Rời xa cuộc chơi smartphone, BlackBerry giờ đang làm gì, ở đâu?

[Mẫn Nhi]

Từng là biểu tượng tượng trưng cho dòng điện thoại doanh nhân trước khi bị iPhone và Android đè bẹp, BlackBerry tưởng chừng đã biến mất khỏi bản đồ công nghệ. Thế nhưng, thương hiệu "Dâu Đen" không hề phá sản mà lặng lẽ chuyển mình thành một gã khổng lồ đứng sau hệ điều hành của gần 300 triệu chiếc ô tô trên toàn thế giới.

Từ đỉnh cao smartphone đến cú ngã đau đớn trước iOS và Android​

Xây dựng nền móng từ một công ty sản xuất máy nhắn tin, BlackBerry bước vào thời kỳ hoàng kim của điện thoại di động nhờ mẫu Pearl 8100. Những cái tên tiếp theo như Bold hay Curve nhanh chóng trở thành hiện tượng toàn cầu nhờ bàn phím QWERTY trừng phạt mọi đối thủ và dịch vụ nhắn tin miễn phí BlackBerry Messenger (BBM) – "ông tổ" của các ứng dụng nhắn tin OTT sau này như WhatsApp.

Tuy nhiên, sự xuất hiện của iPhone năm 2007 đã làm thay đổi cuộc chơi. BlackBerry vội vã đáp trả bằng chiếc BlackBerry Storm vào năm 2008 – một trong những thiết bị kỳ quặc và nhận về nhiều phản hồi tệ nhất lịch sử của hãng.

Dù đạt đỉnh 21 triệu người dùng tại Mỹ vào năm 2010, con số này nhanh chóng tụt xuống chỉ còn 9 triệu vào năm 2012. Hãng vẫn cố bấu víu vào lượng người dùng quốc tế (đạt khoảng 79 triệu thời điểm đó), đặc biệt là thị trường Indonesia. Tại đây, mẫu BlackBerry Z3 thậm chí còn được phát hành riêng vào năm 2014 trước khi mở rộng sang Ấn Độ nhằm lấy lại vị thế thứ ba trên thị trường di động, nhưng tất cả đều không thể cản nổi sóng triều iOS và Android.

Nền tảng BlackBerry 10 cùng các phần cứng như máy tính bảng BlackBerry PlayBook không đủ sức hấp dẫn các nhà phát triển ứng dụng. Tháng 4/2011, Apple chính thức vượt mặt BlackBerry về lượng người dùng. Tới năm 2016, báo cáo từ Comscore cho thấy BlackBerry chỉ còn nắm giữ 0,8% thị phần tại Mỹ, trong khi iOS chiếm tới 43,9%.

Bước ngoặt rút lui và cuộc lột xác nhờ QNX​

Cuối năm 2013, John Chen đảm nhận vị trí CEO và bắt đầu vạch ra lộ trình rút lui khỏi mảng phần cứng di động. Hãng từ bỏ hệ điều hành cây nhà lá vườn để chuyển sang dùng Android, nhưng dòng máy như BlackBerry KEY2 cũng chỉ là nốt nhạc cuối cùng. Dâu Đen chính thức chia tay các sản phẩm tiêu dùng để tập trung hoàn toàn vào Internet of Things (IoT) và bảo mật.

Chìa khóa cho sự hồi sinh này nằm ở QNX Software Systems – thương hiệu được BlackBerry thâu tóm từ năm 2010. Thay vì làm OS cho điện thoại, nền tảng thời gian thực QNX trở thành linh hồn cho các thiết bị nhúng.

Đến nay, BlackBerry gần như "bá chủ" mảng phần mềm ô tô. Hệ điều hành QNX đang chạy trên khoảng 300 triệu chiếc xe thuộc hơn 270 dòng xe khác nhau, và được 24 trong số 25 hãng sản xuất xe điện lớn nhất thế giới lựa chọn. QNX đóng vai trò làm nền tảng phát triển, chạy bên dưới để hỗ trợ cả Apple CarPlay lẫn Android Auto. Thậm chí đầu năm nay, BMW cũng xác nhận tích hợp QNX cho các mẫu xe mới.

Không dừng lại ở ô tô, BlackBerry bắt đầu đưa QNX sang mảng robot. Trên trang chủ của mình, hãng đang quảng bá các giải pháp cho robot hình người làm việc trong nhà máy, robot phẫu thuật y tế và robot sơn công nghiệp.

Mảnh ghép bảo mật và áp lực cạnh tranh mới​

Bên cạnh QNX, di sản BBM ngày nào cũng được phát triển thành giải pháp truyền thông bảo mật Secure Communications. Khách hàng của mảng này hiện là các tổ chức chính phủ và cơ quan lớn trên toàn cầu như Hội Chữ thập đỏ, Lực lượng Cảnh sát Anh, Quốc hội Canada hay các hệ thống bệnh viện lớn.

Tuy đã tìm thấy "vùng đất hứa" mới, cuộc chơi của BlackBerry không thiếu những thách thức. Sau khi Apple từ bỏ dự án xe thông minh, Google đang đẩy mạnh tấn công vào mảng này. Dự báo đến năm 2028, sẽ có hơn 100 triệu ô tô cài đặt Automotive OS của Google (nền tảng độc lập, khác với ứng dụng Android Auto).

BlackBerry có thể không còn xuất hiện trong túi quần của người dùng mỗi ngày, nhưng mỗi khi bước lên một chiếc xe điện hiện đại, rất có thể bạn đang vận hành một sản phẩm của Dâu Đen.