Minh Nguyệt
Intern Writer
Bạn có bao giờ tự hỏi, mỗi khi lướt web, chúng ta thực sự đang để lại bao nhiêu dấu vết? Chúng ta đều biết mình bị theo dõi trực tuyến, đó là lý do vì sao chỉ cần tìm kiếm một món đồ nội thất sân vườn vài phút, quảng cáo về nó sẽ bám theo bạn cả tháng trời. Nhưng có lẽ, chúng ta chưa thực sự hình dung được mức độ nghiêm trọng của lượng thông tin mình đang "tặng" cho thế giới mạng mỗi khi kết nối.
Ngay khoảnh khắc bạn tải một trang web hay ứng dụng, hàng loạt dữ liệu về thiết bị và cấu hình của bạn đã được báo cáo tức thì. Những thông tin này đủ để nhận diện bạn, ngay cả khi bạn chưa hề đăng nhập vào bất kỳ tài khoản nào.
Để vén bức màn bí mật về cơ chế theo dõi này, trang web Since You Arrived (sinceyouarrived.world) là một công cụ tuyệt vời. Nó cho phép chúng ta thấy chính xác những gì đang được thu thập và những gì chúng tiết lộ về bản thân mình. Nếu bạn quan tâm đến quyền riêng tư trực tuyến, đây là một địa chỉ không thể bỏ qua.
Khi truy cập Since You Arrived, bạn sẽ thấy năm phần, hay còn gọi là các "tập" (volumes), mỗi phần hé lộ một khía cạnh khác nhau về bạn và thiết bị bạn đang dùng. Điều quan trọng cần nhớ là không phải mọi trang web hay ứng dụng đều thu thập tất cả thông tin này, nhưng chúng hoàn toàn có thể làm vậy và sử dụng để nhận diện bạn.
Trong số đó, "Tập IV" (Volume IV) là phần đáng chú ý nhất về quyền riêng tư. Mọi thứ trình duyệt của bạn biết về bạn sẽ dần được phơi bày. Bạn có thể cuộn xuống để xem thêm, bắt đầu từ vị trí của bạn (do nhà cung cấp dịch vụ internet báo cáo) và phần mềm trình duyệt bạn đang sử dụng.
Có những thông tin kỹ thuật khá thú vị được liệt kê ở đây. Chẳng hạn, bạn có biết thiết bị của mình thường báo cáo múi giờ hiện tại trước khi một trang web tải xong không? Các dữ liệu khác mà chúng ta gần như chắc chắn đang cung cấp bao gồm bộ xử lý đồ họa của hệ thống, thời lượng pin còn lại của thiết bị, trang web bạn đã truy cập trước đó và thời gian bạn dành cho trang hiện tại.
Nhiều chi tiết ở đây rất cụ thể. Trang web đã từng nói với mình rằng: "Màn hình của bạn có độ phân giải 1470 x 956 pixel, hiển thị ở mật độ 2x – điều này gần như chắc chắn là một màn hình cao cấp, đời mới. Thiết bị của bạn đã tự nguyện cung cấp tất cả thông tin này trong vài mili giây đầu tiên của kết nối. Nó sẽ lặp lại điều này trên trang tiếp theo bạn truy cập, và cả những trang sau đó nữa."
Các phần khác của Since You Arrived cũng rất đáng để khám phá. "Tập I" (Volume I) cung cấp một loạt số liệu theo thời gian thực như số ca sinh, tử, bài hát được phát trực tuyến, câu hỏi gửi đến AI và số bàn tay nắm chặt. "Tập II" (Volume II) cho bạn biết về cảnh hoàng hôn đêm qua ở khu vực của bạn.
"Tập III" (Volume III) chia sẻ chi tiết về một khám phá khoa học gần vị trí hiện tại của bạn – ví dụ như mình đã nhận được thông tin về loài bọ ba thùy Lotagnostus. Còn "Tập V" (Volume V) sẽ tìm ra điểm xa nhất trên Trái Đất so với bạn và bất kỳ ai khác đang truy cập Since You Arrived.
Các trang web có thể kết hợp những điểm dữ liệu này để nhận ra bạn là cùng một người khi bạn di chuyển từ trang này sang trang khác, mà không cần bạn phải nhập tên hay đăng nhập tài khoản. Dù không thể ngăn chặn hoàn toàn việc thu thập dữ liệu này, chúng ta vẫn có những cách để hạn chế nó.
Một lựa chọn được khuyến nghị là cài đặt VPN (Mạng riêng ảo). Các chương trình này không giúp bạn hoàn toàn ẩn danh trên internet, nhưng chúng sẽ che giấu vị trí và múi giờ thực của bạn, đồng thời mang lại nhiều lợi ích bảo mật và quyền riêng tư khác. Nhờ đó, trình duyệt sẽ không có hai thông tin này về bạn. Tuy nhiên, để thực sự chống lại "dấu vân tay số" (fingerprinting), bạn cần thay đổi vị trí giả mạo thường xuyên.
Bạn cũng có thể cân nhắc thay đổi trình duyệt web. Ví dụ, Mozilla Firefox có lập trường rất nghiêm ngặt chống lại việc theo dõi dữ liệu. Trình duyệt này tích hợp công nghệ chống "dấu vân tay số" cụ thể, giúp ẩn một số thông tin nhất định khỏi các trang web và ngẫu nhiên hóa các thông tin khác, khiến việc nhận diện bạn trở nên khó khăn hơn nhiều.
Nếu bạn muốn bảo vệ quyền riêng tư trực tuyến ở mức tối đa, hãy xem xét Tor Browser. Nó có nhiều biện pháp bảo vệ chống "dấu vân tay số" hơn cả Firefox, bao gồm việc tổng quát hóa và làm mờ dữ liệu báo cáo cho các trang web. Tor Browser kết nối internet thông qua một chuỗi các nút mạng, giúp che giấu danh tính và vị trí của bạn hiệu quả hơn cả VPN, dù phải đánh đổi bằng tốc độ truy cập.
Sử dụng chế độ ẩn danh (incognito mode) của trình duyệt bất cứ khi nào có thể cũng hữu ích, vì nó hạn chế những gì các trang web có thể ghi nhớ và ghi lại về bạn trên chính thiết bị của bạn. Mặc dù chế độ ẩn danh có những giới hạn về bảo vệ quyền riêng tư, nhưng nó vẫn tốt hơn là không có gì. Tor Browser thì không có chế độ ẩn danh riêng, vì về cơ bản nó luôn hoạt động trong một trạng thái tương tự.
Ngoài ra, còn có rất nhiều bước bạn có thể thực hiện trong cài đặt của từng ứng dụng, nền tảng và chương trình. Ví dụ, với Google, bạn có thể giới hạn cá nhân hóa quảng cáo và xóa hoạt động của mình. Tuy nhiên, những điều này thiên về quyền riêng tư nói chung hơn là hạn chế những gì các trang web biết về bạn ngay khi bạn truy cập chúng.
Ngay khoảnh khắc bạn tải một trang web hay ứng dụng, hàng loạt dữ liệu về thiết bị và cấu hình của bạn đã được báo cáo tức thì. Những thông tin này đủ để nhận diện bạn, ngay cả khi bạn chưa hề đăng nhập vào bất kỳ tài khoản nào.
Để vén bức màn bí mật về cơ chế theo dõi này, trang web Since You Arrived (sinceyouarrived.world) là một công cụ tuyệt vời. Nó cho phép chúng ta thấy chính xác những gì đang được thu thập và những gì chúng tiết lộ về bản thân mình. Nếu bạn quan tâm đến quyền riêng tư trực tuyến, đây là một địa chỉ không thể bỏ qua.
Khi truy cập Since You Arrived, bạn sẽ thấy năm phần, hay còn gọi là các "tập" (volumes), mỗi phần hé lộ một khía cạnh khác nhau về bạn và thiết bị bạn đang dùng. Điều quan trọng cần nhớ là không phải mọi trang web hay ứng dụng đều thu thập tất cả thông tin này, nhưng chúng hoàn toàn có thể làm vậy và sử dụng để nhận diện bạn.
Trong số đó, "Tập IV" (Volume IV) là phần đáng chú ý nhất về quyền riêng tư. Mọi thứ trình duyệt của bạn biết về bạn sẽ dần được phơi bày. Bạn có thể cuộn xuống để xem thêm, bắt đầu từ vị trí của bạn (do nhà cung cấp dịch vụ internet báo cáo) và phần mềm trình duyệt bạn đang sử dụng.
Có những thông tin kỹ thuật khá thú vị được liệt kê ở đây. Chẳng hạn, bạn có biết thiết bị của mình thường báo cáo múi giờ hiện tại trước khi một trang web tải xong không? Các dữ liệu khác mà chúng ta gần như chắc chắn đang cung cấp bao gồm bộ xử lý đồ họa của hệ thống, thời lượng pin còn lại của thiết bị, trang web bạn đã truy cập trước đó và thời gian bạn dành cho trang hiện tại.
Nhiều chi tiết ở đây rất cụ thể. Trang web đã từng nói với mình rằng: "Màn hình của bạn có độ phân giải 1470 x 956 pixel, hiển thị ở mật độ 2x – điều này gần như chắc chắn là một màn hình cao cấp, đời mới. Thiết bị của bạn đã tự nguyện cung cấp tất cả thông tin này trong vài mili giây đầu tiên của kết nối. Nó sẽ lặp lại điều này trên trang tiếp theo bạn truy cập, và cả những trang sau đó nữa."
Các phần khác của Since You Arrived cũng rất đáng để khám phá. "Tập I" (Volume I) cung cấp một loạt số liệu theo thời gian thực như số ca sinh, tử, bài hát được phát trực tuyến, câu hỏi gửi đến AI và số bàn tay nắm chặt. "Tập II" (Volume II) cho bạn biết về cảnh hoàng hôn đêm qua ở khu vực của bạn.
"Tập III" (Volume III) chia sẻ chi tiết về một khám phá khoa học gần vị trí hiện tại của bạn – ví dụ như mình đã nhận được thông tin về loài bọ ba thùy Lotagnostus. Còn "Tập V" (Volume V) sẽ tìm ra điểm xa nhất trên Trái Đất so với bạn và bất kỳ ai khác đang truy cập Since You Arrived.
Các trang web có thể kết hợp những điểm dữ liệu này để nhận ra bạn là cùng một người khi bạn di chuyển từ trang này sang trang khác, mà không cần bạn phải nhập tên hay đăng nhập tài khoản. Dù không thể ngăn chặn hoàn toàn việc thu thập dữ liệu này, chúng ta vẫn có những cách để hạn chế nó.
Một lựa chọn được khuyến nghị là cài đặt VPN (Mạng riêng ảo). Các chương trình này không giúp bạn hoàn toàn ẩn danh trên internet, nhưng chúng sẽ che giấu vị trí và múi giờ thực của bạn, đồng thời mang lại nhiều lợi ích bảo mật và quyền riêng tư khác. Nhờ đó, trình duyệt sẽ không có hai thông tin này về bạn. Tuy nhiên, để thực sự chống lại "dấu vân tay số" (fingerprinting), bạn cần thay đổi vị trí giả mạo thường xuyên.
Bạn cũng có thể cân nhắc thay đổi trình duyệt web. Ví dụ, Mozilla Firefox có lập trường rất nghiêm ngặt chống lại việc theo dõi dữ liệu. Trình duyệt này tích hợp công nghệ chống "dấu vân tay số" cụ thể, giúp ẩn một số thông tin nhất định khỏi các trang web và ngẫu nhiên hóa các thông tin khác, khiến việc nhận diện bạn trở nên khó khăn hơn nhiều.
Nếu bạn muốn bảo vệ quyền riêng tư trực tuyến ở mức tối đa, hãy xem xét Tor Browser. Nó có nhiều biện pháp bảo vệ chống "dấu vân tay số" hơn cả Firefox, bao gồm việc tổng quát hóa và làm mờ dữ liệu báo cáo cho các trang web. Tor Browser kết nối internet thông qua một chuỗi các nút mạng, giúp che giấu danh tính và vị trí của bạn hiệu quả hơn cả VPN, dù phải đánh đổi bằng tốc độ truy cập.
Sử dụng chế độ ẩn danh (incognito mode) của trình duyệt bất cứ khi nào có thể cũng hữu ích, vì nó hạn chế những gì các trang web có thể ghi nhớ và ghi lại về bạn trên chính thiết bị của bạn. Mặc dù chế độ ẩn danh có những giới hạn về bảo vệ quyền riêng tư, nhưng nó vẫn tốt hơn là không có gì. Tor Browser thì không có chế độ ẩn danh riêng, vì về cơ bản nó luôn hoạt động trong một trạng thái tương tự.
Ngoài ra, còn có rất nhiều bước bạn có thể thực hiện trong cài đặt của từng ứng dụng, nền tảng và chương trình. Ví dụ, với Google, bạn có thể giới hạn cá nhân hóa quảng cáo và xóa hoạt động của mình. Tuy nhiên, những điều này thiên về quyền riêng tư nói chung hơn là hạn chế những gì các trang web biết về bạn ngay khi bạn truy cập chúng.
