Sự thật phũ phàng từ vụ kiện Musk - OpenAI: Tin nhắn riêng tư không hề an toàn

[Mẫn Nhi]

Phiên tòa xét xử vụ kiện giữa tỷ phú Elon Musk và OpenAI đã vô tình phơi bày một rủi ro pháp lý lớn đối với giới văn phòng. Cụ thể, mọi tin nhắn công việc, ngay cả khi được thực hiện trên điện thoại cá nhân, đều có nguy cơ bị thu thập và công bố thành bằng chứng hợp pháp trước tòa. Sự việc này là một lời nhắc nhở trực diện về những rủi ro tiềm ẩn khi người lao động trao đổi các thông tin nhạy cảm thông qua văn bản kỹ thuật số.

Rò rỉ tin nhắn nội bộ trong vụ kiện OpenAI​

Tâm điểm của bài học này xuất phát từ một đoạn tin nhắn trao đổi vào năm 2023 giữa Mira Murati và Sam Altman. Cuộc trò chuyện kéo dài hai ngày này diễn ra đúng vào thời điểm Sam Altman đang bị phế truất khỏi vị trí lãnh đạo tại OpenAI. Theo nội dung được công bố tại tòa, Altman đã liên tục yêu cầu được tổ chức một cuộc họp với hội đồng quản trị. Đáp lại, Murati, khi đó giữ vai trò CEO lâm thời, thẳng thừng từ chối và khẳng định rõ ràng rằng hội đồng quản trị không hề muốn ông quay trở lại công ty.

Đoạn tin nhắn năm 2023 giữa Mira Murati và Sam Altman được đưa ra làm bằng chứng trước tòa. Ảnh: FilmMagic ​

Vào thời điểm diễn ra cuộc trao đổi, Murati đang làm việc trực tiếp với hội đồng quản trị, do đó việc chuyển sang hình thức gọi điện thoại có thể không khả thi. Tuy nhiên, sự xuất hiện của đoạn tin nhắn này trong hồ sơ vụ án cho thấy một thực tế: bất kỳ văn bản trao đổi nào cũng có thể bị lôi ra ánh sáng trong các thủ tục tố tụng, hoặc ít nhất là chịu sự giám sát chặt chẽ từ phía công ty.

Thiết bị cá nhân không tạo ra vùng cấm pháp lý​

Dù phần lớn người lao động sẽ hiếm khi rơi vào tình huống tương tự Sam Altman, kỷ nguyên làm việc hybrid và sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang khiến mọi hoạt động giao tiếp bị lưu vết nhiều hơn bao giờ hết. Việc các nhóm làm việc luân chuyển một lượng lớn dữ liệu qua các nền tảng kỹ thuật số tỷ lệ thuận với rủi ro rò rỉ thông tin nhạy cảm.

Luật sư lao động Peter Rahbar tại New York, Mỹ cho biết ông thường xuyên tiếp nhận các trường hợp khách hàng lưu trữ dữ liệu công việc ngay trên điện thoại cá nhân. Để hạn chế rủi ro, ông đưa ra lời khuyên mọi người nên trang bị hai chiếc điện thoại riêng biệt, qua đó tách bạch hoàn toàn dữ liệu công việc khỏi đời sống cá nhân. Ngay cả khi bạn sử dụng thiết bị thuộc sở hữu cá nhân, thiết bị đó vẫn hoàn toàn có thể trở thành mục tiêu của các cuộc điều tra hợp pháp nếu bên trong chứa thông tin liên quan đến công việc.

"Bất cứ dữ liệu nào có khả năng liên quan đến vụ án đều phải trải qua quá trình thu thập chứng cứ. Thiết bị lưu trữ là gì không quan trọng", luật sư Rahbar nhấn mạnh. Chính nội dung của thông tin, chứ không phải nền tảng chứa nó, sẽ quyết định việc dữ liệu đó có bị lôi vào các tranh chấp pháp lý hay không. Quá trình tố tụng sẽ quét qua mọi bằng chứng liên quan, từ tin nhắn trên Instagram, WhatsApp cho đến các câu lệnh trên ChatGPT.

Từ ghi chú AI đến nhật ký viết tay đều có thể bị thu thập​

Rủi ro pháp lý không chỉ giới hạn ở các ứng dụng nhắn tin kỹ thuật số. Sự phổ biến của các công cụ ghi chú tích hợp AI trong các cuộc họp hiện nay thường tự động tạo ra những hồ sơ lưu trữ dưới dạng văn bản và âm thanh. Đáng chú ý, ngay cả những ghi chép mang tính cá nhân cao như sổ nhật ký cũng có thể được dùng làm bằng chứng, tương tự như tình huống đã xảy ra với Chủ tịch OpenAI Greg Brockman.

Đối mặt với việc dữ liệu bị lưu vết quá nhiều, chuyên gia này đề xuất người dùng nên chủ động xóa các tin nhắn cá nhân ít nhất một đến hai lần mỗi năm. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý một lỗ hổng lớn của phương pháp này: việc bạn xóa dữ liệu trên máy mình không đồng nghĩa với việc đối phương cũng thực hiện thao tác tương tự. Do đó, đối với những vấn đề thực sự nhạy cảm, giải pháp an toàn nhất vẫn là trao đổi trực tiếp mặt đối mặt hoặc thông qua các cuộc gọi điện thoại.

Ảo tưởng về sự an toàn khi né tránh nền tảng nội bộ​

Một thói quen phổ biến khác của dân công sở là chuyển sang nhắn tin cho đồng nghiệp thay vì sử dụng các phần mềm liên lạc nội bộ như Slack hay Microsoft Teams. Mặc dù hành động này có thể giúp họ lách qua hệ thống giám sát của công ty, nó hoàn toàn vô tác dụng trong việc bảo vệ các cuộc trò chuyện khỏi sự soi xét của pháp luật khi có tranh chấp xảy ra.

Nhiều người chỉ nhận ra giới hạn của quyền riêng tư kỹ thuật số khi sự việc đã đi quá xa. Dù hầu hết nhân viên không nghĩ mình đang trao đổi điều gì rủi ro, họ chắc chắn sẽ không muốn thiết bị cá nhân của mình bị tịch thu trong một cuộc điều tra diện rộng.

Giáo sư luật Carl Tobias tại Đại học Richmond đưa ra lời cảnh báo thẳng thắn: mọi người cần phải cẩn trọng với những gì mình viết ra, trừ khi họ chấp nhận việc nội dung đó bị công bố hoặc được sử dụng để chống lại chính họ sau này.

Kết luận​

Không có bất kỳ vỏ bọc an toàn nào cho các văn bản kỹ thuật số một khi quá trình thu thập chứng cứ pháp lý được kích hoạt. Như Giáo sư Tobias đã đúc kết, sự chủ quan trong cách giao tiếp hàng ngày chính là mầm mống rủi ro lớn nhất, và những văn bản được viết ra trong lúc thiếu cẩn trọng hoàn toàn có thể quay lại gây họa cho chính người gửi.