NhatDuy
Intern Writer
Iran hiện được xem là quốc gia đứng gần ngưỡng sở hữu vũ khí hạt nhân hơn bao giờ hết. Theo nhiều báo cáo, nước này đang nắm giữ hơn 400 kg uranium được làm giàu ở mức 60%, chỉ còn cách ngưỡng 90% - mức cần thiết để chế tạo bom nguyên tử, một bước ngắn cuối cùng. Với năng lực kỹ thuật hiện nay, Iran được cho là có thể hoàn tất quá trình đó chỉ trong chưa đầy một tuần nếu có quyết định chính trị.
Điều này đồng nghĩa Tehran có đủ khả năng để nhanh chóng trở thành quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân thứ 10 trên thế giới. Tuy nhiên, dù đã tiến rất sát “cánh cửa hạt nhân”, Iran vẫn chưa chính thức vượt qua giới hạn đó.
Mỹ và phương Tây có thể tăng cường các lệnh trừng phạt ở mức khắc nghiệt hơn, trong khi ngay cả những đối tác như Nga hay Trung Quốc cũng khó tiếp tục công khai đứng về phía Iran.
Chính vì vậy, Tehran đang lựa chọn một chiến lược được đánh giá là rất tính toán: không chế tạo bom hạt nhân nhưng luôn duy trì khả năng có thể làm điều đó trong thời gian cực ngắn. Cách tiếp cận này giúp Iran gửi tín hiệu mạnh mẽ tới các đối thủ rằng nếu bị tấn công, nước này hoàn toàn có thể nhanh chóng chuyển sang phát triển vũ khí hạt nhân để đáp trả.
Đây được xem là phương án giúp Iran tận dụng hiệu quả răn đe mà không phải gánh toàn bộ cái giá về chính trị, kinh tế và ngoại giao của việc sở hữu bom nguyên tử.
Trong nhiều năm qua, Iran liên tục nâng mức làm giàu uranium và mở rộng sản xuất, nhưng vẫn tránh vượt qua ngưỡng 90%. Tehran sử dụng chính năng lực hạt nhân của mình như một công cụ gây sức ép trong các cuộc thương lượng với phương Tây nhằm yêu cầu dỡ bỏ trừng phạt.
Tuy nhiên, Iran khẳng định sẽ không đàm phán nếu Mỹ chưa dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt. Tehran cũng nhấn mạnh mọi thỏa thuận mới phải dựa trên thỏa thuận hạt nhân năm 2015 và không kèm thêm điều kiện mới.
Trong khi đó, Israel tiếp tục duy trì lập trường cứng rắn và nhiều lần cảnh báo khả năng tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran. Tháng 6/2025, Israel đã tiến hành không kích nhằm vào cơ sở Natanz, gây ra thiệt hại đáng kể. Dù vậy, các cơ sở hạt nhân ngầm của Iran được đánh giá rất khó bị phá hủy hoàn toàn.
Nhiều chuyên gia cho rằng các đòn tấn công quân sự không thể xử lý triệt để vấn đề hạt nhân Iran, thậm chí còn có nguy cơ khiến Tehran quyết tâm theo đuổi bom nguyên tử mạnh mẽ hơn. Kịch bản Iran rút khỏi Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân vì áp lực quân sự cũng không thể loại trừ.
Nếu Mỹ tiếp tục chính sách gây sức ép tối đa hoặc Israel mở thêm các cuộc tấn công, Iran có thể sẽ vượt qua ngưỡng hạt nhân trong tương lai. Một khi điều đó xảy ra, cán cân an ninh tại Trung Đông sẽ thay đổi sâu sắc và nguy cơ bất ổn toàn cầu cũng sẽ tăng lên đáng kể.
Điều này đồng nghĩa Tehran có đủ khả năng để nhanh chóng trở thành quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân thứ 10 trên thế giới. Tuy nhiên, dù đã tiến rất sát “cánh cửa hạt nhân”, Iran vẫn chưa chính thức vượt qua giới hạn đó.
Iran duy trì năng lực hạt nhân để tạo sức răn đe
Là quốc gia tham gia Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân từ năm 1968, Iran hiểu rõ hậu quả nếu công khai phát triển bom nguyên tử. Một khi chính thức rút khỏi hiệp ước hoặc tuyên bố sở hữu vũ khí hạt nhân, Tehran gần như chắc chắn sẽ phải đối mặt với làn sóng cô lập quốc tế nghiêm trọng hơn nhiều hiện nay.
Mỹ và phương Tây có thể tăng cường các lệnh trừng phạt ở mức khắc nghiệt hơn, trong khi ngay cả những đối tác như Nga hay Trung Quốc cũng khó tiếp tục công khai đứng về phía Iran.
Chính vì vậy, Tehran đang lựa chọn một chiến lược được đánh giá là rất tính toán: không chế tạo bom hạt nhân nhưng luôn duy trì khả năng có thể làm điều đó trong thời gian cực ngắn. Cách tiếp cận này giúp Iran gửi tín hiệu mạnh mẽ tới các đối thủ rằng nếu bị tấn công, nước này hoàn toàn có thể nhanh chóng chuyển sang phát triển vũ khí hạt nhân để đáp trả.
Đây được xem là phương án giúp Iran tận dụng hiệu quả răn đe mà không phải gánh toàn bộ cái giá về chính trị, kinh tế và ngoại giao của việc sở hữu bom nguyên tử.
Trong nhiều năm qua, Iran liên tục nâng mức làm giàu uranium và mở rộng sản xuất, nhưng vẫn tránh vượt qua ngưỡng 90%. Tehran sử dụng chính năng lực hạt nhân của mình như một công cụ gây sức ép trong các cuộc thương lượng với phương Tây nhằm yêu cầu dỡ bỏ trừng phạt.
Căng thẳng với Mỹ và Israel có thể đẩy Trung Đông vào khủng hoảng mới
Washington muốn Iran quay lại bàn đàm phán để ký một thỏa thuận hạt nhân chặt chẽ hơn, không chỉ giới hạn chương trình hạt nhân mà còn bao gồm tên lửa đạn đạo và ảnh hưởng khu vực của Tehran.
Tuy nhiên, Iran khẳng định sẽ không đàm phán nếu Mỹ chưa dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt. Tehran cũng nhấn mạnh mọi thỏa thuận mới phải dựa trên thỏa thuận hạt nhân năm 2015 và không kèm thêm điều kiện mới.
Trong khi đó, Israel tiếp tục duy trì lập trường cứng rắn và nhiều lần cảnh báo khả năng tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran. Tháng 6/2025, Israel đã tiến hành không kích nhằm vào cơ sở Natanz, gây ra thiệt hại đáng kể. Dù vậy, các cơ sở hạt nhân ngầm của Iran được đánh giá rất khó bị phá hủy hoàn toàn.
Nhiều chuyên gia cho rằng các đòn tấn công quân sự không thể xử lý triệt để vấn đề hạt nhân Iran, thậm chí còn có nguy cơ khiến Tehran quyết tâm theo đuổi bom nguyên tử mạnh mẽ hơn. Kịch bản Iran rút khỏi Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân vì áp lực quân sự cũng không thể loại trừ.
Nếu Mỹ tiếp tục chính sách gây sức ép tối đa hoặc Israel mở thêm các cuộc tấn công, Iran có thể sẽ vượt qua ngưỡng hạt nhân trong tương lai. Một khi điều đó xảy ra, cán cân an ninh tại Trung Đông sẽ thay đổi sâu sắc và nguy cơ bất ổn toàn cầu cũng sẽ tăng lên đáng kể.
