Phạm Thanh Bình
Writer
Vì sao các công ty AI đều muốn tự phát triển chip? Đây là câu hỏi được đặt ra khi hàng loạt tên tuổi như OpenAI, Anthropic, DeepSeek và Zhipu cùng rục rịch phát triển chip AI riêng. Mục tiêu không chỉ là giảm chi phí vận hành mà còn giảm phụ thuộc vào Nvidia, chủ động nguồn cung và đáp ứng nhu cầu xử lý AI ngày càng tăng.
Mới đây, Reuters đưa tin DeepSeek đang nghiên cứu chip AI dành cho tác vụ suy luận, còn The Information cho biết Zhipu cũng đánh giá khả năng phát triển chip riêng sau khi nhu cầu sử dụng mô hình GLM-5.2 tăng mạnh. Dù cả hai dự án vẫn ở giai đoạn đầu, xu hướng này cho thấy các công ty AI đang muốn tự chủ hơn về hạ tầng. Trong khi đó, OpenAI đã đi trước một bước khi giới thiệu chip AI đầu tiên mang tên Jalapeño, hợp tác phát triển cùng Broadcom. Con chip được thiết kế riêng cho suy luận AI và dự kiến triển khai từ cuối năm 2026. Anthropic cũng được cho là đang làm việc với Samsung để phát triển chip AI, dù công ty chưa xác nhận kế hoạch.
Điểm chung của các dự án này là đều tập trung vào chip suy luận, thay vì chip huấn luyện. Lý do là sau khi mô hình AI được đào tạo xong, chi phí lớn nhất không còn nằm ở quá trình huấn luyện mà ở việc phục vụ hàng triệu, thậm chí hàng tỷ lượt truy vấn mỗi ngày. Các chip chuyên dụng có thể giúp giảm đáng kể chi phí điện năng và vận hành so với GPU đa năng. Yếu tố kinh tế cũng đóng vai trò quan trọng. Một số nghiên cứu cho thấy việc sử dụng chip AI chuyên dụng có thể giúp giảm từ 30% đến 65% chi phí xử lý. Với những công ty phục vụ hàng tỷ yêu cầu mỗi ngày, khoản tiết kiệm này đủ lớn để bù đắp chi phí phát triển chip riêng.
Ngoài chi phí, các công ty AI cũng muốn giảm sự phụ thuộc vào Nvidia, doanh nghiệp hiện gần như thống trị thị trường chip AI. Việc sở hữu chip riêng giúp họ chủ động hơn về hiệu năng, giá thành và chuỗi cung ứng, thay vì phải phụ thuộc vào nguồn cung và mức giá từ một nhà sản xuất duy nhất. Đối với các công ty Trung Quốc như DeepSeek hay Zhipu, còn có thêm áp lực từ các lệnh hạn chế xuất khẩu chip tiên tiến của Mỹ. Vì vậy, phát triển chip riêng không chỉ là bài toán kinh doanh mà còn là chiến lược đảm bảo năng lực cạnh tranh trong dài hạn.
Tuy nhiên, tự phát triển chip không phải con đường dễ dàng. Một dự án thường mất từ 18 đến 24 tháng, tiêu tốn hàng tỷ USD và chỉ thực sự hiệu quả với những doanh nghiệp có quy mô rất lớn. Vì thế, giới phân tích cho rằng GPU của Nvidia vẫn sẽ giữ vai trò quan trọng trong nhiều năm tới, trong khi chip AI tự phát triển sẽ dần trở thành lựa chọn của các tập đoàn AI hàng đầu.
Mới đây, Reuters đưa tin DeepSeek đang nghiên cứu chip AI dành cho tác vụ suy luận, còn The Information cho biết Zhipu cũng đánh giá khả năng phát triển chip riêng sau khi nhu cầu sử dụng mô hình GLM-5.2 tăng mạnh. Dù cả hai dự án vẫn ở giai đoạn đầu, xu hướng này cho thấy các công ty AI đang muốn tự chủ hơn về hạ tầng. Trong khi đó, OpenAI đã đi trước một bước khi giới thiệu chip AI đầu tiên mang tên Jalapeño, hợp tác phát triển cùng Broadcom. Con chip được thiết kế riêng cho suy luận AI và dự kiến triển khai từ cuối năm 2026. Anthropic cũng được cho là đang làm việc với Samsung để phát triển chip AI, dù công ty chưa xác nhận kế hoạch.
Điểm chung của các dự án này là đều tập trung vào chip suy luận, thay vì chip huấn luyện. Lý do là sau khi mô hình AI được đào tạo xong, chi phí lớn nhất không còn nằm ở quá trình huấn luyện mà ở việc phục vụ hàng triệu, thậm chí hàng tỷ lượt truy vấn mỗi ngày. Các chip chuyên dụng có thể giúp giảm đáng kể chi phí điện năng và vận hành so với GPU đa năng. Yếu tố kinh tế cũng đóng vai trò quan trọng. Một số nghiên cứu cho thấy việc sử dụng chip AI chuyên dụng có thể giúp giảm từ 30% đến 65% chi phí xử lý. Với những công ty phục vụ hàng tỷ yêu cầu mỗi ngày, khoản tiết kiệm này đủ lớn để bù đắp chi phí phát triển chip riêng.
Ngoài chi phí, các công ty AI cũng muốn giảm sự phụ thuộc vào Nvidia, doanh nghiệp hiện gần như thống trị thị trường chip AI. Việc sở hữu chip riêng giúp họ chủ động hơn về hiệu năng, giá thành và chuỗi cung ứng, thay vì phải phụ thuộc vào nguồn cung và mức giá từ một nhà sản xuất duy nhất. Đối với các công ty Trung Quốc như DeepSeek hay Zhipu, còn có thêm áp lực từ các lệnh hạn chế xuất khẩu chip tiên tiến của Mỹ. Vì vậy, phát triển chip riêng không chỉ là bài toán kinh doanh mà còn là chiến lược đảm bảo năng lực cạnh tranh trong dài hạn.
Tuy nhiên, tự phát triển chip không phải con đường dễ dàng. Một dự án thường mất từ 18 đến 24 tháng, tiêu tốn hàng tỷ USD và chỉ thực sự hiệu quả với những doanh nghiệp có quy mô rất lớn. Vì thế, giới phân tích cho rằng GPU của Nvidia vẫn sẽ giữ vai trò quan trọng trong nhiều năm tới, trong khi chip AI tự phát triển sẽ dần trở thành lựa chọn của các tập đoàn AI hàng đầu.
