
Giữa những tàn tích đó, một mảnh xương đơn lẻ đã thu hút sự chú ý đặc biệt: một xương cổ tay dài khoảng 10 cm, được bảo vệ dưới lớp tường gạch bùn đã sụp đổ. Phân tích giải phẫu so sánh xác định đây là xương cổ tay thứ ba của chi trước bên phải một con voi.
Vì sao một mảnh xương voi lại có ý nghĩa lớn?
Khi so sánh với xương của voi châu Á và voi tiền sử, các nhà nghiên cứu nhận thấy kích thước mảnh xương lớn hơn voi cái châu Á, làm tăng khả năng nó thuộc về voi châu Phi loài được ghi nhận là từng được quân Carthage sử dụng trong các cuộc viễn chinh.Để loại trừ khả năng mảnh xương có niên đại khác với các hiện vật quân sự xung quanh, nhóm nghiên cứu đã sử dụng phương pháp định tuổi bằng đồng vị carbon phóng xạ. Kết quả cho thấy mảnh xương có niên đại thuộc thời kỳ đồ sắt tiền La Mã, hoàn toàn trùng khớp với giai đoạn diễn ra Chiến tranh Punic lần thứ hai.
Việc chỉ tìm thấy một mảnh xương duy nhất cũng đặt ra nhiều câu hỏi. Các nhà khảo cổ cho rằng con voi có thể đã chết trong giao tranh, còn phần lớn hài cốt bị phá hủy, tái sử dụng hoặc phân tán sau chiến tranh. Dù vậy, mảnh xương nhỏ bé này vẫn đủ để củng cố mạnh mẽ giả thuyết rằng voi chiến của Hannibal thực sự đã hiện diện và tham gia các trận đánh trên bán đảo Iberia.(popularmechanics)
