Cơn sốt trung tâm dữ liệu AI đang gián tiếp bóp nghẹt thị trường SSD bán lẻ dành cho người tự ráp máy tính. Khi nguồn cung chip nhớ NAND và DRAM bị hút cạn, các ông lớn sản xuất máy tính bộ như Dell hay Asus đã nhanh tay gom sạch những gì còn sót lại.
Hậu quả là người dùng cá nhân muốn tự lắp ráp PC đang phải đối mặt với một thực tế phũ phàng: linh kiện lưu trữ không chỉ khan hiếm mà giá cả còn tăng vọt ngoài tầm kiểm soát.
Tại sự kiện Computex 2026, Nelson Duann, Phó Chủ tịch cấp cao của Silicon Motion, đã hé lộ một thực trạng đáng ngại: tình trạng thiếu hụt NAND kéo dài suốt năm qua gần như đã xóa sổ phân khúc SSD bán lẻ. Silicon Motion, công ty đứng sau các bộ điều khiển SSD cho Samsung hay Western Digital, giờ đây buộc phải chuyển hướng ưu tiên. Thay vì cung cấp cho thị trường bán lẻ, họ tập trung phần lớn sản lượng cho các đối tác OEM sản xuất máy tính bộ.
Thông thường, các nhà sản xuất sẽ kết hợp chip điều khiển của Silicon Motion với chip nhớ NAND để đưa những ổ cứng SSD hoàn chỉnh lên kệ. Tuy nhiên, làn sóng AI đã đảo lộn tất cả. Khi phần lớn DRAM và NAND bị gom cho các trung tâm dữ liệu AI khổng lồ, thị trường linh kiện tiêu dùng rơi vào cảnh đói khát nguồn cung nghiêm trọng.
Để tự cứu mình, các hãng sản xuất PC lớn buộc phải đi tắt đón đầu, tiếp cận trực tiếp các nhà sản xuất chip điều khiển và mô-đun SSD để bao tiêu sản phẩm. Động thái này giúp duy trì chuỗi cung ứng máy tính bộ và điện thoại thông minh, nhưng lại đẩy người dùng tự ráp máy vào thế khó khi bộ nhớ lưu trữ bán lẻ ngày càng trở nên khan hiếm và đắt đỏ.
Trong khi một số hãng máy tính nguyên bộ chỉ tăng giá sản phẩm khoảng 40%, giá của nhiều dòng ổ cứng NVMe SSD bán lẻ trên thị trường đã tăng hơn gấp đôi. Trước đó, nhà sản xuất chip nhớ Kioxia cũng từng đưa ra dự báo ảm đạm về sự biến mất hoàn toàn của phân khúc SSD 1TB có mức giá 50 USD quen thuộc.
Cơn khát linh kiện kéo dài cũng mở đường cho các hành vi gian lận. Nhiều mẫu SSD giả tinh vi đã xuất hiện trên thị trường, thậm chí có khả năng đánh lừa cả các phần mềm đo hiệu năng để bẫy người dùng nhẹ dạ. Nhiều người mua hiện phải chấp nhận tìm kiếm các giải pháp thay thế ở những kênh không chính thống, hoặc buộc phải chuyển sang mua máy bộ lắp sẵn để tránh phải trả mức giá quá đắt đỏ cho RAM và ổ cứng.
Tình hình được dự báo sẽ không có chuyển biến tích cực trong nửa cuối năm nay. Các nhà sản xuất NAND thậm chí đã cảnh báo Silicon Motion rằng tình trạng thiếu hụt sẽ tồi tệ hơn vào năm 2027 và có khả năng kéo dài đến tận năm 2028.
Khi nguồn cung ngoài mảng trung tâm dữ liệu bị siết chặt, các chip nhớ còn lại sẽ chỉ được ưu tiên cho các dòng sản phẩm phân khúc cao cấp nhằm bù đắp cho sự sụt giảm về sản lượng. Người dùng tự ráp máy tính sẽ phải chuẩn bị tinh thần cho một giai đoạn khó khăn kéo dài, khi thị trường lưu trữ bán lẻ dần trở thành một sân chơi xa xỉ ngoài tầm với của số đông.
Hậu quả là người dùng cá nhân muốn tự lắp ráp PC đang phải đối mặt với một thực tế phũ phàng: linh kiện lưu trữ không chỉ khan hiếm mà giá cả còn tăng vọt ngoài tầm kiểm soát.
Tại sự kiện Computex 2026, Nelson Duann, Phó Chủ tịch cấp cao của Silicon Motion, đã hé lộ một thực trạng đáng ngại: tình trạng thiếu hụt NAND kéo dài suốt năm qua gần như đã xóa sổ phân khúc SSD bán lẻ. Silicon Motion, công ty đứng sau các bộ điều khiển SSD cho Samsung hay Western Digital, giờ đây buộc phải chuyển hướng ưu tiên. Thay vì cung cấp cho thị trường bán lẻ, họ tập trung phần lớn sản lượng cho các đối tác OEM sản xuất máy tính bộ.
Thông thường, các nhà sản xuất sẽ kết hợp chip điều khiển của Silicon Motion với chip nhớ NAND để đưa những ổ cứng SSD hoàn chỉnh lên kệ. Tuy nhiên, làn sóng AI đã đảo lộn tất cả. Khi phần lớn DRAM và NAND bị gom cho các trung tâm dữ liệu AI khổng lồ, thị trường linh kiện tiêu dùng rơi vào cảnh đói khát nguồn cung nghiêm trọng.
Cơn bão giá và sự trỗi dậy của linh kiện giả
Để tự cứu mình, các hãng sản xuất PC lớn buộc phải đi tắt đón đầu, tiếp cận trực tiếp các nhà sản xuất chip điều khiển và mô-đun SSD để bao tiêu sản phẩm. Động thái này giúp duy trì chuỗi cung ứng máy tính bộ và điện thoại thông minh, nhưng lại đẩy người dùng tự ráp máy vào thế khó khi bộ nhớ lưu trữ bán lẻ ngày càng trở nên khan hiếm và đắt đỏ.
Trong khi một số hãng máy tính nguyên bộ chỉ tăng giá sản phẩm khoảng 40%, giá của nhiều dòng ổ cứng NVMe SSD bán lẻ trên thị trường đã tăng hơn gấp đôi. Trước đó, nhà sản xuất chip nhớ Kioxia cũng từng đưa ra dự báo ảm đạm về sự biến mất hoàn toàn của phân khúc SSD 1TB có mức giá 50 USD quen thuộc.
Cơn khát linh kiện kéo dài cũng mở đường cho các hành vi gian lận. Nhiều mẫu SSD giả tinh vi đã xuất hiện trên thị trường, thậm chí có khả năng đánh lừa cả các phần mềm đo hiệu năng để bẫy người dùng nhẹ dạ. Nhiều người mua hiện phải chấp nhận tìm kiếm các giải pháp thay thế ở những kênh không chính thống, hoặc buộc phải chuyển sang mua máy bộ lắp sẵn để tránh phải trả mức giá quá đắt đỏ cho RAM và ổ cứng.
Tình hình được dự báo sẽ không có chuyển biến tích cực trong nửa cuối năm nay. Các nhà sản xuất NAND thậm chí đã cảnh báo Silicon Motion rằng tình trạng thiếu hụt sẽ tồi tệ hơn vào năm 2027 và có khả năng kéo dài đến tận năm 2028.
Khi nguồn cung ngoài mảng trung tâm dữ liệu bị siết chặt, các chip nhớ còn lại sẽ chỉ được ưu tiên cho các dòng sản phẩm phân khúc cao cấp nhằm bù đắp cho sự sụt giảm về sản lượng. Người dùng tự ráp máy tính sẽ phải chuẩn bị tinh thần cho một giai đoạn khó khăn kéo dài, khi thị trường lưu trữ bán lẻ dần trở thành một sân chơi xa xỉ ngoài tầm với của số đông.
