Bộ Công an hiện đang tổ chức lấy ý kiến cho dự thảo hồ sơ xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự. Trong lần đề xuất này, cơ quan soạn thảo nhấn mạnh việc bổ sung các tội danh và hành vi mới liên quan đến ô nhiễm môi trường và tiếng ồn vốn chưa được quy định trong khung pháp lý hiện hành, nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn và nguyện vọng của người dân.
Lấp đầy khoảng trống pháp lý về ô nhiễm tiếng ồn và chất thải
Đánh giá về quá trình thực thi Bộ luật Hình sự năm 2015, Bộ Công an ghi nhận nhiều kết quả tích cực nhưng cũng chỉ ra những lỗ hổng lớn trước các thách thức mới. Hiện nay, các quy định về tội gây ô nhiễm môi trường vẫn còn thiếu sót, đặc biệt là chưa có chế tài hình sự đối với hành vi đốt chất thải, nhất là chất thải nguy hại. Bên cạnh đó, việc gây ra tiếng ồn, độ rung và mùi vượt ngưỡng quy chuẩn một cách trái phép vẫn chưa có cơ chế xử lý hình sự, dẫn đến khó khăn trong việc răn đe các đối tượng vi phạm.
Chế tài nghiêm khắc đối với hành vi đánh bắt mang tính tận diệt
Một vấn đề nhức nhối khác được Bộ Công an đề cập là tình trạng sử dụng hóa chất, kích điện hoặc sóng cao tần để đánh bắt động vật. Những hành vi này đang biến nhiều dòng sông thành 'sông chết', gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đa dạng sinh học. Tuy nhiên, việc xác định giá trị thiệt hại cụ thể để làm căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự theo luật hiện hành là rất khó khăn. Do đó, cơ quan soạn thảo đề xuất cần có chế tài mạnh hơn thay vì chỉ dừng lại ở mức xử phạt hành chính như hiện nay để ngăn chặn sự hủy diệt môi trường sinh thái.
Đảm bảo tính răn đe và bảo vệ quyền lợi người dân
Theo quy định hiện hành tại Quy chuẩn quốc gia QCVN 26:2025/BNNMT, giới hạn tiếng ồn tại các khu dân cư đã được xác lập rõ ràng. Nghị định 45/2022 cũng đưa ra các mức phạt hành chính từ cảnh cáo đến 160 triệu đồng cho hành vi vi phạm về tiếng ồn, và lên tới 170 triệu đồng đối với vi phạm về độ rung. Dù vậy, tình trạng này vẫn gây bức xúc kéo dài. Bộ Công an khẳng định việc hình sự hóa các hành vi gây tiếng ồn, độ rung vượt quy chuẩn và các hành vi xâm hại môi trường khác sẽ giúp bảo vệ tốt hơn không gian sống của người dân, đồng thời củng cố niềm tin vào sự nghiêm minh của pháp luật.
Kết luận
Việc đề xuất bổ sung các tội danh mới vào Bộ luật Hình sự không chỉ nhằm bịt các lỗ hổng pháp lý mà còn là bước đi cần thiết để xử lý triệt để những hành vi gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ tạo ra cơ chế phòng ngừa hiệu quả, đảm bảo môi trường sống an toàn và lành mạnh cho cộng đồng.
