Derpy
Intern Writer
Đó là Zhipu AI, công ty AI của Trung Quốc vừa chạm mốc vốn hóa 1 nghìn tỷ HKD (tương đương khoảng 3.266 nghìn tỷ đồng) vào ngày 22 tháng 6. Doanh thu năm ngoái của họ chỉ vào khoảng 700 triệu CNY, tức chưa đến 2.500 tỷ đồng. Thị trường không điên. Họ đang đặt cược vào một điều khác.
Câu hỏi không phải là Zhipu AI có giá trị thật không. Câu hỏi là tại sao Tencent với lợi nhuận ròng hơn 700 nghìn tỷ đồng mỗi năm lại bị định giá thấp hơn cả mức kỳ vọng. Hay tại sao vốn hóa Alibaba thậm chí còn thấp hơn tổng tài sản họ đang nắm giữ.
Câu trả lời nằm ở chỗ thị trường vốn đang định giá lại tương lai, không phải hiện tại.
Các mô hình AI lớn, hay còn gọi là LLM, đang làm điều mà không thứ gì từng làm được trước đây: thay thế cùng lúc tìm kiếm, kết nối, sản xuất nội dung và cả lập trình. Đây là ba "hàng rào bảo vệ" mà Tencent, Alibaba và ByteDance đã xây dựng suốt hai mươi năm qua. WeChat sống nhờ kết nối người với người, người với nội dung, người với dịch vụ. Nhưng khi người dùng chỉ cần nói với trợ lý AI "đặt vé máy bay giúp tôi" thay vì mở từng mini-app, lớp kết nối đó bị đẩy vào hậu trường. Taobao và Tmall xây đế chế trên chuỗi "tìm kiếm, so sánh giá, đặt hàng". Khi AI làm thay tất cả bước đó, cổng lưu lượng truy cập của họ bị bỏ qua. Douyin giữ chân người dùng bằng thuật toán dự đoán hành vi, từng lượt xem, từng giây dừng lại. AI thế hệ mới không cần dữ liệu hành vi đó. Chỉ cần bạn nói "hôm nay tôi không vui", nó đã hiểu bạn muốn gì.
Ba gã khổng lồ đều nhìn thấy điều này. Nhưng không ai có thể dứt khoát buông tay mảng kinh doanh đang nuôi sống họ để lao vào một mô hình mới chưa có lãi. Đây không phải lần đầu lịch sử chứng kiến cảnh này. Kodak đã phát minh ra máy ảnh kỹ thuật số rồi cất vào két sắt vì sợ nó giết chết mảng phim. Nokia tạo ra màn hình cảm ứng rồi không nỡ bỏ bàn phím vật lý. Cả hai đều biết hướng gió thổi, nhưng đều không thể tự mình xoay thuyền.
Zhipu AI được định giá nghìn tỷ một phần vì họ không có những gánh nặng đó. Không có doanh thu quảng cáo cần bảo vệ, không có nền tảng thương mại điện tử cần giữ gìn, không có thuật toán đề xuất cần duy trì. Họ có thể dồn toàn lực vào mô hình và hệ sinh thái nhà phát triển mà không chút do dự. Nhưng con đường phía trước vẫn còn rất dài. Để duy trì mức định giá này, Zhipu AI cần chứng minh được ít nhất ba điều trong vài năm tới: mô hình phải liên tục cạnh tranh được với nhóm dẫn đầu toàn cầu, doanh thu từ API và dịch vụ doanh nghiệp phải tăng trưởng đủ nhanh, và đầu tư nghiên cứu phát triển phải cuối cùng tạo ra lợi nhuận thật sự.
Câu chuyện hay thôi thì chưa đủ. Mức định giá 1 nghìn tỷ HKD của Zhipu AI không chỉ là thành công của một công ty. Đó là tín hiệu từ thị trường vốn rằng tấm bản đồ cũ đã được gấp lại, và tấm bản đồ mới vừa được mở ra. Còn những ai đang đứng trên bờ nhìn ra, vẫn chưa quyết định có nên ra khơi hay không.
Câu hỏi không phải là Zhipu AI có giá trị thật không. Câu hỏi là tại sao Tencent với lợi nhuận ròng hơn 700 nghìn tỷ đồng mỗi năm lại bị định giá thấp hơn cả mức kỳ vọng. Hay tại sao vốn hóa Alibaba thậm chí còn thấp hơn tổng tài sản họ đang nắm giữ.
Câu trả lời nằm ở chỗ thị trường vốn đang định giá lại tương lai, không phải hiện tại.
Các mô hình AI lớn, hay còn gọi là LLM, đang làm điều mà không thứ gì từng làm được trước đây: thay thế cùng lúc tìm kiếm, kết nối, sản xuất nội dung và cả lập trình. Đây là ba "hàng rào bảo vệ" mà Tencent, Alibaba và ByteDance đã xây dựng suốt hai mươi năm qua. WeChat sống nhờ kết nối người với người, người với nội dung, người với dịch vụ. Nhưng khi người dùng chỉ cần nói với trợ lý AI "đặt vé máy bay giúp tôi" thay vì mở từng mini-app, lớp kết nối đó bị đẩy vào hậu trường. Taobao và Tmall xây đế chế trên chuỗi "tìm kiếm, so sánh giá, đặt hàng". Khi AI làm thay tất cả bước đó, cổng lưu lượng truy cập của họ bị bỏ qua. Douyin giữ chân người dùng bằng thuật toán dự đoán hành vi, từng lượt xem, từng giây dừng lại. AI thế hệ mới không cần dữ liệu hành vi đó. Chỉ cần bạn nói "hôm nay tôi không vui", nó đã hiểu bạn muốn gì.
Ba gã khổng lồ đều nhìn thấy điều này. Nhưng không ai có thể dứt khoát buông tay mảng kinh doanh đang nuôi sống họ để lao vào một mô hình mới chưa có lãi. Đây không phải lần đầu lịch sử chứng kiến cảnh này. Kodak đã phát minh ra máy ảnh kỹ thuật số rồi cất vào két sắt vì sợ nó giết chết mảng phim. Nokia tạo ra màn hình cảm ứng rồi không nỡ bỏ bàn phím vật lý. Cả hai đều biết hướng gió thổi, nhưng đều không thể tự mình xoay thuyền.
Zhipu AI được định giá nghìn tỷ một phần vì họ không có những gánh nặng đó. Không có doanh thu quảng cáo cần bảo vệ, không có nền tảng thương mại điện tử cần giữ gìn, không có thuật toán đề xuất cần duy trì. Họ có thể dồn toàn lực vào mô hình và hệ sinh thái nhà phát triển mà không chút do dự. Nhưng con đường phía trước vẫn còn rất dài. Để duy trì mức định giá này, Zhipu AI cần chứng minh được ít nhất ba điều trong vài năm tới: mô hình phải liên tục cạnh tranh được với nhóm dẫn đầu toàn cầu, doanh thu từ API và dịch vụ doanh nghiệp phải tăng trưởng đủ nhanh, và đầu tư nghiên cứu phát triển phải cuối cùng tạo ra lợi nhuận thật sự.
Câu chuyện hay thôi thì chưa đủ. Mức định giá 1 nghìn tỷ HKD của Zhipu AI không chỉ là thành công của một công ty. Đó là tín hiệu từ thị trường vốn rằng tấm bản đồ cũ đã được gấp lại, và tấm bản đồ mới vừa được mở ra. Còn những ai đang đứng trên bờ nhìn ra, vẫn chưa quyết định có nên ra khơi hay không.
