Bui Nhat Minh
Intern Writer
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng hiện diện trong công việc, học tập và đời sống hàng ngày. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới cho thấy việc phụ thuộc vào AI quá nhiều có thể ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng tư duy và giải quyết vấn đề của con người chỉ sau một thời gian rất ngắn.
Nghiên cứu do các nhà khoa học đến từ các trường đại học hàng đầu như Carnegie Mellon University, University of Oxford, Massachusetts Institute of Technology và University of California, Los Angeles thực hiện đã phát hiện rằng chỉ từ 10 đến 15 phút tương tác với AI cũng có thể làm suy giảm khả năng làm việc độc lập và tính kiên trì của người dùng.
Theo nhóm nghiên cứu, đây là những năng lực nền tảng cho quá trình học tập và phát triển lâu dài. Các nhà khoa học cảnh báo rằng nếu tác động này đã có thể đo lường được sau vài phút sử dụng, thì ảnh hưởng tích lũy qua nhiều tháng hoặc nhiều năm có thể còn lớn hơn và khó khắc phục hơn.
Kết quả cho thấy những người được hỗ trợ bởi AI hoàn thành bài tập nhanh hơn và chính xác hơn so với nhóm không sử dụng công cụ hỗ trợ.
Tuy nhiên, khi AI bị loại bỏ khỏi quá trình làm bài, độ chính xác của nhóm này giảm đáng kể. Không chỉ vậy, họ còn có xu hướng bỏ cuộc sớm hơn khi gặp khó khăn.
Theo đồng tác giả nghiên cứu, tiến sĩ Rachit Dubey, vấn đề không đơn giản là người tham gia đưa ra câu trả lời sai.
Ông cho biết điều đáng lo ngại hơn là nhiều người không còn sẵn sàng tự mình thử giải quyết vấn đề khi không có AI hỗ trợ.
Nói cách khác, AI giúp nâng cao hiệu suất tức thời nhưng có thể khiến người dùng dần phụ thuộc vào công cụ này thay vì tự phát triển kỹ năng tư duy và giải quyết vấn đề.
Kết quả từ 670 người tham gia cho thấy xu hướng tương tự. Khoảng 61% những người sử dụng AI cho biết họ thường yêu cầu công cụ này cung cấp trực tiếp đáp án thay vì tự suy luận.
Ngược lại, những người chỉ dùng AI để nhận gợi ý hoặc giải thích thêm về nội dung lại không ghi nhận sự suy giảm đáng kể về hiệu suất.
Điều này cho thấy cách sử dụng AI đóng vai trò rất quan trọng. Nếu xem AI như một người hướng dẫn giúp làm rõ vấn đề, công cụ này có thể hỗ trợ việc học hiệu quả. Nhưng nếu chỉ dùng AI để nhận đáp án sẵn có, người dùng có nguy cơ giảm dần khả năng tư duy độc lập theo thời gian.
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng AI vẫn là một công cụ mạnh mẽ có thể nâng cao năng suất và hỗ trợ học tập. Tuy nhiên, để tận dụng lợi ích mà không làm suy yếu kỹ năng nhận thức, người dùng cần coi AI là trợ lý hỗ trợ suy nghĩ thay vì thay thế hoàn toàn quá trình suy nghĩ của chính mình.
Nghiên cứu do các nhà khoa học đến từ các trường đại học hàng đầu như Carnegie Mellon University, University of Oxford, Massachusetts Institute of Technology và University of California, Los Angeles thực hiện đã phát hiện rằng chỉ từ 10 đến 15 phút tương tác với AI cũng có thể làm suy giảm khả năng làm việc độc lập và tính kiên trì của người dùng.
Theo nhóm nghiên cứu, đây là những năng lực nền tảng cho quá trình học tập và phát triển lâu dài. Các nhà khoa học cảnh báo rằng nếu tác động này đã có thể đo lường được sau vài phút sử dụng, thì ảnh hưởng tích lũy qua nhiều tháng hoặc nhiều năm có thể còn lớn hơn và khó khắc phục hơn.
Khi AI biến mất, hiệu suất của người dùng giảm rõ rệt
Để đánh giá tác động của AI, nhóm nghiên cứu đã yêu cầu 350 người tham gia giải các bài toán phân số.Kết quả cho thấy những người được hỗ trợ bởi AI hoàn thành bài tập nhanh hơn và chính xác hơn so với nhóm không sử dụng công cụ hỗ trợ.
Tuy nhiên, khi AI bị loại bỏ khỏi quá trình làm bài, độ chính xác của nhóm này giảm đáng kể. Không chỉ vậy, họ còn có xu hướng bỏ cuộc sớm hơn khi gặp khó khăn.
Theo đồng tác giả nghiên cứu, tiến sĩ Rachit Dubey, vấn đề không đơn giản là người tham gia đưa ra câu trả lời sai.
Ông cho biết điều đáng lo ngại hơn là nhiều người không còn sẵn sàng tự mình thử giải quyết vấn đề khi không có AI hỗ trợ.
Nói cách khác, AI giúp nâng cao hiệu suất tức thời nhưng có thể khiến người dùng dần phụ thuộc vào công cụ này thay vì tự phát triển kỹ năng tư duy và giải quyết vấn đề.
Đọc hiểu cũng cho kết quả tương tự
Nhóm nghiên cứu tiếp tục thực hiện một thử nghiệm khác với các bài đọc hiểu nhằm kiểm tra xem hiện tượng này có chỉ xuất hiện trong toán học hay không.Kết quả từ 670 người tham gia cho thấy xu hướng tương tự. Khoảng 61% những người sử dụng AI cho biết họ thường yêu cầu công cụ này cung cấp trực tiếp đáp án thay vì tự suy luận.
Ngược lại, những người chỉ dùng AI để nhận gợi ý hoặc giải thích thêm về nội dung lại không ghi nhận sự suy giảm đáng kể về hiệu suất.
Điều này cho thấy cách sử dụng AI đóng vai trò rất quan trọng. Nếu xem AI như một người hướng dẫn giúp làm rõ vấn đề, công cụ này có thể hỗ trợ việc học hiệu quả. Nhưng nếu chỉ dùng AI để nhận đáp án sẵn có, người dùng có nguy cơ giảm dần khả năng tư duy độc lập theo thời gian.
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng AI vẫn là một công cụ mạnh mẽ có thể nâng cao năng suất và hỗ trợ học tập. Tuy nhiên, để tận dụng lợi ích mà không làm suy yếu kỹ năng nhận thức, người dùng cần coi AI là trợ lý hỗ trợ suy nghĩ thay vì thay thế hoàn toàn quá trình suy nghĩ của chính mình.
