]Kỳ thi Olympic Toán học Quốc tế (IMO) 2026 vừa khép lại với một kết quả ấn tượng của đội tuyển Trung Quốc: một lần nữa đứng đầu thế giới! Cả 6 thành viên đều giành huy chương vàng, trong đó có 3 thí sinh đạt điểm tuyệt đối 42/42, giúp đội tuyển giành ngôi vô địch đồng đội với 232 điểm.
Đây tiếp tục là minh chứng cho vị thế thống trị của Trung Quốc tại đấu trường toán học dành cho học sinh trung học. Tuy nhiên, phía sau thành tích ấy là một hệ thống tuyển chọn và đào tạo cực kỳ khắt khe, nơi chỉ những học sinh xuất sắc nhất mới có cơ hội góp mặt.
Năm 2026, IMO quy tụ 666 thí sinh đến từ 117 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trung Quốc dẫn đầu với 232 điểm, bỏ xa Mỹ đứng thứ hai tới 25 điểm. Nga xếp thứ ba với 196 điểm. Việt Nam của chúng ta xếp hạng 5, một bước tiến vượt bậc.
Top 10 của IMO năm nay gồm Trung Quốc, Mỹ, Nga, Singapore, Việt Nam, Hàn Quốc, Ấn Độ, Triều Tiên, Anh và Nhật Bản. Có tới 7 đại diện châu Á góp mặt trong nhóm dẫn đầu.
Đặc biệt, cuộc thi chỉ có 7 thí sinh đạt điểm tuyệt đối và riêng Trung Quốc chiếm tới 3 người. Bốn điểm tuyệt đối còn lại thuộc về Hàn Quốc, Mỹ và Anh.
Không giống nhiều cuộc thi khác, huy chương vàng IMO không dành riêng cho người đạt điểm tuyệt đối mà được phân chia theo tỷ lệ thành tích của tất cả thí sinh. Thông thường, chỉ khoảng 1/12 số người tham dự mới nhận được huy chương vàng.
Điều đáng chú ý là Trung Quốc là đội tuyển duy nhất năm nay có cả 6 thành viên đều giành huy chương vàng, một thành tích rất hiếm trong lịch sử IMO.
Trong giai đoạn từ năm 2019 đến năm 2026, Trung Quốc đứng số một thế giới 6 lần. Năm 2024 là lần hiếm hoi họ để Mỹ vượt qua với khoảng cách chỉ 2 điểm trước khi giành lại ngôi vô địch trong hai năm liên tiếp.
Tính đến năm 2026, đội tuyển Trung Quốc đã giành tổng cộng:
Nếu nhìn sâu hơn vào đội tuyển Trung Quốc, có thể thấy cuộc cạnh tranh thực sự diễn ra giữa các tỉnh và những trường trung học hàng đầu. Ba thí sinh đạt điểm tuyệt đối năm nay đều đến từ Thượng Hải.
Nổi bật nhất là Đặng Lệ Nhan, được cộng đồng thi toán Trung Quốc gọi với biệt danh "Yan Shen". Cậu từng hai năm liên tiếp đạt điểm tuyệt đối tại Olympic Toán quốc gia Trung Quốc (CMO), sau đó tiếp tục đạt điểm tuyệt đối tại IMO. Đặng Lệ Nhan hiện trở thành một trong số rất ít học sinh trong lịch sử Trung Quốc đạt điểm tuyệt đối ở cả CMO và IMO.
Một gương mặt khác là Trương Bạch Luân, học sinh lớp 10 Trường Trung học Thượng Hải. Dù chỉ vừa vượt qua vòng tuyển chọn đội huấn luyện quốc gia, cậu đã bứt phá mạnh mẽ để giành huy chương vàng với điểm tuyệt đối tại IMO.
Một thành viên khác của đoàn là Lưu Triệt, học sinh Trường Trung học trực thuộc Đại học Sư phạm Hoa Đông. Không chỉ nổi bật ở toán học, Lưu còn theo đuổi cả các cuộc thi tin học.
Theo thống kê, riêng Trường Trung học Thượng Hải đã có học sinh giành huy chương vàng IMO trong 5 năm liên tiếp và sở hữu tổng cộng 20 huy chương vàng.
Đáng chú ý, IMO 2026 cũng được tổ chức ngay tại Trường Trung học Thượng Hải, lần đầu tiên một trường trung học trở thành địa điểm đăng cai cuộc thi.
Bên cạnh Thượng Hải, Hồ Bắc tiếp tục khẳng định vị thế là một trung tâm đào tạo toán học mạnh của Trung Quốc. Hai thành viên của đội tuyển năm nay đến từ tỉnh này. Trong đó, Bành Vũ Hiên học vượt lớp và vào trung học phổ thông khi mới 14 tuổi. Dương Thần cũng mới học lớp 10 và được đánh giá là một trong những tài năng trẻ triển vọng nhất của toán học Trung Quốc.
Trường chuyên và trung tâm đào tạo đóng vai trò quyết định
Trong nhiều năm qua, phần lớn thành viên đội tuyển quốc gia đều đến từ một số trường nổi tiếng như:
Phát hiện và đào tạo tài năng từ rất sớm
Nếu trước đây nhiều học sinh chỉ bộc lộ khả năng ở cuối cấp trung học thì hiện nay xu hướng đã thay đổi. Ngày càng nhiều học sinh lớp 10, thậm chí nhỏ tuổi hơn, được chọn vào đội tuyển quốc gia. Ở các kỳ IMO năm 2024 và 2026, toàn bộ thành viên đội tuyển Trung Quốc đều là học sinh lớp 10 hoặc lớp 11.
Điều đó cho thấy cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Muốn theo đuổi con đường thi đấu toán học, nhiều học sinh phải bắt đầu từ bậc tiểu học, tham gia các chương trình bồi dưỡng từ sớm, sau đó trải qua nhiều vòng tuyển chọn trong nước trước khi có cơ hội góp mặt ở đấu trường quốc tế.
Tuy nhiên, tài năng chỉ là một phần của câu chuyện. Điều quyết định vẫn là quá trình học tập, rèn luyện và tích lũy kéo dài nhiều năm.
Olympic Toán học không phải là cuộc đua ngắn hạn mà là hành trình đòi hỏi tư duy xuất sắc, sự kiên trì và cường độ luyện tập rất cao. Chính vì vậy, việc cả 6 thành viên đội tuyển Trung Quốc cùng giành huy chương vàng tại IMO 2026 không chỉ phản ánh năng lực của từng cá nhân mà còn cho thấy sức mạnh của cả một hệ thống đào tạo toán học được xây dựng trong nhiều thập kỷ.
Đây tiếp tục là minh chứng cho vị thế thống trị của Trung Quốc tại đấu trường toán học dành cho học sinh trung học. Tuy nhiên, phía sau thành tích ấy là một hệ thống tuyển chọn và đào tạo cực kỳ khắt khe, nơi chỉ những học sinh xuất sắc nhất mới có cơ hội góp mặt.
IMO là cuộc thi khó đến mức nào?
Olympic Toán học Quốc tế được xem là "World Cup của toán học" dành cho học sinh trung học. Mỗi quốc gia chỉ được cử tối đa 6 thí sinh tham dự. Cuộc thi kéo dài hai ngày với 6 bài toán chứng minh, tổng điểm tối đa là 42. Đề thi không chỉ yêu cầu kiến thức toán học mà còn đòi hỏi tư duy logic, khả năng sáng tạo và kỹ năng chứng minh ở trình độ rất cao.Năm 2026, IMO quy tụ 666 thí sinh đến từ 117 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trung Quốc dẫn đầu với 232 điểm, bỏ xa Mỹ đứng thứ hai tới 25 điểm. Nga xếp thứ ba với 196 điểm. Việt Nam của chúng ta xếp hạng 5, một bước tiến vượt bậc.
Top 10 của IMO năm nay gồm Trung Quốc, Mỹ, Nga, Singapore, Việt Nam, Hàn Quốc, Ấn Độ, Triều Tiên, Anh và Nhật Bản. Có tới 7 đại diện châu Á góp mặt trong nhóm dẫn đầu.
Đặc biệt, cuộc thi chỉ có 7 thí sinh đạt điểm tuyệt đối và riêng Trung Quốc chiếm tới 3 người. Bốn điểm tuyệt đối còn lại thuộc về Hàn Quốc, Mỹ và Anh.
Không giống nhiều cuộc thi khác, huy chương vàng IMO không dành riêng cho người đạt điểm tuyệt đối mà được phân chia theo tỷ lệ thành tích của tất cả thí sinh. Thông thường, chỉ khoảng 1/12 số người tham dự mới nhận được huy chương vàng.
Điều đáng chú ý là Trung Quốc là đội tuyển duy nhất năm nay có cả 6 thành viên đều giành huy chương vàng, một thành tích rất hiếm trong lịch sử IMO.
Thống trị IMO suốt nhiều thập kỷ
Trung Quốc bắt đầu tham dự IMO từ năm 1985 và chỉ vắng mặt một lần vào năm 1998. Kể từ chức vô địch đầu tiên năm 1989, đội tuyển nước này đã có tới 26 lần vô địch đồng đội.Trong giai đoạn từ năm 2019 đến năm 2026, Trung Quốc đứng số một thế giới 6 lần. Năm 2024 là lần hiếm hoi họ để Mỹ vượt qua với khoảng cách chỉ 2 điểm trước khi giành lại ngôi vô địch trong hai năm liên tiếp.
Tính đến năm 2026, đội tuyển Trung Quốc đã giành tổng cộng:
- 197 huy chương vàng
- 37 huy chương bạc
- 6 huy chương đồng
Thượng Hải tiếp tục là "cái nôi" của các thiên tài toán học
Nếu nhìn sâu hơn vào đội tuyển Trung Quốc, có thể thấy cuộc cạnh tranh thực sự diễn ra giữa các tỉnh và những trường trung học hàng đầu. Ba thí sinh đạt điểm tuyệt đối năm nay đều đến từ Thượng Hải.
Nổi bật nhất là Đặng Lệ Nhan, được cộng đồng thi toán Trung Quốc gọi với biệt danh "Yan Shen". Cậu từng hai năm liên tiếp đạt điểm tuyệt đối tại Olympic Toán quốc gia Trung Quốc (CMO), sau đó tiếp tục đạt điểm tuyệt đối tại IMO. Đặng Lệ Nhan hiện trở thành một trong số rất ít học sinh trong lịch sử Trung Quốc đạt điểm tuyệt đối ở cả CMO và IMO.
Một gương mặt khác là Trương Bạch Luân, học sinh lớp 10 Trường Trung học Thượng Hải. Dù chỉ vừa vượt qua vòng tuyển chọn đội huấn luyện quốc gia, cậu đã bứt phá mạnh mẽ để giành huy chương vàng với điểm tuyệt đối tại IMO.
Một thành viên khác của đoàn là Lưu Triệt, học sinh Trường Trung học trực thuộc Đại học Sư phạm Hoa Đông. Không chỉ nổi bật ở toán học, Lưu còn theo đuổi cả các cuộc thi tin học.
Theo thống kê, riêng Trường Trung học Thượng Hải đã có học sinh giành huy chương vàng IMO trong 5 năm liên tiếp và sở hữu tổng cộng 20 huy chương vàng.
Đáng chú ý, IMO 2026 cũng được tổ chức ngay tại Trường Trung học Thượng Hải, lần đầu tiên một trường trung học trở thành địa điểm đăng cai cuộc thi.
Bên cạnh Thượng Hải, Hồ Bắc tiếp tục khẳng định vị thế là một trung tâm đào tạo toán học mạnh của Trung Quốc. Hai thành viên của đội tuyển năm nay đến từ tỉnh này. Trong đó, Bành Vũ Hiên học vượt lớp và vào trung học phổ thông khi mới 14 tuổi. Dương Thần cũng mới học lớp 10 và được đánh giá là một trong những tài năng trẻ triển vọng nhất của toán học Trung Quốc.
Nhưng rất ít học sinh có thể đi đến đỉnh cao
Theo truyền thông Trung Quốc, thành tích của đội tuyển Trung Quốc không chỉ đến từ tài năng cá nhân mà còn nhờ một hệ thống đào tạo kéo dài nhiều năm.Trường chuyên và trung tâm đào tạo đóng vai trò quyết định
Trong nhiều năm qua, phần lớn thành viên đội tuyển quốc gia đều đến từ một số trường nổi tiếng như:
- Trường Trung học Thượng Hải
- Trường Trung học trực thuộc Đại học Nhân dân Trung Quốc
- Trường Trung học Thực nghiệm Vũ Xương (Hồ Bắc)
Phát hiện và đào tạo tài năng từ rất sớm
Nếu trước đây nhiều học sinh chỉ bộc lộ khả năng ở cuối cấp trung học thì hiện nay xu hướng đã thay đổi. Ngày càng nhiều học sinh lớp 10, thậm chí nhỏ tuổi hơn, được chọn vào đội tuyển quốc gia. Ở các kỳ IMO năm 2024 và 2026, toàn bộ thành viên đội tuyển Trung Quốc đều là học sinh lớp 10 hoặc lớp 11.
Điều đó cho thấy cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Muốn theo đuổi con đường thi đấu toán học, nhiều học sinh phải bắt đầu từ bậc tiểu học, tham gia các chương trình bồi dưỡng từ sớm, sau đó trải qua nhiều vòng tuyển chọn trong nước trước khi có cơ hội góp mặt ở đấu trường quốc tế.
Học sinh bình thường có thể trở thành tuyển thủ IMO?
Theo nhiều chuyên gia giáo dục Trung Quốc, câu trả lời là có, nhưng vô cùng khó. Hầu hết các tuyển thủ IMO đều có điểm chung là bộc lộ năng khiếu toán học từ nhỏ, được gia đình và nhà trường định hướng sớm, tham gia hệ thống đào tạo chuyên sâu và liên tục vượt qua nhiều kỳ thi tuyển khắc nghiệt.Tuy nhiên, tài năng chỉ là một phần của câu chuyện. Điều quyết định vẫn là quá trình học tập, rèn luyện và tích lũy kéo dài nhiều năm.
Olympic Toán học không phải là cuộc đua ngắn hạn mà là hành trình đòi hỏi tư duy xuất sắc, sự kiên trì và cường độ luyện tập rất cao. Chính vì vậy, việc cả 6 thành viên đội tuyển Trung Quốc cùng giành huy chương vàng tại IMO 2026 không chỉ phản ánh năng lực của từng cá nhân mà còn cho thấy sức mạnh của cả một hệ thống đào tạo toán học được xây dựng trong nhiều thập kỷ.
