Tại các gian trưng bày của Hội chợ Canton (Canton Fair, Quảng Châu, Trung Quốc), thương nhân từ châu Âu, Đông Nam Á và Mỹ Latinh chăm chú xem xét các mẫu xe máy điện mới của những thương hiệu Trung Quốc như Yadea hay Jiangmen Zhenghao. Họ liên tục dùng phần mềm dịch để trao đổi với nhân viên về quãng đường di chuyển, thông số sạc, thậm chí có người chốt đơn ngay tại chỗ.
Một đại diện Yadea cho biết lần này họ đã đón hơn 800 khách hàng quốc tế. Trong khi câu chuyện về chiếc xe máy của Trương Học gây chú ý trong nước, thì ở thị trường nước ngoài, xe máy điện Trung Quốc lại đang trở thành mặt hàng bán rất chạy.
Năm 2024, giá trị xuất khẩu xe máy và xe đạp điện của Trung Quốc lần đầu vượt 40 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 140.000 tỷ đồng, và vẫn duy trì đà tăng trưởng mạnh. Dữ liệu hải quan cho thấy trong quý 1/2026, xuất khẩu của khối doanh nghiệp tư nhân tăng 30% so với cùng kỳ. Riêng Trùng Khánh đã xuất khẩu lượng xe trị giá 170 triệu nhân dân tệ, khoảng 595 tỷ đồng, tăng 23,6%.
Từ chỗ từng bị xem là phương tiện giá rẻ, xe máy điện Trung Quốc nay lại được ưa chuộng trên toàn cầu. Nguyên nhân không phức tạp: nhu cầu tăng, công nghệ cải thiện và thị trường sẵn sàng mở rộng.
Các chính sách hạn chế nhiên liệu hóa thạch đang lan rộng, giá dầu biến động mạnh, khiến nhiều khu vực như Đông Nam Á, châu Âu hay Mỹ Latinh chuyển nhanh sang phương tiện điện. Tại Việt Nam, đến cuối năm 2025, thị phần xe máy điện dự kiến đạt khoảng 13%, tăng hơn 5 lần chỉ sau một năm. Tháng 3 năm nay, khi giá dầu tăng do căng thẳng địa chính trị, doanh số xe điện ở Việt Nam, Thái Lan và nhiều nước khác đã bùng nổ.
Tuy nhiên, không phải quốc gia nào cũng tận dụng được cơ hội này. Trung Quốc có lợi thế lớn nhờ chuỗi sản xuất hoàn chỉnh, từ động cơ, pin đến hệ thống điều khiển điện tử, với tỷ lệ nội địa hóa cao. Điều này giúp chi phí thấp hơn và khả năng đáp ứng thị trường nhanh hơn.
Nếu như trước đây xe điện Trung Quốc cạnh tranh chủ yếu bằng giá, thì hiện nay yếu tố quyết định là năng lực công nghệ. Các doanh nghiệp lớn liên tục đầu tư vào nghiên cứu phát triển, tạo ra nhiều bằng sáng chế cốt lõi, qua đó thúc đẩy bước tiến nhanh của ngành.
Chất lượng sản phẩm cũng là minh chứng rõ ràng. Nhiều mẫu xe xuất khẩu hiện có thể đi hơn 150 km mỗi lần sạc, một số dòng cao cấp còn đạt quãng đường xa hơn nhờ pin dung lượng lớn hoặc công nghệ mở rộng phạm vi, đồng thời rút ngắn đáng kể thời gian sạc. Ở những khu vực thiếu điện như châu Phi, giải pháp đổi pin cũng được triển khai, tạo thành hệ sinh thái hoàn chỉnh.
Không chỉ bán xe, các doanh nghiệp Trung Quốc còn xuất khẩu cả giải pháp tổng thể. Đây là bước chuyển không dễ với các hãng truyền thống, nhưng lại mở ra không gian tăng trưởng lớn.
Hiện nay, xe máy điện Trung Quốc đã có mặt ở khắp nơi, từ Mỹ Latinh, Đông Nam Á đến châu Phi và châu Âu. Đáng chú ý, cơ cấu xuất khẩu cũng thay đổi, khi các sản phẩm tầm trung và cao cấp ngày càng chiếm tỷ trọng lớn ở những thị trường khó tính.
Một số mẫu xe tại châu Âu có giá bán lên tới hàng nghìn euro, tương đương vài chục triệu đồng, nhưng vẫn được ưa chuộng nhờ hiệu năng tốt. Từ xe đi lại phổ thông ở Mỹ Latinh đến xe địa hình cao cấp tại châu Âu, từ nhà máy tại Đông Nam Á đến hệ sinh thái đổi pin ở châu Phi, ngành xe máy điện Trung Quốc đang xây dựng một mạng lưới toàn cầu đa dạng.
Đây cũng phản ánh sự thay đổi trong tư duy sản xuất: không chỉ cạnh tranh bằng giá, mà bằng chuỗi cung ứng, công nghệ và khả năng thích ứng địa phương.
Nhìn từ đầu năm 2026, làn sóng mở rộng ra thị trường quốc tế này không phải ngẫu nhiên. Nó cho thấy một điều rõ ràng: khi nắm được công nghệ cốt lõi và bắt kịp xu hướng, ngành sản xuất hoàn toàn có thể tạo ra những bước tiến đáng chú ý trên thị trường toàn cầu.
