Rumi✔
Intern Writer
Chỉ khoảng 2.000 người tại Mỹ đang nắm "chìa khóa" giúp doanh nghiệp biến AI thành lợi nhuận. Khi các công ty bắt đầu bị nhà đầu tư chất vấn về hiệu quả của những khoản chi hàng tỷ USD cho AI, cuộc săn lùng lực lượng kỹ sư đặc biệt này đang trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết.
Sau hơn hai năm doanh nghiệp trên toàn cầu đổ hàng tỷ USD vào AI, thách thức lớn nhất không còn là xây dựng mô hình mà là chứng minh những khoản đầu tư đó thực sự tạo ra lợi nhuận. Theo một nghiên cứu mới, chìa khóa lại nằm trong tay một nhóm nhân sự cực kỳ hiếm: các Forward Deployed Engineer (FDE), những kỹ sư trực tiếp đưa AI vào quy trình vận hành để biến công nghệ thành giá trị kinh doanh.
Nghiên cứu của công ty tìm kiếm điều hành Christian & Timbers (C&T), được chia sẻ với TechCrunch, cho thấy tại Mỹ hiện chỉ có khoảng 2.000 người sở hữu đầy đủ kỹ năng cần thiết để giúp doanh nghiệp liên tục đạt được lợi tức đầu tư (ROI) từ AI. Con số này là tổng số chuyên gia đủ năng lực trên thị trường, không phải số người sẵn sàng chuyển việc.
FDE là những kỹ sư làm việc trực tiếp tại doanh nghiệp khách hàng để xây dựng, triển khai và vận hành phần mềm hoặc mô hình AI. Họ được xem là cầu nối giữa công nghệ AI và hoạt động kinh doanh thực tế, đòi hỏi không chỉ kiến thức kỹ thuật mà còn hiểu biết sâu về ngành nghề, khả năng lãnh đạo và kinh nghiệm triển khai AI trong môi trường doanh nghiệp.
Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 1 đến tháng 6/2026, dựa trên phỏng vấn hơn 250 lãnh đạo cấp cao tại 180 doanh nghiệp, khảo sát 80 lãnh đạo các công ty Fortune 500 cùng hơn 300 FDE và kỹ sư AI ứng dụng.
Theo báo cáo, nhu cầu tuyển dụng FDE dự kiến sẽ tăng tới 2.100% vào cuối năm nay. Đầu năm 2026, chỉ khoảng 5 đến 10% doanh nghiệp có kế hoạch tuyển vị trí này và chủ yếu phục vụ các dự án AI thử nghiệm. Tuy nhiên, đến cuối quý 2, tỷ lệ này đã tăng lên khoảng 70%. Các công ty tư vấn và dịch vụ lớn cũng ghi nhận nhu cầu tăng gấp 10 lần, nhiều nơi xây dựng đội ngũ từ 20 đến 100 FDE.
Jeff Christian, nhà sáng lập C&T, cho biết tốc độ tuyển dụng hiện nay là điều ông chưa từng chứng kiến. "Mọi thứ đang diễn ra với tốc độ mà tôi chưa từng thấy. Các doanh nghiệp đang tuyển dụng ngay giữa mùa hè."
Trong khi đó, nguồn cung lại không theo kịp nhu cầu. Báo cáo ước tính hiện có khoảng 17.000 FDE tại Mỹ, nhưng phần lớn đã làm việc cho Palantir, công ty được xem là nơi khai sinh mô hình FDE từ nhiều năm trước. Christian cho biết một số khách hàng của ông thậm chí sẵn sàng mua công nghệ của Palantir chỉ để có cơ hội tiếp cận đội ngũ FDE của công ty này.
Tuy nhiên, theo Christian, chỉ một phần nhỏ trong số các FDE hiện nay thực sự đủ năng lực tạo ra ROI ở quy mô lớn. Thành công của họ được đo bằng khả năng tạo ra tác động lợi nhuận hàng chục triệu USD, thông qua việc thúc đẩy doanh thu hoặc thay thế những quy trình vận hành quy mô lớn. Ông lấy ví dụ AI có thể thay thế toàn bộ quy trình phân tích và lập kế hoạch tài chính (FP&A) hoặc thay thế khoảng 2.300 nhân viên xử lý tài liệu tại Ấn Độ.
Chris Taylor, CEO của Ode with Anthropic, cũng nhận định nhiều FDE có thể giúp doanh nghiệp triển khai Claude Code cho nhân viên, nhưng rất ít người đủ khả năng xây dựng các tính năng AI cốt lõi cho sản phẩm.
Theo Christian, khi doanh nghiệp bắt đầu chịu áp lực về hiệu quả đầu tư AI, việc chứng minh ROI sẽ trở thành ưu tiên hàng đầu. Ông dự đoán từ mùa thu năm nay, Phố Wall sẽ bắt đầu gây sức ép với những doanh nghiệp đã chi hàng trăm triệu hoặc hàng tỷ USD cho AI nhưng chưa tạo ra lợi nhuận, đồng thời đánh giá cao những công ty chứng minh được hiệu quả đầu tư.
Áp lực tương tự cũng đang đè nặng lên các công ty phát triển AI như OpenAI và Anthropic, vốn đã đầu tư hàng chục tỷ USD để đào tạo và vận hành các mô hình của mình. Để thu hồi vốn, họ cần đưa AI vào càng nhiều doanh nghiệp càng tốt, trong khi phải cạnh tranh với các mô hình mã nguồn mở từ Trung Quốc có chi phí thấp hơn và năng lực ngày càng cải thiện.
Đó cũng là lý do OpenAI thành lập Deployment Company, còn Anthropic ra mắt Ode with Anthropic để tuyển dụng FDE với mục tiêu trực tiếp triển khai công nghệ AI cho khách hàng doanh nghiệp.
Không chỉ các công ty AI và các hãng tư vấn lớn, doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực như bảo hiểm, công nghệ tài chính, y tế và trò chơi điện tử cũng đang tích cực tìm kiếm FDE. Đồng thời, nhiều công ty lựa chọn tự xây dựng đội ngũ FDE nội bộ thay vì thuê ngoài nhằm giữ lại kiến thức về các quy trình kinh doanh độc quyền và tránh phải chia sẻ chúng với các nhà cung cấp AI như OpenAI hay Anthropic.
Christian cho biết nhiều doanh nghiệp lo ngại việc tiết lộ quy trình nội bộ có thể tạo lợi thế cạnh tranh cho chính các công ty AI trong tương lai, vì vậy việc xây dựng năng lực triển khai AI ngay trong tổ chức trở nên đặc biệt quan trọng.
Dù đang là một trong những vị trí được săn đón nhất hiện nay, Christian cho rằng vai trò FDE có thể chỉ mang tính giai đoạn. Ông nhận định trong khoảng hai năm tới, AI agent có thể bắt đầu tự động hóa việc xây dựng và quản lý các AI agent khác, còn trong trung hạn, nhu cầu FDE sẽ chuyển từ AI doanh nghiệp sang AI vật lý như robot hình người. Xa hơn, trong khoảng 5 đến 10 năm tới, ông không loại trừ khả năng vai trò FDE sẽ biến mất nếu AI tiếp tục phát triển như kỳ vọng.
Theo Christian, hiện tại mọi vị trí liên quan đến AI vẫn có nhu cầu rất cao, nhưng sẽ sớm đến thời điểm AI bắt đầu tạo ra tác động rõ rệt đối với thị trường lao động nói chung.
Sau hơn hai năm doanh nghiệp trên toàn cầu đổ hàng tỷ USD vào AI, thách thức lớn nhất không còn là xây dựng mô hình mà là chứng minh những khoản đầu tư đó thực sự tạo ra lợi nhuận. Theo một nghiên cứu mới, chìa khóa lại nằm trong tay một nhóm nhân sự cực kỳ hiếm: các Forward Deployed Engineer (FDE), những kỹ sư trực tiếp đưa AI vào quy trình vận hành để biến công nghệ thành giá trị kinh doanh.
Nghiên cứu của công ty tìm kiếm điều hành Christian & Timbers (C&T), được chia sẻ với TechCrunch, cho thấy tại Mỹ hiện chỉ có khoảng 2.000 người sở hữu đầy đủ kỹ năng cần thiết để giúp doanh nghiệp liên tục đạt được lợi tức đầu tư (ROI) từ AI. Con số này là tổng số chuyên gia đủ năng lực trên thị trường, không phải số người sẵn sàng chuyển việc.
FDE là những kỹ sư làm việc trực tiếp tại doanh nghiệp khách hàng để xây dựng, triển khai và vận hành phần mềm hoặc mô hình AI. Họ được xem là cầu nối giữa công nghệ AI và hoạt động kinh doanh thực tế, đòi hỏi không chỉ kiến thức kỹ thuật mà còn hiểu biết sâu về ngành nghề, khả năng lãnh đạo và kinh nghiệm triển khai AI trong môi trường doanh nghiệp.
Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 1 đến tháng 6/2026, dựa trên phỏng vấn hơn 250 lãnh đạo cấp cao tại 180 doanh nghiệp, khảo sát 80 lãnh đạo các công ty Fortune 500 cùng hơn 300 FDE và kỹ sư AI ứng dụng.
Theo báo cáo, nhu cầu tuyển dụng FDE dự kiến sẽ tăng tới 2.100% vào cuối năm nay. Đầu năm 2026, chỉ khoảng 5 đến 10% doanh nghiệp có kế hoạch tuyển vị trí này và chủ yếu phục vụ các dự án AI thử nghiệm. Tuy nhiên, đến cuối quý 2, tỷ lệ này đã tăng lên khoảng 70%. Các công ty tư vấn và dịch vụ lớn cũng ghi nhận nhu cầu tăng gấp 10 lần, nhiều nơi xây dựng đội ngũ từ 20 đến 100 FDE.
Jeff Christian, nhà sáng lập C&T, cho biết tốc độ tuyển dụng hiện nay là điều ông chưa từng chứng kiến. "Mọi thứ đang diễn ra với tốc độ mà tôi chưa từng thấy. Các doanh nghiệp đang tuyển dụng ngay giữa mùa hè."
Trong khi đó, nguồn cung lại không theo kịp nhu cầu. Báo cáo ước tính hiện có khoảng 17.000 FDE tại Mỹ, nhưng phần lớn đã làm việc cho Palantir, công ty được xem là nơi khai sinh mô hình FDE từ nhiều năm trước. Christian cho biết một số khách hàng của ông thậm chí sẵn sàng mua công nghệ của Palantir chỉ để có cơ hội tiếp cận đội ngũ FDE của công ty này.
Tuy nhiên, theo Christian, chỉ một phần nhỏ trong số các FDE hiện nay thực sự đủ năng lực tạo ra ROI ở quy mô lớn. Thành công của họ được đo bằng khả năng tạo ra tác động lợi nhuận hàng chục triệu USD, thông qua việc thúc đẩy doanh thu hoặc thay thế những quy trình vận hành quy mô lớn. Ông lấy ví dụ AI có thể thay thế toàn bộ quy trình phân tích và lập kế hoạch tài chính (FP&A) hoặc thay thế khoảng 2.300 nhân viên xử lý tài liệu tại Ấn Độ.
Chris Taylor, CEO của Ode with Anthropic, cũng nhận định nhiều FDE có thể giúp doanh nghiệp triển khai Claude Code cho nhân viên, nhưng rất ít người đủ khả năng xây dựng các tính năng AI cốt lõi cho sản phẩm.
Theo Christian, khi doanh nghiệp bắt đầu chịu áp lực về hiệu quả đầu tư AI, việc chứng minh ROI sẽ trở thành ưu tiên hàng đầu. Ông dự đoán từ mùa thu năm nay, Phố Wall sẽ bắt đầu gây sức ép với những doanh nghiệp đã chi hàng trăm triệu hoặc hàng tỷ USD cho AI nhưng chưa tạo ra lợi nhuận, đồng thời đánh giá cao những công ty chứng minh được hiệu quả đầu tư.
Áp lực tương tự cũng đang đè nặng lên các công ty phát triển AI như OpenAI và Anthropic, vốn đã đầu tư hàng chục tỷ USD để đào tạo và vận hành các mô hình của mình. Để thu hồi vốn, họ cần đưa AI vào càng nhiều doanh nghiệp càng tốt, trong khi phải cạnh tranh với các mô hình mã nguồn mở từ Trung Quốc có chi phí thấp hơn và năng lực ngày càng cải thiện.
Đó cũng là lý do OpenAI thành lập Deployment Company, còn Anthropic ra mắt Ode with Anthropic để tuyển dụng FDE với mục tiêu trực tiếp triển khai công nghệ AI cho khách hàng doanh nghiệp.
Không chỉ các công ty AI và các hãng tư vấn lớn, doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực như bảo hiểm, công nghệ tài chính, y tế và trò chơi điện tử cũng đang tích cực tìm kiếm FDE. Đồng thời, nhiều công ty lựa chọn tự xây dựng đội ngũ FDE nội bộ thay vì thuê ngoài nhằm giữ lại kiến thức về các quy trình kinh doanh độc quyền và tránh phải chia sẻ chúng với các nhà cung cấp AI như OpenAI hay Anthropic.
Christian cho biết nhiều doanh nghiệp lo ngại việc tiết lộ quy trình nội bộ có thể tạo lợi thế cạnh tranh cho chính các công ty AI trong tương lai, vì vậy việc xây dựng năng lực triển khai AI ngay trong tổ chức trở nên đặc biệt quan trọng.
Dù đang là một trong những vị trí được săn đón nhất hiện nay, Christian cho rằng vai trò FDE có thể chỉ mang tính giai đoạn. Ông nhận định trong khoảng hai năm tới, AI agent có thể bắt đầu tự động hóa việc xây dựng và quản lý các AI agent khác, còn trong trung hạn, nhu cầu FDE sẽ chuyển từ AI doanh nghiệp sang AI vật lý như robot hình người. Xa hơn, trong khoảng 5 đến 10 năm tới, ông không loại trừ khả năng vai trò FDE sẽ biến mất nếu AI tiếp tục phát triển như kỳ vọng.
Theo Christian, hiện tại mọi vị trí liên quan đến AI vẫn có nhu cầu rất cao, nhưng sẽ sớm đến thời điểm AI bắt đầu tạo ra tác động rõ rệt đối với thị trường lao động nói chung.
