Hư Trúc
Writer
Hàng thập kỷ qua, các trang web luôn tìm mọi cách để leo top tìm kiếm Google nhằm kiếm lượng truy cập và doanh thu. Thế nhưng hiện tại, một làn sóng ngược chiều đang âm thầm diễn ra: nhiều ông lớn nội dung số đang chuẩn bị cho một kịch bản tưởng chừng không tưởng – chủ động biến mất khỏi Google Search.
Mối quan hệ giữa các nhà sáng tạo nội dung, các trang tin và Google đang rạn nứt nghiêm trọng hơn bao giờ hết. Nguyên nhân cốt lõi đến từ việc Google sử dụng chung một robot quét dữ liệu (crawler) cho cả hai nhiệm vụ: vừa lập chỉ mục tìm kiếm (index) để hiển thị trên Google Search, vừa thu thập dữ liệu để huấn luyện các mô hình AI của hãng.
Ảnh minh hoạ AI
Cách thiết kế này đẩy các trang web vào thế tiến thoái lưỡng nan. Nếu muốn xuất hiện trên thanh công cụ tìm kiếm lớn nhất thế giới, họ buộc phải để Google "xài chùa" nội dung để huấn luyện AI – thứ công nghệ sau đó sẽ xào nấu lại thông tin và cướp đi lượng truy cập của chính họ mà không hề trả một đồng xu bồi thường. Ngược lại, nếu muốn bảo vệ chất xám của mình, họ chỉ có cách chặn crawler và chấp nhận biến mất hoàn toàn khỏi bản đồ tìm kiếm của Google.
Dù Google đã tung ra công cụ Google Extended để các trang web tùy chọn từ chối cung cấp dữ liệu cho AI mà không ảnh hưởng đến thứ hạng tìm kiếm truyền thống, nhưng giới vận hành web vẫn cực kỳ hoài nghi. Họ lo ngại thuật toán của Google sẽ ngầm phạt và làm giảm khả năng hiển thị của họ nếu dám từ chối "đóng góp" cho AI.
Mới đây, Cloudflare – mạng lưới phân phối nội dung (CDN) đang hỗ trợ khoảng 1/5 số trang web trên toàn cầu – đã đưa ra một tối hậu thư. Kể từ ngày 15/9, tất cả các trang web mới đăng ký và các khách hàng dùng gói miễn phí của Cloudflare sẽ được kích hoạt tính năng tự động chặn các "crawler đa năng" trên những trang có hiển thị quảng cáo. Mục tiêu chính không ai khác ngoài Google. Cloudflare muốn có một giải pháp kỹ thuật rõ ràng: giúp các trang web dễ dàng được người dùng tìm thấy nhưng không bị AI lấy mất nội dung miễn phí.
Không dừng lại ở đó, mạng lưới người sáng tạo Beehiiv cũng hợp tác với Cloudflare để cho phép các thành viên chặn crawler của Google.
Đặc biệt, USA Today Inc., đơn vị sở hữu tờ báo danh tiếng USA Today cùng mạng lưới tin tức khổng lồ tại Mỹ, cho biết họ sẵn sàng hủy niêm yết khỏi Google trong vòng 6 đến 12 tháng tới. Trong khi công ty này đã đạt được thỏa thuận cấp phép nội dung có trả phí với các ông lớn như Meta, Microsoft hay Amazon, thì Google vẫn kiên quyết không chi tiền. CEO Mike Reed của USA Today Inc. thẳng thắn chia sẻ: "Ai ký thỏa thuận cấp phép thì có nội dung, ai không ký thì chúng tôi chặn. Điều này không có gì phải đắn đo cả".
Quyết định "nghỉ chơi" giờ đây chỉ còn là một bài toán xác suất và con số. Một khi lượng truy cập từ tìm kiếm giảm xuống dưới một ngưỡng nhất định, giá trị của việc xuất hiện trên Google sẽ thấp hơn giá trị của việc giữ lại nội dung làm vũ khí đàm phán.
Tất nhiên, các nhà xuất bản vẫn ưu tiên phương án ngồi vào bàn đàm phán để nhận được tiền bản quyền từ Google. Nhưng nếu gã khổng lồ tìm kiếm tiếp tục từ chối, kịch bản tồi tệ nhất hoàn toàn có thể xảy ra. Khi các trang web chất lượng cao đồng loạt chặn Google, chất lượng kết quả tìm kiếm sẽ đi xuống nghiêm trọng. Người dùng sẽ khó tìm thấy tin tức chính xác, và mạng Internet mở có nguy cơ bị bủa vây bởi các nội dung rác, tin giả giống như thực trạng của các mạng xã hội hiện nay.
Mặc dù một số nhà vận hành web vẫn lo ngại việc chặn Google ở thời điểm này có thể khiến họ mất cơ hội nhận tiền đền bù trong tương lai nếu Google thay đổi chính sách, nhưng làn sóng chuẩn bị rút lui này cho thấy một cột mốc lịch sử: Sự kiên nhẫn của thế giới web với Google đã đi đến giới hạn cuối cùng.
Mối quan hệ giữa các nhà sáng tạo nội dung, các trang tin và Google đang rạn nứt nghiêm trọng hơn bao giờ hết. Nguyên nhân cốt lõi đến từ việc Google sử dụng chung một robot quét dữ liệu (crawler) cho cả hai nhiệm vụ: vừa lập chỉ mục tìm kiếm (index) để hiển thị trên Google Search, vừa thu thập dữ liệu để huấn luyện các mô hình AI của hãng.
Ảnh minh hoạ AI
Cách thiết kế này đẩy các trang web vào thế tiến thoái lưỡng nan. Nếu muốn xuất hiện trên thanh công cụ tìm kiếm lớn nhất thế giới, họ buộc phải để Google "xài chùa" nội dung để huấn luyện AI – thứ công nghệ sau đó sẽ xào nấu lại thông tin và cướp đi lượng truy cập của chính họ mà không hề trả một đồng xu bồi thường. Ngược lại, nếu muốn bảo vệ chất xám của mình, họ chỉ có cách chặn crawler và chấp nhận biến mất hoàn toàn khỏi bản đồ tìm kiếm của Google.
Dù Google đã tung ra công cụ Google Extended để các trang web tùy chọn từ chối cung cấp dữ liệu cho AI mà không ảnh hưởng đến thứ hạng tìm kiếm truyền thống, nhưng giới vận hành web vẫn cực kỳ hoài nghi. Họ lo ngại thuật toán của Google sẽ ngầm phạt và làm giảm khả năng hiển thị của họ nếu dám từ chối "đóng góp" cho AI.
Đòn đáp trả từ các ông lớn công nghệ và truyền thông
Trước sự chần chừ của Google trong việc đàm phán bản quyền, những động thái phản kháng quyết liệt đầu tiên đã xuất hiện.Mới đây, Cloudflare – mạng lưới phân phối nội dung (CDN) đang hỗ trợ khoảng 1/5 số trang web trên toàn cầu – đã đưa ra một tối hậu thư. Kể từ ngày 15/9, tất cả các trang web mới đăng ký và các khách hàng dùng gói miễn phí của Cloudflare sẽ được kích hoạt tính năng tự động chặn các "crawler đa năng" trên những trang có hiển thị quảng cáo. Mục tiêu chính không ai khác ngoài Google. Cloudflare muốn có một giải pháp kỹ thuật rõ ràng: giúp các trang web dễ dàng được người dùng tìm thấy nhưng không bị AI lấy mất nội dung miễn phí.
Không dừng lại ở đó, mạng lưới người sáng tạo Beehiiv cũng hợp tác với Cloudflare để cho phép các thành viên chặn crawler của Google.
Đặc biệt, USA Today Inc., đơn vị sở hữu tờ báo danh tiếng USA Today cùng mạng lưới tin tức khổng lồ tại Mỹ, cho biết họ sẵn sàng hủy niêm yết khỏi Google trong vòng 6 đến 12 tháng tới. Trong khi công ty này đã đạt được thỏa thuận cấp phép nội dung có trả phí với các ông lớn như Meta, Microsoft hay Amazon, thì Google vẫn kiên quyết không chi tiền. CEO Mike Reed của USA Today Inc. thẳng thắn chia sẻ: "Ai ký thỏa thuận cấp phép thì có nội dung, ai không ký thì chúng tôi chặn. Điều này không có gì phải đắn đo cả".
Phép toán sinh tồn của thế giới web
Từ trước đến nay, việc chủ động rời bỏ Google Search được ví như một hành động "******" về mặt thương mại vì mất đi nguồn traffic khổng lồ. Tuy nhiên, khi lượng truy cập từ tìm kiếm tự nhiên ngày càng sụt giảm nghiêm trọng do các kết quả AI tự động hiển thị ngay trên trang tìm kiếm, các nhà xuất bản nhận ra giá trị họ nhận lại từ Google không còn như trước.Quyết định "nghỉ chơi" giờ đây chỉ còn là một bài toán xác suất và con số. Một khi lượng truy cập từ tìm kiếm giảm xuống dưới một ngưỡng nhất định, giá trị của việc xuất hiện trên Google sẽ thấp hơn giá trị của việc giữ lại nội dung làm vũ khí đàm phán.
Tất nhiên, các nhà xuất bản vẫn ưu tiên phương án ngồi vào bàn đàm phán để nhận được tiền bản quyền từ Google. Nhưng nếu gã khổng lồ tìm kiếm tiếp tục từ chối, kịch bản tồi tệ nhất hoàn toàn có thể xảy ra. Khi các trang web chất lượng cao đồng loạt chặn Google, chất lượng kết quả tìm kiếm sẽ đi xuống nghiêm trọng. Người dùng sẽ khó tìm thấy tin tức chính xác, và mạng Internet mở có nguy cơ bị bủa vây bởi các nội dung rác, tin giả giống như thực trạng của các mạng xã hội hiện nay.
Mặc dù một số nhà vận hành web vẫn lo ngại việc chặn Google ở thời điểm này có thể khiến họ mất cơ hội nhận tiền đền bù trong tương lai nếu Google thay đổi chính sách, nhưng làn sóng chuẩn bị rút lui này cho thấy một cột mốc lịch sử: Sự kiên nhẫn của thế giới web với Google đã đi đến giới hạn cuối cùng.
