Phương pháp học đạt 150 điểm tối đa môn toán thi đại học của thủ khoa Trung Quốc

[Linh Pham]

Ngay giữa lúc một đề Toán thi đại học Trung Quốc được mọi người mặc định là "không thể có điểm tuyệt đối" xuất hiện, có một thí sinh đã làm được điều không tưởng. Trong bối cảnh điểm trung bình toàn quốc chỉ đạt 88 điểm, em ấy đã rinh về điểm số tuyệt đối 150/150. Đúng vậy, là người duy nhất trong số 7,2 triệu thí sinh.

Em ấy chính là Từ Khả, học sinh trường Trung học Tri Lâm, Nhạc Thanh, Chiết Giang. Thực ra ngay từ năm lớp 11, Từ Khả đã được tuyển thẳng vào "Lớp tài năng toán học Khâu Thành Đồng" của Đại học Thanh Hoa. Kỳ thi Cao khảo đối với em chỉ là một thủ tục "dạo chơi", thế nhưng lượt dạo chơi này lại mang về điểm tuyệt đối môn Toán duy nhất trên toàn quốc.

Học sinh duy nhất đạt điểm tuyệt đối môn Toán của kì thi đại học tại Trung Quốc ​

Cư dân mạng đồng loạt cảm thán: "150 điểm chỉ là giới hạn của tờ đề, chứ không phải giới hạn của em ấy". Ban đầu mọi người cho rằng Từ Khả là một thiên tài trăm năm có một, giống như Vi Thần của Đại học Bắc Kinh. Tuy nhiên, Từ Khả đương nhiên sở hữu tài năng toán học thiên bẩm, nhưng việc em có thể bứt phá giữa 7,2 triệu người không chỉ dựa vào cái mác "thiên tài", mà phần nhiều là nhờ vào một bộ logic học tập cốt lõi vô cùng mộc mạc – thứ mà người bình thường cũng có thể chạm tới và học hỏi. Câu trả lời cho điểm số tuyệt đối ngày hôm nay hoàn toàn không nằm ở chỉ số IQ, mà nằm ở tư duy học tập.

Niềm đam mê với môn học là trước hết​

Từ Khả từ nhỏ đã bộc lộ niềm yêu thích đặc biệt với môn Toán. Trong khi những đứa trẻ khác dành thời gian rảnh rỗi để xem điện thoại, đọc truyện hay chơi game, em lại có thể ôm khư khư cuốn sách toán Olympic để nghiên cứu không biết mệt. Lên cấp hai, em bắt đầu tiếp nhận huấn luyện hệ thống cho các kỳ thi học sinh giỏi, để rồi từ đó liên tiếp gặt hái thành công từ giải liên tỉnh cho đến Huy chương Vàng kỳ thi Olympic Toán học Trung Quốc (CMO). Lúc đó, em chỉ còn cách Đội tuyển quốc gia đúng một bước chân.

Nhiều bậc phụ huynh hễ nhắc đến con mình là lại viện cớ con không có năng khiếu nên học toán không giỏi, hoặc không có tính kiên nhẫn nên tỷ lệ làm đúng rất thấp. Nhưng thực tế, đại đa số trẻ em vẫn chưa đến mức phải "so kè" về mặt tài năng, mà phần lớn đều bị nghẽn lại ở hai chữ "đam mê".

Bố mẹ ép con cày đề, liên tục đăng ký các lớp học thêm, từ học đuổi trên lớp cho đến nâng cao ngoài giờ, từ lớp chọn lớp bồi dưỡng cho đến các lớp ôn chuyên ôn đội tuyển xếp chồng chất lên nhau. Chỉ cần phụ huynh muốn, luôn có sẵn các lớp học phù hợp. Thế nhưng, việc chúng ta nhồi nhét cho con nhiều đến mấy cũng chỉ dừng lại ở mức "bắt con học", chứ không giống như Từ Khả là "con muốn học".

"Con muốn học" là động lực tự thân bên trong. Vì yêu thích nên sẵn sàng suy nghĩ, vì liên tục suy nghĩ nên càng học càng giỏi, đó mới là một vòng tuần hoàn học tập đúng đắn. So với việc ép con cày thật nhiều đề hay chạy sô các lớp học thêm, việc tìm cách giúp con cảm nhận được "cảm giác thành tựu" khi giải Toán mới là bước đi đầu tiên của chủ nghĩa dài hạn.

Trẻ em bình thường cũng có thể áp dụng phương pháp này​

Khi phóng viên phỏng vấn Từ Khả về kinh nghiệm học tập, em đã trả lời rất bình thản bằng 3 điểm. Cực kỳ mộc mạc, nhưng điểm nào cũng đánh trúng "nỗi đau" trong việc học của những đứa trẻ bình thường:

1. Tìm ra hướng đi mà bản thân thực sự yêu thích, đam mê là tiền đề cho sự đầu tư bền bỉ;
2. Chú trọng nền tảng, những bài toán khó suy cho cùng đều là sự kết hợp và mở rộng từ kiến thức cơ bản, nền tảng có vững thì gặp dạng đề mới mới không hoang mang;
3. Giữ tâm lý bình thản, khi đi thi không bị cảm xúc dắt mũi, câu nào biết làm thì quyết không để mất điểm.

Từ Khả nói: "Những bài toán khó suy cho cùng đều là sự kết hợp và mở rộng của các kiến thức cơ bản". Em nói được và làm được. Em rất ít khi cố tình đi cày những bài toán mẹo, toán quái dị, mà luôn bám sát vào sách giáo khoa. Các công thức, định lý trong sách, chỉ cần có thể là em sẽ tự mình chứng minh và suy luận lại một lần, biến kiến thức cơ bản trong sách thành dấu ấn sâu sắc của riêng mình.

Đề bài xuất hiện dưới một hình thái mà mọi người chưa từng gặp, chưa từng học vẹt, cốt để kiểm tra mức độ hiểu sâu của thí sinh đối với chính kiến thức đó. Những học sinh ngày thường chỉ chăm chăm cày đề theo mẫu, khi gặp những câu hỏi như vậy đương nhiên sẽ luống cuống tay chân.

Nghe nói em có hai cuốn sổ tay ghi lỗi sai. Một cuốn chuyên ghi lại những lỗi bất cẩn, sai sót ngớ ngẩn để tự nhắc nhở bản thân phải đọc kỹ đề, tính toán cẩn thận và liên tục chuẩn hóa thói quen làm bài. Cuốn còn lại ghi chép các "vùng mù tư duy" – tức là những bài bản thân không nghĩ ra được, không giải được, hoặc rõ ràng là có biết kiến thức đó nhưng lúc làm lại không tài nào nảy số ra được, rồi định kỳ đem ra ôn tập, lật đi lật lại.

Còn một yếu tố nữa là tâm lý. Ngày thường Từ Khả thế nào chúng ta không rõ, nhưng sau khi biết mình là người duy nhất trên toàn quốc đạt điểm tuyệt đối môn Toán, biểu cảm của em vẫn rất bình tĩnh. Em chia sẻ bản thân đã tự dò bài chấm điểm trước đó và cảm thấy bài làm của mình khá trọn vẹn, không có chỗ nào đáng bị trừ điểm. Em cũng nói bản thân chưa từng đặt ra áp lực cứng nhắc về điểm số hay thứ hạng, mà chỉ lẳng lặng tiến bước vững vàng mỗi ngày.

Nghe thì có vẻ rất "tùy duyên", nhưng đây chính là cảnh giới đáng nể nhất. Tôi đã gặp rất nhiều đứa trẻ ngày thường biểu hiện rất tốt, nhưng cứ đến kỳ thi là lại phong độ chạm đáy. Tìm hiểu nguyên nhân sâu xa thì xác suất cao là do vấn đề tâm lý. Các em luôn lo nghĩ nếu thi không tốt thì phải làm sao, làm sai có bị người khác phê bình không, bố mẹ có thất vọng không... Việc dồn hết sự chú ý vào nỗi lo âu tự khắc sẽ khiến các em không thể phát huy được năng lực thực sự của mình. Vì vậy, tập trung nhiều hơn vào quá trình và bớt áp lực về kết quả, nhìn qua thì tưởng như đi đường vòng, nhưng thực chất lại là hướng đi vững chãi nhất.

Từ đam mê cho đến phương pháp, từ mục tiêu cho đến tâm lý, hãy giúp trẻ tái thiết lập lại từng chút một. Đứa trẻ chỉ cần làm đúng được tất cả những câu bản thân biết làm, đó đã là một điều vô cùng xuất sắc rồi. Điểm số trên tờ đề có giới hạn, nhưng sự trưởng thành của một đứa trẻ thì không có giới hạn. Điểm tuyệt đối 150/150 là chuyện có thể gặp nhưng không thể cầu, nhưng một phương pháp học tập và thái độ sống đúng đắn thì bất cứ đứa trẻ nào cũng đều có thể sở hữu.