Phạm Thanh Bình
Writer
Có những báo cáo được viết ra để đọc. Có những báo cáo được viết ra để thực thi. Singapore vừa công bố loại thứ hai, và áp lực thực sự mới chỉ bắt đầu.
Ngày 13/5 vừa qua, Bản Đánh giá Chiến lược Kinh tế (ESR) của Singapore được công bố với 32 khuyến nghị, đặt ra mục tiêu tăng trưởng 2 đến 3% mỗi năm trong thập kỷ tới, đồng thời đảm bảo tăng trưởng đó tạo ra việc làm tốt và thu nhập thực sự tăng lên, không chỉ là GDP trên giấy tờ. Nhưng để biến tham vọng thành thực tế, Singapore cần ít nhất năm bước đột phá lớn.
Thu hút công ty trẻ, không chỉ tập đoàn lớn. Singapore từ lâu là điểm đến quen thuộc của các tập đoàn đa quốc gia. Nhưng chính những công ty trẻ, năng động mới là nơi công nghệ đột phá được tạo ra. ESR kêu gọi hệ sinh thái khởi nghiệp mạnh hơn, Ngân sách 2026 đã bổ sung 1 tỷ đô la vào quỹ hỗ trợ công ty công nghệ tăng trưởng. Dù vậy, khoảng cách giữa một startup giai đoạn đầu và một công ty đủ sức thu hút nhà đầu tư toàn cầu vẫn còn rất lớn. Singapore cần các quỹ đầu tư mạo hiểm hàng đầu như Sequoia hay Andreessen Horowitz đặt đội ngũ thực sự tại đây, không chỉ là văn phòng khu vực danh nghĩa.
Giải bài toán nhân tài AI. Báo cáo năm 2026 của General Assembly cho thấy 95% nhà tuyển dụng Singapore khó tuyển nhân sự công nghệ, trong đó các vị trí phân tích và khoa học dữ liệu thiếu trầm trọng nhất. Trên toàn cầu, nhu cầu nhân tài AI đang vượt cung hơn ba lần. Đào tạo trong nước cần nhiều năm, trong khi công nghệ thay đổi từng tháng. ESR thừa nhận điều này nhưng cũng buộc phải thừa nhận một thực tế nhạy cảm hơn: Singapore sẽ phải nhập khẩu chuyên gia AI cấp cao từ bên ngoài, và điều đó sẽ chạm đến những vùng an toàn chính trị quen thuộc.
Xây dựng lại SkillsFuture từ gốc rễ. SkillsFuture đã làm được một điều có giá trị: bình thường hóa việc học tập suốt đời. Nhưng chương trình này được thiết kế cho thời kỳ chuyển đổi nhẹ nhàng, khi người lao động chỉ cần bổ sung thêm kỹ năng định kỳ. Thời AI không phải như vậy. Một trợ lý pháp lý bị thay thế bởi AI không cần một khóa cuối tuần, mà cần 12 đến 18 tháng đào tạo lại có cấu trúc, kèm hỗ trợ thu nhập, cố vấn nghề nghiệp và kết nối việc làm thực sự sau đó. Đó là một chương trình chuyển đổi nghề nghiệp, không phải danh mục khóa học.
Thay thế trợ cấp tìm việc bằng bảo hiểm tiền lương. Chương trình hỗ trợ người thất nghiệp hiện tại cung cấp tối đa 6.000 đô la trong sáu tháng, tức khoảng 1.000 đô la mỗi tháng (khoảng 18 triệu đồng). Với một chuyên gia thu nhập 8.000 đến 15.000 đô la mỗi tháng bị AI thay thế, con số đó không đủ trả tiền nhà. Kết quả là họ sẽ nhận bất kỳ công việc nào có sẵn thay vì đào tạo lại một cách nghiêm túc. ESR đề xuất một mô hình bảo hiểm tiền lương: người mất việc nhận công việc mới với lương thấp hơn sẽ được chính phủ bù 50% khoản chênh lệch trong tối đa hai năm. Đây không phải phúc lợi thất nghiệp truyền thống, mà là công cụ giúp việc chuyển đổi nghề nghiệp trở nên khả thi về tài chính.
Đánh thuế lợi tức năng suất để tái phân phối. Tất cả các chính sách trên đều cần tiền. ESR gợi ý áp thuế nhỏ, khoảng 2 đến 3%, lên doanh thu kỹ thuật số nội địa của các nền tảng AI và số lớn hoạt động tại Singapore, chỉ áp dụng khi doanh thu vượt ngưỡng 750 triệu đô la toàn cầu để không ảnh hưởng đến các startup đang tăng trưởng. Nguồn thu này cần được dành riêng cho quỹ chuyển đổi lao động, không vào ngân sách chung.
Nhóm soạn thảo ESR được thành lập vì các nhà lãnh đạo Singapore nhận ra rằng những quy tắc cũ không còn đúng nữa: tăng trưởng sẽ khó hơn, việc làm tốt không còn tự động đến theo sau GDP, và đất nước phải hành động nhanh hơn. Nhận định đó hoàn toàn đúng.
Báo cáo đã chỉ ra hướng đi. Phần khó hơn mới thực sự bắt đầu. (Straitstimes)
Ngày 13/5 vừa qua, Bản Đánh giá Chiến lược Kinh tế (ESR) của Singapore được công bố với 32 khuyến nghị, đặt ra mục tiêu tăng trưởng 2 đến 3% mỗi năm trong thập kỷ tới, đồng thời đảm bảo tăng trưởng đó tạo ra việc làm tốt và thu nhập thực sự tăng lên, không chỉ là GDP trên giấy tờ. Nhưng để biến tham vọng thành thực tế, Singapore cần ít nhất năm bước đột phá lớn.
Thu hút công ty trẻ, không chỉ tập đoàn lớn. Singapore từ lâu là điểm đến quen thuộc của các tập đoàn đa quốc gia. Nhưng chính những công ty trẻ, năng động mới là nơi công nghệ đột phá được tạo ra. ESR kêu gọi hệ sinh thái khởi nghiệp mạnh hơn, Ngân sách 2026 đã bổ sung 1 tỷ đô la vào quỹ hỗ trợ công ty công nghệ tăng trưởng. Dù vậy, khoảng cách giữa một startup giai đoạn đầu và một công ty đủ sức thu hút nhà đầu tư toàn cầu vẫn còn rất lớn. Singapore cần các quỹ đầu tư mạo hiểm hàng đầu như Sequoia hay Andreessen Horowitz đặt đội ngũ thực sự tại đây, không chỉ là văn phòng khu vực danh nghĩa.
Giải bài toán nhân tài AI. Báo cáo năm 2026 của General Assembly cho thấy 95% nhà tuyển dụng Singapore khó tuyển nhân sự công nghệ, trong đó các vị trí phân tích và khoa học dữ liệu thiếu trầm trọng nhất. Trên toàn cầu, nhu cầu nhân tài AI đang vượt cung hơn ba lần. Đào tạo trong nước cần nhiều năm, trong khi công nghệ thay đổi từng tháng. ESR thừa nhận điều này nhưng cũng buộc phải thừa nhận một thực tế nhạy cảm hơn: Singapore sẽ phải nhập khẩu chuyên gia AI cấp cao từ bên ngoài, và điều đó sẽ chạm đến những vùng an toàn chính trị quen thuộc.
Xây dựng lại SkillsFuture từ gốc rễ. SkillsFuture đã làm được một điều có giá trị: bình thường hóa việc học tập suốt đời. Nhưng chương trình này được thiết kế cho thời kỳ chuyển đổi nhẹ nhàng, khi người lao động chỉ cần bổ sung thêm kỹ năng định kỳ. Thời AI không phải như vậy. Một trợ lý pháp lý bị thay thế bởi AI không cần một khóa cuối tuần, mà cần 12 đến 18 tháng đào tạo lại có cấu trúc, kèm hỗ trợ thu nhập, cố vấn nghề nghiệp và kết nối việc làm thực sự sau đó. Đó là một chương trình chuyển đổi nghề nghiệp, không phải danh mục khóa học.
Thay thế trợ cấp tìm việc bằng bảo hiểm tiền lương. Chương trình hỗ trợ người thất nghiệp hiện tại cung cấp tối đa 6.000 đô la trong sáu tháng, tức khoảng 1.000 đô la mỗi tháng (khoảng 18 triệu đồng). Với một chuyên gia thu nhập 8.000 đến 15.000 đô la mỗi tháng bị AI thay thế, con số đó không đủ trả tiền nhà. Kết quả là họ sẽ nhận bất kỳ công việc nào có sẵn thay vì đào tạo lại một cách nghiêm túc. ESR đề xuất một mô hình bảo hiểm tiền lương: người mất việc nhận công việc mới với lương thấp hơn sẽ được chính phủ bù 50% khoản chênh lệch trong tối đa hai năm. Đây không phải phúc lợi thất nghiệp truyền thống, mà là công cụ giúp việc chuyển đổi nghề nghiệp trở nên khả thi về tài chính.
Đánh thuế lợi tức năng suất để tái phân phối. Tất cả các chính sách trên đều cần tiền. ESR gợi ý áp thuế nhỏ, khoảng 2 đến 3%, lên doanh thu kỹ thuật số nội địa của các nền tảng AI và số lớn hoạt động tại Singapore, chỉ áp dụng khi doanh thu vượt ngưỡng 750 triệu đô la toàn cầu để không ảnh hưởng đến các startup đang tăng trưởng. Nguồn thu này cần được dành riêng cho quỹ chuyển đổi lao động, không vào ngân sách chung.
Nhóm soạn thảo ESR được thành lập vì các nhà lãnh đạo Singapore nhận ra rằng những quy tắc cũ không còn đúng nữa: tăng trưởng sẽ khó hơn, việc làm tốt không còn tự động đến theo sau GDP, và đất nước phải hành động nhanh hơn. Nhận định đó hoàn toàn đúng.
Báo cáo đã chỉ ra hướng đi. Phần khó hơn mới thực sự bắt đầu. (Straitstimes)
