Có lẽ ai trong chúng ta cũng từng trải qua cảm giác vừa bắt máy đã nghe một giọng nói quen thuộc: "Em gọi để giới thiệu...", "Anh có quan tâm đến...", hay "Bên em đang có chương trình ưu đãi...". Điều khó chịu không chỉ là bị làm phiền, mà là chúng ta chưa từng đồng ý để nhận những cuộc gọi đó. Chính vì vậy, khi đọc quy định mới của Pháp, mình thấy đây là một cách tiếp cận rất đáng chú ý.
Từ ngày 11/8, các doanh nghiệp tại Pháp sẽ không còn được phép gọi điện quảng cáo nếu chưa có sự đồng ý trước của khách hàng. Thay vì người dân phải chủ động đăng ký "không muốn bị gọi" như trước, giờ đây trách nhiệm được chuyển sang doanh nghiệp: Muốn gọi thì phải xin phép trước. Nói cách khác, nếu bạn chưa cho phép, họ không được phép chủ động gọi điện để chào bán sản phẩm hay dịch vụ.
Đây là một thay đổi khá lớn vì hiện tại người dân phải tự đăng ký vào danh sách từ chối cuộc gọi quảng cáo nếu không muốn bị làm phiền. Nhưng quy định sẽ đã đảo ngược hoàn toàn cách làm đó. Thay vì người dân phải đi từ chối từng cuộc gọi, doanh nghiệp phải chứng minh rằng khách hàng đã đồng ý trước khi liên hệ.
Mình thấy đây là điểm rất hay, bởi quyền riêng tư được mặc định là của người dùng, chứ không phải thứ người dùng phải tự đi bảo vệ.
Từ ngày 11/8, các doanh nghiệp tại Pháp sẽ không còn được phép gọi điện quảng cáo nếu chưa có sự đồng ý trước của khách hàng. Thay vì người dân phải chủ động đăng ký "không muốn bị gọi" như trước, giờ đây trách nhiệm được chuyển sang doanh nghiệp: Muốn gọi thì phải xin phép trước. Nói cách khác, nếu bạn chưa cho phép, họ không được phép chủ động gọi điện để chào bán sản phẩm hay dịch vụ.
Đây là một thay đổi khá lớn vì hiện tại người dân phải tự đăng ký vào danh sách từ chối cuộc gọi quảng cáo nếu không muốn bị làm phiền. Nhưng quy định sẽ đã đảo ngược hoàn toàn cách làm đó. Thay vì người dân phải đi từ chối từng cuộc gọi, doanh nghiệp phải chứng minh rằng khách hàng đã đồng ý trước khi liên hệ.
Mình thấy đây là điểm rất hay, bởi quyền riêng tư được mặc định là của người dùng, chứ không phải thứ người dùng phải tự đi bảo vệ.
Không chỉ chống làm phiền mà còn hạn chế lừa đảo
Khi đọc kỹ hơn, mình nhận ra quy định này không chỉ nhằm giảm các cuộc gọi tiếp thị. Những năm gần đây, rất nhiều vụ lừa đảo bắt đầu từ một cuộc điện thoại. Kẻ gian giả danh ngân hàng, công an, nhân viên giao hàng, nhân viên điện lực... gọi cho nạn nhân để khai thác thông tin hoặc dụ chuyển tiền.
Việc siết chặt các cuộc gọi quảng cáo cũng đồng nghĩa với việc người dân sẽ ít phải nhận những cuộc gọi từ số lạ hơn, từ đó giảm cơ hội để các đối tượng lừa đảo tiếp cận. Dĩ nhiên, quy định này không thể xóa bỏ hoàn toàn các cuộc gọi giả mạo, nhưng nó giúp tạo ra một môi trường mà việc gọi điện cho người lạ không còn là điều mặc nhiên được chấp nhận.
Đọc đến đây, mình lại nghĩ đến Việt Nam
Ở Việt Nam, chắc hẳn nhiều người cũng từng rơi vào tình huống đang họp, đang ăn cơm hay đang nghỉ trưa thì điện thoại đổ chuông. Bắt máy lên mới biết là cuộc gọi giới thiệu bảo hiểm, vay vốn, đầu tư hay bất động sản. Cùng với một điều rất khó hiểu là không biết bằng cách nào số điện thoại của mình lại nằm trong danh sách của các đơn vị này. Đó cũng là lý do mình thấy cách làm của Pháp khá đáng tham khảo.
Thay vì để người dân phải liên tục chặn số, cài ứng dụng chống spam hay từ chối từng cuộc gọi, trách nhiệm được đặt về phía doanh nghiệp. Muốn liên hệ với khách hàng, hãy hỏi ý kiến họ trước. Nghe thì rất đơn giản, nhưng nó cũng sẽ khó thực hiện và từ đây sẽ thay đổi hoàn toàn cách nhìn về quyền riêng tư.
Nhiều năm qua, chúng ta thường tìm cách chặn cuộc gọi rác bằng công nghệ: ứng dụng nhận diện spam, AI lọc cuộc gọi, danh sách chặn số... Trong khi đó, Pháp lại chọn cách giải quyết ngay từ gốc: thay đổi quy định để người gọi phải có sự đồng ý trước. Có thể quy định này sẽ khiến hoạt động tiếp thị qua điện thoại trở nên khó khăn hơn với doanh nghiệp.
Nhưng đổi lại, hàng triệu người sẽ không còn phải trả giá bằng sự phiền toái mỗi ngày chỉ vì số điện thoại của mình bị sử dụng mà không hề hay biết. Mình không biết liệu mô hình này có phù hợp với mọi quốc gia hay không. Nhưng nếu một ngày nào đó, điện thoại chỉ đổ chuông khi thực sự có người cần liên hệ, thay vì những cuộc gọi quảng cáo hoặc tiếp thị không mong muốn, có lẽ đó sẽ là điều mà rất nhiều người đều mong đợi.
Thay vì để người dân phải liên tục chặn số, cài ứng dụng chống spam hay từ chối từng cuộc gọi, trách nhiệm được đặt về phía doanh nghiệp. Muốn liên hệ với khách hàng, hãy hỏi ý kiến họ trước. Nghe thì rất đơn giản, nhưng nó cũng sẽ khó thực hiện và từ đây sẽ thay đổi hoàn toàn cách nhìn về quyền riêng tư.
Nhiều năm qua, chúng ta thường tìm cách chặn cuộc gọi rác bằng công nghệ: ứng dụng nhận diện spam, AI lọc cuộc gọi, danh sách chặn số... Trong khi đó, Pháp lại chọn cách giải quyết ngay từ gốc: thay đổi quy định để người gọi phải có sự đồng ý trước. Có thể quy định này sẽ khiến hoạt động tiếp thị qua điện thoại trở nên khó khăn hơn với doanh nghiệp.
Nhưng đổi lại, hàng triệu người sẽ không còn phải trả giá bằng sự phiền toái mỗi ngày chỉ vì số điện thoại của mình bị sử dụng mà không hề hay biết. Mình không biết liệu mô hình này có phù hợp với mọi quốc gia hay không. Nhưng nếu một ngày nào đó, điện thoại chỉ đổ chuông khi thực sự có người cần liên hệ, thay vì những cuộc gọi quảng cáo hoặc tiếp thị không mong muốn, có lẽ đó sẽ là điều mà rất nhiều người đều mong đợi.
Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav,
cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat
và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview
