Việc loại bỏ hoàn toàn đường sucrose khỏi chế độ ăn không giúp giảm cân như nhiều người vẫn tưởng, ngược lại còn dẫn đến tình trạng gan nhiễm mỡ, viêm đại tràng và rối loạn chuyển hóa nghiêm trọng. Đây là kết luận từ nghiên cứu mới trên chuột của Viện Nghiên cứu Đái tháo đường Dasman tại Kuwait, vừa được công bố tại Hội nghị thường niên năm 2026 của Hiệp hội Nội tiết Hoa Kỳ.
Phát hiện này trực tiếp thách thức các trào lưu ăn kiêng cực đoan như "detox đường" hay cắt bỏ hoàn toàn carbohydrate ra khỏi thực đơn hàng ngày. Việc kiêng khem quá mức vô tình đẩy cơ thể vào trạng thái mất cân bằng nghiêm trọng hơn.
Sau bốn tháng, kết quả cho thấy cân nặng của hai nhóm chuột gần như tương đương, đồng nghĩa với việc nhịn đường hoàn toàn không đem lại hiệu quả giảm cân rõ rệt.
Tuy nhiên, các chỉ số sinh học bên trong cơ thể nhóm chuột kiêng đường lại suy giảm nghiêm trọng. Khả năng kiểm soát đường huyết của chúng kém đi, phản ứng với insulin yếu hơn và nguy cơ rối loạn chuyển hóa tăng cao. Đáng ngại hơn, các mẫu mô đại tràng và gan của nhóm chuột này bắt đầu xuất hiện các tín hiệu viêm cùng những biến đổi tương tự giai đoạn đầu của bệnh gan nhiễm mỡ.
Một số chủng vi khuẩn có lợi vốn sử dụng đường làm nguồn năng lượng để tồn tại. Khi nguồn dinh dưỡng này bị cắt đứt hoàn toàn, sự cân bằng tự nhiên trong đường ruột bị phá vỡ. Sự mất cân bằng này làm biến đổi các hợp chất chuyển hóa do vi khuẩn tiết ra, vốn giữ nhiệm vụ điều hòa miễn dịch, kiểm soát viêm và bảo vệ gan thông qua trục ruột - gan và trục ruột - não.
Nhóm nghiên cứu lưu ý phát hiện này không nhằm mục đích khuyến khích tiêu thụ nhiều đường hơn. Việc lạm dụng đường bổ sung, đặc biệt từ nước ngọt có gas và thực phẩm siêu chế biến, vẫn là tác nhân hàng đầu gây béo phì, đái tháo đường type 2 và bệnh tim mạch.
Dù vậy, việc đánh đồng tất cả các loại đường và loại bỏ chúng một cách cực đoan sẽ gây ra những hệ quả ngoài ý muốn. Đường tồn tại tự nhiên dưới dạng fructose trong trái cây, lactose trong sữa hay glucose từ tinh bột đều là những nguồn năng lượng thiết yếu để cơ thể vận hành ổn định.
Do nghiên cứu mới chỉ thực hiện trên động vật, các nhà khoa học lưu ý không thể áp dụng trực tiếp kết luận này cho mọi trường hợp ở người do sự khác biệt về thể trạng. Tuy nhiên, kết quả này gửi đi một cảnh báo rõ ràng: thay vì tuyệt giao với một nhóm thực phẩm, việc duy trì chế độ ăn cân bằng gồm protein, chất xơ, rau xanh và carbohydrate chất lượng cao mới là giải pháp bền vững cho sức khỏe hệ vi sinh và chuyển hóa.
Phát hiện này trực tiếp thách thức các trào lưu ăn kiêng cực đoan như "detox đường" hay cắt bỏ hoàn toàn carbohydrate ra khỏi thực đơn hàng ngày. Việc kiêng khem quá mức vô tình đẩy cơ thể vào trạng thái mất cân bằng nghiêm trọng hơn.
Gan nhiễm mỡ dù cân nặng không giảm
Để kiểm chứng tác động của việc cắt giảm đường, các nhà khoa học đã thực hiện thí nghiệm kéo dài 16 tuần trên hai nhóm chuột. Nhằm loại trừ tác động gây nhiễu từ mỡ trong thực phẩm, cả hai nhóm đều được nuôi bằng chế độ ăn ít chất béo. Sự khác biệt duy nhất là một nhóm được bổ sung lượng sucrose (loại đường trắng phổ biến) có kiểm soát, nhóm còn lại hoàn toàn không ăn đường.Sau bốn tháng, kết quả cho thấy cân nặng của hai nhóm chuột gần như tương đương, đồng nghĩa với việc nhịn đường hoàn toàn không đem lại hiệu quả giảm cân rõ rệt.
Tuy nhiên, các chỉ số sinh học bên trong cơ thể nhóm chuột kiêng đường lại suy giảm nghiêm trọng. Khả năng kiểm soát đường huyết của chúng kém đi, phản ứng với insulin yếu hơn và nguy cơ rối loạn chuyển hóa tăng cao. Đáng ngại hơn, các mẫu mô đại tràng và gan của nhóm chuột này bắt đầu xuất hiện các tín hiệu viêm cùng những biến đổi tương tự giai đoạn đầu của bệnh gan nhiễm mỡ.
Hệ vi sinh đường ruột bị bỏ đói
Các tổn hại trên liên quan trực tiếp đến hệ vi sinh đường ruột. Ở nhóm chuột kiêng đường, số lượng vi khuẩn có lợi sụt giảm mạnh, trong khi các nhóm vi khuẩn có hại gia tăng.Một số chủng vi khuẩn có lợi vốn sử dụng đường làm nguồn năng lượng để tồn tại. Khi nguồn dinh dưỡng này bị cắt đứt hoàn toàn, sự cân bằng tự nhiên trong đường ruột bị phá vỡ. Sự mất cân bằng này làm biến đổi các hợp chất chuyển hóa do vi khuẩn tiết ra, vốn giữ nhiệm vụ điều hòa miễn dịch, kiểm soát viêm và bảo vệ gan thông qua trục ruột - gan và trục ruột - não.
Nguy cơ từ việc loại bỏ đường cực đoan
Nhóm nghiên cứu lưu ý phát hiện này không nhằm mục đích khuyến khích tiêu thụ nhiều đường hơn. Việc lạm dụng đường bổ sung, đặc biệt từ nước ngọt có gas và thực phẩm siêu chế biến, vẫn là tác nhân hàng đầu gây béo phì, đái tháo đường type 2 và bệnh tim mạch.
Dù vậy, việc đánh đồng tất cả các loại đường và loại bỏ chúng một cách cực đoan sẽ gây ra những hệ quả ngoài ý muốn. Đường tồn tại tự nhiên dưới dạng fructose trong trái cây, lactose trong sữa hay glucose từ tinh bột đều là những nguồn năng lượng thiết yếu để cơ thể vận hành ổn định.
Do nghiên cứu mới chỉ thực hiện trên động vật, các nhà khoa học lưu ý không thể áp dụng trực tiếp kết luận này cho mọi trường hợp ở người do sự khác biệt về thể trạng. Tuy nhiên, kết quả này gửi đi một cảnh báo rõ ràng: thay vì tuyệt giao với một nhóm thực phẩm, việc duy trì chế độ ăn cân bằng gồm protein, chất xơ, rau xanh và carbohydrate chất lượng cao mới là giải pháp bền vững cho sức khỏe hệ vi sinh và chuyển hóa.
