Từng kỳ vọng có thể tìm được công việc tốt nhờ học tại những trường đại học danh tiếng, nhiều sinh viên Trung Quốc ngành khoa học xã hội và nhân văn đang phải đối mặt với một thực tế khác: việc làm ngày càng ít, công việc đúng chuyên ngành càng khan hiếm, còn những vị trí được xem là ổn định thì cạnh tranh khốc liệt.
Tại một hội chợ việc làm dành riêng cho sinh viên ngành kinh tế, quản lý, văn học và lịch sử được tổ chức cuối tháng 10 tại một trường đại học thuộc nhóm 985 (nhóm các đại học hàng đầu Trung Quốc), nhiều sinh viên đã ra về trong thất vọng.

Giang Nguyệt, một học viên cao học ngành nhân văn, đến hội chợ với hy vọng tìm được công việc tại doanh nghiệp nhà nước hoặc cơ quan công quyền. Tuy nhiên, sau khi xem qua hơn 50 đơn vị tuyển dụng, cô gần như không tìm được vị trí phù hợp. Phần lớn gian hàng thuộc về các trung tâm giáo dục, đào tạo, ngân hàng và một số doanh nghiệp khác. Những công việc thực sự liên quan đến chuyên ngành của cô rất ít.
Một sinh viên cao học ngành lịch sử tại Đại học Tứ Xuyên cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Cuối cùng, cô chỉ nộp hai hồ sơ vào một hãng hàng không và một trường Đảng địa phương, dù cả hai công việc đều không liên quan trực tiếp đến ngành học.
Đây không phải trường hợp cá biệt. Nhiều sinh viên tốt nghiệp các ngành lịch sử, văn học, nghệ thuật và khoa học xã hội đang phải mở rộng phạm vi tìm việc, chấp nhận ứng tuyển vào những lĩnh vực trước đây họ không nghĩ đến.
Theo báo cáo việc làm sinh viên đại học Trung Quốc năm 2025 của Viện Nghiên cứu MyCOS, các ngành kỹ thuật chiếm khoảng hai phần ba trong số 50 ngành có tỷ lệ tìm được việc làm cao nhất. Đây cũng là nhóm ngành dẫn đầu về thu nhập sau tốt nghiệp.
Ngược lại, sinh viên các ngành luật, nghệ thuật, văn học và lịch sử gặp nhiều khó khăn hơn khi tìm việc.
Báo cáo việc làm năm 2026 cho biết mức lương trung bình hàng tháng của sinh viên tốt nghiệp đại học Trung Quốc năm 2025, sau 6 tháng đi làm, đạt 6.435 nhân dân tệ (khoảng 23,7 triệu đồng).
Trong khi đó, thu nhập của một số ngành nhân văn thấp hơn đáng kể:
- Văn học: 5.997 nhân dân tệ, khoảng 22,1 triệu đồng.
- Nghệ thuật: 5.926 nhân dân tệ, khoảng 21,8 triệu đồng.
- Luật: 5.868 nhân dân tệ, khoảng 21,6 triệu đồng.
- Lịch sử: 5.796 nhân dân tệ, khoảng 21,3 triệu đồng.
- Kỹ thuật: 7.033 nhân dân tệ, khoảng 25,9 triệu đồng.
Không chỉ ít cơ hội, mức thu nhập của nhiều ngành nhân văn còn thấp hơn mặt bằng chung.
Một sinh viên cao học ngành thuế tại Đại học Khoa học Chính trị và Luật Tây Nam đã nộp hơn 100 hồ sơ từ tháng 9 nhưng chưa nhận được lời mời làm việc nào. Trong khi đó, một sinh viên ngành lịch sử nghệ thuật tại trường đại học thuộc nhóm 985 cũng gửi gần 100 hồ sơ nhưng chỉ nhận được phản hồi từ ba doanh nghiệp.
Có người bắt đầu nghi ngờ lựa chọn ngành học của mình. Một sinh viên ngành lịch sử thẳng thắn cho biết nếu được chọn lại, cô sẽ học tài chính hoặc kỹ thuật tại một trường ít danh tiếng hơn, thay vì theo đuổi ngành học hiện tại.
Công chức, ngân hàng và doanh nghiệp nhà nước trở thành lựa chọn ưu tiên
Khi thị trường lao động không còn nhiều vị trí phù hợp, sinh viên Trung Quốc ngày càng hướng đến những công việc được xem là ổn định.
Theo số liệu của nền tảng tuyển dụng Liepin, khoảng 30% sinh viên tốt nghiệp ngành nhân văn và khoa học xã hội năm 2024 lựa chọn thi công chức hoặc tìm việc trong khu vực công. Tỷ lệ này ở nhóm sinh viên khoa học và kỹ thuật chỉ khoảng 14%.
Ngân hàng cũng trở thành một trong những điểm đến phổ biến. Lý do là nhiều vị trí tuyển dụng không đặt ra yêu cầu quá khắt khe về chuyên ngành, thay vào đó chú trọng khả năng giao tiếp, tư duy logic và năng lực học hỏi.
Một ngân hàng địa phương cho biết họ tuyển khoảng 150 vị trí trong năm nay nhưng nhận được hàng nghìn hồ sơ. Một số công ty chứng khoán cũng sẵn sàng tiếp nhận ứng viên trái ngành nếu có kỹ năng và khả năng thích nghi tốt.
Tuy nhiên, cánh cửa vào những công việc này cũng không dễ dàng. Bằng thạc sĩ và danh tiếng của trường đại học vẫn là những lợi thế đáng kể trong quá trình tuyển dụng.
Đáng chú ý, lựa chọn thi công chức vốn được xem là con đường an toàn cũng đang trở nên khó khăn hơn.
Trong kỳ thi tuyển công chức quốc gia năm 2027, có khoảng 3,935 triệu người đăng ký trực tuyến, trong đó 3,45 triệu người vượt qua vòng xét tuyển. Tỷ lệ cạnh tranh tính trên số người vượt qua vòng xét tuyển và số lượng tuyển dụng vào khoảng 97 người cho một vị trí. Với vị trí được quan tâm nhất, tỷ lệ này lên tới 6.063 người cho một suất.
Đối với những sinh viên tốt nghiệp ngành ít phổ biến như lịch sử, cơ hội còn hạn chế hơn. Một sinh viên cho biết kỳ thi công chức quốc gia năm nay chỉ còn hai vị trí dành cho người học ngành lịch sử, cả hai đều nằm ở khu vực biên giới.
Những người trước đây chỉ muốn làm trong doanh nghiệp nhà nước, cơ quan công quyền hoặc tìm việc đúng chuyên ngành nay sẵn sàng cân nhắc nhiều lựa chọn khác.
Một sinh viên cao học ngành thuế cho biết anh không còn giới hạn bản thân ở các doanh nghiệp nhà nước. Điều anh cần lúc này là một công việc có mức lương đủ sống, được nghỉ cuối tuần và có cơ hội phát triển. Một sinh viên khác vốn muốn ở lại Tứ Xuyên hoặc Trùng Khánh cũng bắt đầu cân nhắc chuyển đến những địa phương xa hơn nếu có mức lương và phúc lợi tốt.
Điều đáng lo ngại là cơ hội việc làm ở một số ngành đang thu hẹp rất nhanh. Một sinh viên ngành lịch sử cho biết chỉ hai năm trước, bạn bè của cô vẫn có thể tìm được công việc giảng dạy lịch sử tại các trường ở Giang Tô và Chiết Giang. Nhưng năm nay, những vị trí như vậy gần như không còn. Không ít người cũng cân nhắc học lên tiến sĩ để tăng cơ hội làm việc tại các trường đại học. Tuy nhiên, con đường này mất nhiều năm, áp lực nghiên cứu và tốt nghiệp lớn, trong khi không phải ai cũng có định hướng theo đuổi sự nghiệp học thuật.
Từ chỗ chỉ muốn làm việc đúng chuyên ngành, ưu tiên doanh nghiệp lớn và ở gần gia đình, nhiều sinh viên giờ đây chấp nhận nộp hồ sơ ở bất cứ nơi nào có cơ hội.
Câu chuyện của những sinh viên Trung Quốc cho thấy một vấn đề đáng chú ý: bằng cấp từ trường đại học danh tiếng không còn đồng nghĩa với một công việc tốt, đặc biệt khi lựa chọn ngành học không còn phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động. Với nhiều người trẻ, mục tiêu trước mắt không còn là tìm được công việc lý tưởng mà đơn giản là có một công việc để bắt đầu sự nghiệp.
Tại một hội chợ việc làm dành riêng cho sinh viên ngành kinh tế, quản lý, văn học và lịch sử được tổ chức cuối tháng 10 tại một trường đại học thuộc nhóm 985 (nhóm các đại học hàng đầu Trung Quốc), nhiều sinh viên đã ra về trong thất vọng.

Giang Nguyệt, một học viên cao học ngành nhân văn, đến hội chợ với hy vọng tìm được công việc tại doanh nghiệp nhà nước hoặc cơ quan công quyền. Tuy nhiên, sau khi xem qua hơn 50 đơn vị tuyển dụng, cô gần như không tìm được vị trí phù hợp. Phần lớn gian hàng thuộc về các trung tâm giáo dục, đào tạo, ngân hàng và một số doanh nghiệp khác. Những công việc thực sự liên quan đến chuyên ngành của cô rất ít.
Một sinh viên cao học ngành lịch sử tại Đại học Tứ Xuyên cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Cuối cùng, cô chỉ nộp hai hồ sơ vào một hãng hàng không và một trường Đảng địa phương, dù cả hai công việc đều không liên quan trực tiếp đến ngành học.
Đây không phải trường hợp cá biệt. Nhiều sinh viên tốt nghiệp các ngành lịch sử, văn học, nghệ thuật và khoa học xã hội đang phải mở rộng phạm vi tìm việc, chấp nhận ứng tuyển vào những lĩnh vực trước đây họ không nghĩ đến.
Bằng cấp danh tiếng không còn bảo đảm một công việc tốt
Khoảng cách cơ hội việc làm giữa nhóm ngành kỹ thuật và nhân văn tại Trung Quốc ngày càng thể hiện rõ.Theo báo cáo việc làm sinh viên đại học Trung Quốc năm 2025 của Viện Nghiên cứu MyCOS, các ngành kỹ thuật chiếm khoảng hai phần ba trong số 50 ngành có tỷ lệ tìm được việc làm cao nhất. Đây cũng là nhóm ngành dẫn đầu về thu nhập sau tốt nghiệp.
Ngược lại, sinh viên các ngành luật, nghệ thuật, văn học và lịch sử gặp nhiều khó khăn hơn khi tìm việc.
Báo cáo việc làm năm 2026 cho biết mức lương trung bình hàng tháng của sinh viên tốt nghiệp đại học Trung Quốc năm 2025, sau 6 tháng đi làm, đạt 6.435 nhân dân tệ (khoảng 23,7 triệu đồng).
Trong khi đó, thu nhập của một số ngành nhân văn thấp hơn đáng kể:
- Văn học: 5.997 nhân dân tệ, khoảng 22,1 triệu đồng.
- Nghệ thuật: 5.926 nhân dân tệ, khoảng 21,8 triệu đồng.
- Luật: 5.868 nhân dân tệ, khoảng 21,6 triệu đồng.
- Lịch sử: 5.796 nhân dân tệ, khoảng 21,3 triệu đồng.
- Kỹ thuật: 7.033 nhân dân tệ, khoảng 25,9 triệu đồng.
Không chỉ ít cơ hội, mức thu nhập của nhiều ngành nhân văn còn thấp hơn mặt bằng chung.
Một sinh viên cao học ngành thuế tại Đại học Khoa học Chính trị và Luật Tây Nam đã nộp hơn 100 hồ sơ từ tháng 9 nhưng chưa nhận được lời mời làm việc nào. Trong khi đó, một sinh viên ngành lịch sử nghệ thuật tại trường đại học thuộc nhóm 985 cũng gửi gần 100 hồ sơ nhưng chỉ nhận được phản hồi từ ba doanh nghiệp.
Có người bắt đầu nghi ngờ lựa chọn ngành học của mình. Một sinh viên ngành lịch sử thẳng thắn cho biết nếu được chọn lại, cô sẽ học tài chính hoặc kỹ thuật tại một trường ít danh tiếng hơn, thay vì theo đuổi ngành học hiện tại.
Công chức, ngân hàng và doanh nghiệp nhà nước trở thành lựa chọn ưu tiên
Khi thị trường lao động không còn nhiều vị trí phù hợp, sinh viên Trung Quốc ngày càng hướng đến những công việc được xem là ổn định.
Theo số liệu của nền tảng tuyển dụng Liepin, khoảng 30% sinh viên tốt nghiệp ngành nhân văn và khoa học xã hội năm 2024 lựa chọn thi công chức hoặc tìm việc trong khu vực công. Tỷ lệ này ở nhóm sinh viên khoa học và kỹ thuật chỉ khoảng 14%.
Ngân hàng cũng trở thành một trong những điểm đến phổ biến. Lý do là nhiều vị trí tuyển dụng không đặt ra yêu cầu quá khắt khe về chuyên ngành, thay vào đó chú trọng khả năng giao tiếp, tư duy logic và năng lực học hỏi.
Một ngân hàng địa phương cho biết họ tuyển khoảng 150 vị trí trong năm nay nhưng nhận được hàng nghìn hồ sơ. Một số công ty chứng khoán cũng sẵn sàng tiếp nhận ứng viên trái ngành nếu có kỹ năng và khả năng thích nghi tốt.
Tuy nhiên, cánh cửa vào những công việc này cũng không dễ dàng. Bằng thạc sĩ và danh tiếng của trường đại học vẫn là những lợi thế đáng kể trong quá trình tuyển dụng.
Đáng chú ý, lựa chọn thi công chức vốn được xem là con đường an toàn cũng đang trở nên khó khăn hơn.
Trong kỳ thi tuyển công chức quốc gia năm 2027, có khoảng 3,935 triệu người đăng ký trực tuyến, trong đó 3,45 triệu người vượt qua vòng xét tuyển. Tỷ lệ cạnh tranh tính trên số người vượt qua vòng xét tuyển và số lượng tuyển dụng vào khoảng 97 người cho một vị trí. Với vị trí được quan tâm nhất, tỷ lệ này lên tới 6.063 người cho một suất.
Đối với những sinh viên tốt nghiệp ngành ít phổ biến như lịch sử, cơ hội còn hạn chế hơn. Một sinh viên cho biết kỳ thi công chức quốc gia năm nay chỉ còn hai vị trí dành cho người học ngành lịch sử, cả hai đều nằm ở khu vực biên giới.
Sinh viên phải hạ thấp kỳ vọng và mở rộng lựa chọn
Thực tế thị trường lao động đang buộc nhiều sinh viên thay đổi quan điểm về công việc.Những người trước đây chỉ muốn làm trong doanh nghiệp nhà nước, cơ quan công quyền hoặc tìm việc đúng chuyên ngành nay sẵn sàng cân nhắc nhiều lựa chọn khác.
Một sinh viên cao học ngành thuế cho biết anh không còn giới hạn bản thân ở các doanh nghiệp nhà nước. Điều anh cần lúc này là một công việc có mức lương đủ sống, được nghỉ cuối tuần và có cơ hội phát triển. Một sinh viên khác vốn muốn ở lại Tứ Xuyên hoặc Trùng Khánh cũng bắt đầu cân nhắc chuyển đến những địa phương xa hơn nếu có mức lương và phúc lợi tốt.
Điều đáng lo ngại là cơ hội việc làm ở một số ngành đang thu hẹp rất nhanh. Một sinh viên ngành lịch sử cho biết chỉ hai năm trước, bạn bè của cô vẫn có thể tìm được công việc giảng dạy lịch sử tại các trường ở Giang Tô và Chiết Giang. Nhưng năm nay, những vị trí như vậy gần như không còn. Không ít người cũng cân nhắc học lên tiến sĩ để tăng cơ hội làm việc tại các trường đại học. Tuy nhiên, con đường này mất nhiều năm, áp lực nghiên cứu và tốt nghiệp lớn, trong khi không phải ai cũng có định hướng theo đuổi sự nghiệp học thuật.
Từ chỗ chỉ muốn làm việc đúng chuyên ngành, ưu tiên doanh nghiệp lớn và ở gần gia đình, nhiều sinh viên giờ đây chấp nhận nộp hồ sơ ở bất cứ nơi nào có cơ hội.
Câu chuyện của những sinh viên Trung Quốc cho thấy một vấn đề đáng chú ý: bằng cấp từ trường đại học danh tiếng không còn đồng nghĩa với một công việc tốt, đặc biệt khi lựa chọn ngành học không còn phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động. Với nhiều người trẻ, mục tiêu trước mắt không còn là tìm được công việc lý tưởng mà đơn giản là có một công việc để bắt đầu sự nghiệp.