Sussie
Intern Writer
Trước đây, quyền lực trong ngành ô tô chủ yếu nằm trong tay các hãng sản xuất xe. Nhưng hiện nay, cán cân đang dịch chuyển mạnh sang các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng. Theo giới chuyên môn, đây là cuộc tái cấu trúc lớn nhất của ngành trong nhiều năm qua.
Theo Báo cáo Phân tích Năng lực Cạnh tranh Doanh nghiệp Chuỗi Cung ứng Ô tô Toàn cầu 2026, công bố ngày 02/07/2026, các doanh nghiệp linh kiện châu Âu vẫn giữ vị trí dẫn đầu. Có 36 công ty châu Âu góp mặt trong danh sách 100 nhà cung cấp ô tô lớn nhất thế giới, chiếm 38,9% tổng doanh thu.
Tuy nhiên, sự thay đổi đáng chú ý nhất đến từ Trung Quốc. Số doanh nghiệp Trung Quốc trong Top 100 đã tăng lên 20, đưa tỷ trọng doanh thu toàn cầu từ 14% lên 17,2%, vượt Mỹ để trở thành khu vực có doanh thu lớn thứ ba trong chuỗi cung ứng ô tô toàn cầu.
Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc cũng cải thiện mạnh thứ hạng. CATL tăng từ vị trí thứ 7 lên thứ 3, Weichai Group từ thứ 9 lên thứ 7, còn Huayu Automotive từ thứ 16 lên thứ 11.
Theo ông He Wei, Chủ tịch Công ty Tư vấn Quản lý Gaste, sự trỗi dậy của các nhà cung cấp Trung Quốc không chỉ phản ánh việc mở rộng quy mô mà còn cho thấy vị thế của họ đã thay đổi căn bản. Thay vì chỉ dựa vào thị trường nội địa và lợi thế chi phí, các doanh nghiệp đang tận dụng xu hướng điện hóa, xe thông minh và mở rộng quốc tế để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Vai trò của họ cũng chuyển từ nhà cung cấp linh kiện đơn thuần sang đối tác cùng phát triển công nghệ với các hãng xe.
Trong khi đó, các nhà cung cấp truyền thống của Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc lại chịu nhiều sức ép.
Nhật Bản vẫn có 20 doanh nghiệp trong Top 100 nhưng tỷ trọng doanh thu giảm từ 20,3% xuống còn 18,9%. Mỹ chỉ còn 13 doanh nghiệp, với tỷ trọng doanh thu giảm mạnh từ 15,8% xuống 12,2%, mức giảm lớn nhất trong các khu vực. Hàn Quốc còn 7 doanh nghiệp và vẫn gặp nhiều khó khăn.
Ông He Wei cho rằng nguyên nhân chủ yếu là các nhà cung cấp Nhật Bản chuyển đổi sang xe điện và xe thông minh chậm hơn kỳ vọng. Doanh nghiệp Mỹ chịu tác động từ nhu cầu xe tại Bắc Mỹ suy yếu và cơ cấu khách hàng quá tập trung. Trong khi đó, các công ty Hàn Quốc chịu áp lực từ giá pin giảm và sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt trên thị trường quốc tế.
Theo ông, việc ba cường quốc ô tô truyền thống cùng chững lại cho thấy mô hình cạnh tranh cũ đang dần mất lợi thế trước những thay đổi của ngành.
Hiện nay, pin xe điện, điện tử ô tô, khung gầm điều khiển bằng dây và phần mềm trên xe đang trở thành những động lực tăng trưởng quan trọng nhất của ngành linh kiện.
Trong đó, lĩnh vực xe điện tiếp tục đóng vai trò trung tâm. Dữ liệu của báo cáo cho thấy các doanh nghiệp chuỗi cung ứng hàng đầu của Trung Quốc dự kiến đạt mức tăng trưởng doanh thu 26,9% trong mảng năng lượng mới vào năm 2025, đồng thời tỷ suất lợi nhuận đạt 13,9%, cao nhất trong bảy phân khúc của ngành.
Nhờ lợi thế sản xuất quy mô lớn, mở rộng nhà máy trên toàn cầu và tích hợp chuỗi vật liệu, CATL đã vươn lên nhóm ba nhà cung cấp lớn nhất thế giới. Hai doanh nghiệp Trung Quốc khác là Gotion High-tech và CALB cũng lần đầu lọt vào hoặc cải thiện vị trí trong Top 100.
Ở chiều ngược lại, các nhà sản xuất pin của Nhật Bản và Hàn Quốc đều chịu áp lực về doanh thu cũng như thứ hạng. Theo ông He Wei, điều này cho thấy cuộc cạnh tranh trong ngành pin đã bước sang giai đoạn mới, nơi năng lực tổng hợp quan trọng hơn việc chỉ mở rộng công suất sản xuất.
Bên cạnh xe điện, quá trình thông minh hóa cũng đang tạo ra những doanh nghiệp dẫn đầu mới.
Lĩnh vực điện tử ô tô hiện có cường độ đầu tư nghiên cứu và phát triển (R&D) lên tới 6,8%, cao nhất trong toàn ngành. Luxshare Precision lần đầu xuất hiện trong Top 100 ở vị trí thứ 66, còn Desay SV tiếp tục cải thiện thứ hạng. Trong khi đó, các tập đoàn quốc tế như Aptiv và Valeo vẫn duy trì vị thế nhờ tập trung vào các công nghệ dành cho xe thông minh.
Theo báo cáo, cuộc cạnh tranh trong chuỗi cung ứng ô tô không còn nằm ở khả năng sản xuất linh kiện đơn lẻ. Yếu tố quyết định tăng trưởng dài hạn sẽ là khả năng tích hợp vào kiến trúc điện, điện tử thế hệ mới của xe và năng lực tự phát triển các hệ thống cốt lõi.
Ông He Wei cho rằng buồng lái thông minh, bộ điều khiển miền, màn hình trên xe và năng lực phát triển đồng thời phần cứng cùng phần mềm đang chuyển từ lợi thế cạnh tranh thành điều kiện bắt buộc để tồn tại.
Trước đây, chuỗi cung ứng ô tô vận hành theo mô hình phân cấp rõ ràng giữa các nhà cung cấp cấp 1, cấp 2 và cấp 3, với mỗi nhóm đảm nhận một công đoạn riêng. Tuy nhiên, mô hình này đang dần bị phá vỡ.
Sự phát triển của kiến trúc phần cứng và phần mềm tách rời, nền tảng điện toán tập trung cùng AI khiến các nhà cung cấp không còn chỉ sản xuất theo bản thiết kế của hãng xe. Thay vào đó, những doanh nghiệp công nghệ có khả năng cung cấp giải pháp toàn diện, từ chip, nền tảng điện toán, phần mềm nền tảng đến thuật toán cốt lõi, đang trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị. Ngược lại, các doanh nghiệp chỉ đảm nhận gia công linh kiện theo bản vẽ, dù có quy mô lớn, cũng đứng trước nguy cơ bị thu hẹp vai trò và giảm tỷ trọng giá trị tạo ra trong ngành.
Theo Báo cáo Phân tích Năng lực Cạnh tranh Doanh nghiệp Chuỗi Cung ứng Ô tô Toàn cầu 2026, công bố ngày 02/07/2026, các doanh nghiệp linh kiện châu Âu vẫn giữ vị trí dẫn đầu. Có 36 công ty châu Âu góp mặt trong danh sách 100 nhà cung cấp ô tô lớn nhất thế giới, chiếm 38,9% tổng doanh thu.
Tuy nhiên, sự thay đổi đáng chú ý nhất đến từ Trung Quốc. Số doanh nghiệp Trung Quốc trong Top 100 đã tăng lên 20, đưa tỷ trọng doanh thu toàn cầu từ 14% lên 17,2%, vượt Mỹ để trở thành khu vực có doanh thu lớn thứ ba trong chuỗi cung ứng ô tô toàn cầu.
Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc cũng cải thiện mạnh thứ hạng. CATL tăng từ vị trí thứ 7 lên thứ 3, Weichai Group từ thứ 9 lên thứ 7, còn Huayu Automotive từ thứ 16 lên thứ 11.
Theo ông He Wei, Chủ tịch Công ty Tư vấn Quản lý Gaste, sự trỗi dậy của các nhà cung cấp Trung Quốc không chỉ phản ánh việc mở rộng quy mô mà còn cho thấy vị thế của họ đã thay đổi căn bản. Thay vì chỉ dựa vào thị trường nội địa và lợi thế chi phí, các doanh nghiệp đang tận dụng xu hướng điện hóa, xe thông minh và mở rộng quốc tế để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Vai trò của họ cũng chuyển từ nhà cung cấp linh kiện đơn thuần sang đối tác cùng phát triển công nghệ với các hãng xe.
Trong khi đó, các nhà cung cấp truyền thống của Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc lại chịu nhiều sức ép.
Nhật Bản vẫn có 20 doanh nghiệp trong Top 100 nhưng tỷ trọng doanh thu giảm từ 20,3% xuống còn 18,9%. Mỹ chỉ còn 13 doanh nghiệp, với tỷ trọng doanh thu giảm mạnh từ 15,8% xuống 12,2%, mức giảm lớn nhất trong các khu vực. Hàn Quốc còn 7 doanh nghiệp và vẫn gặp nhiều khó khăn.
Ông He Wei cho rằng nguyên nhân chủ yếu là các nhà cung cấp Nhật Bản chuyển đổi sang xe điện và xe thông minh chậm hơn kỳ vọng. Doanh nghiệp Mỹ chịu tác động từ nhu cầu xe tại Bắc Mỹ suy yếu và cơ cấu khách hàng quá tập trung. Trong khi đó, các công ty Hàn Quốc chịu áp lực từ giá pin giảm và sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt trên thị trường quốc tế.
Theo ông, việc ba cường quốc ô tô truyền thống cùng chững lại cho thấy mô hình cạnh tranh cũ đang dần mất lợi thế trước những thay đổi của ngành.
Hiện nay, pin xe điện, điện tử ô tô, khung gầm điều khiển bằng dây và phần mềm trên xe đang trở thành những động lực tăng trưởng quan trọng nhất của ngành linh kiện.
Trong đó, lĩnh vực xe điện tiếp tục đóng vai trò trung tâm. Dữ liệu của báo cáo cho thấy các doanh nghiệp chuỗi cung ứng hàng đầu của Trung Quốc dự kiến đạt mức tăng trưởng doanh thu 26,9% trong mảng năng lượng mới vào năm 2025, đồng thời tỷ suất lợi nhuận đạt 13,9%, cao nhất trong bảy phân khúc của ngành.
Nhờ lợi thế sản xuất quy mô lớn, mở rộng nhà máy trên toàn cầu và tích hợp chuỗi vật liệu, CATL đã vươn lên nhóm ba nhà cung cấp lớn nhất thế giới. Hai doanh nghiệp Trung Quốc khác là Gotion High-tech và CALB cũng lần đầu lọt vào hoặc cải thiện vị trí trong Top 100.
Ở chiều ngược lại, các nhà sản xuất pin của Nhật Bản và Hàn Quốc đều chịu áp lực về doanh thu cũng như thứ hạng. Theo ông He Wei, điều này cho thấy cuộc cạnh tranh trong ngành pin đã bước sang giai đoạn mới, nơi năng lực tổng hợp quan trọng hơn việc chỉ mở rộng công suất sản xuất.
Bên cạnh xe điện, quá trình thông minh hóa cũng đang tạo ra những doanh nghiệp dẫn đầu mới.
Lĩnh vực điện tử ô tô hiện có cường độ đầu tư nghiên cứu và phát triển (R&D) lên tới 6,8%, cao nhất trong toàn ngành. Luxshare Precision lần đầu xuất hiện trong Top 100 ở vị trí thứ 66, còn Desay SV tiếp tục cải thiện thứ hạng. Trong khi đó, các tập đoàn quốc tế như Aptiv và Valeo vẫn duy trì vị thế nhờ tập trung vào các công nghệ dành cho xe thông minh.
Theo báo cáo, cuộc cạnh tranh trong chuỗi cung ứng ô tô không còn nằm ở khả năng sản xuất linh kiện đơn lẻ. Yếu tố quyết định tăng trưởng dài hạn sẽ là khả năng tích hợp vào kiến trúc điện, điện tử thế hệ mới của xe và năng lực tự phát triển các hệ thống cốt lõi.
Ông He Wei cho rằng buồng lái thông minh, bộ điều khiển miền, màn hình trên xe và năng lực phát triển đồng thời phần cứng cùng phần mềm đang chuyển từ lợi thế cạnh tranh thành điều kiện bắt buộc để tồn tại.
Trước đây, chuỗi cung ứng ô tô vận hành theo mô hình phân cấp rõ ràng giữa các nhà cung cấp cấp 1, cấp 2 và cấp 3, với mỗi nhóm đảm nhận một công đoạn riêng. Tuy nhiên, mô hình này đang dần bị phá vỡ.
Sự phát triển của kiến trúc phần cứng và phần mềm tách rời, nền tảng điện toán tập trung cùng AI khiến các nhà cung cấp không còn chỉ sản xuất theo bản thiết kế của hãng xe. Thay vào đó, những doanh nghiệp công nghệ có khả năng cung cấp giải pháp toàn diện, từ chip, nền tảng điện toán, phần mềm nền tảng đến thuật toán cốt lõi, đang trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị. Ngược lại, các doanh nghiệp chỉ đảm nhận gia công linh kiện theo bản vẽ, dù có quy mô lớn, cũng đứng trước nguy cơ bị thu hẹp vai trò và giảm tỷ trọng giá trị tạo ra trong ngành.
