Mạnh Quân✔
Writer
Nhìn vào những lĩnh vực được ưu tiên, chính sách khoa học và công nghệ của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump có khá nhiều điểm tương đồng với định hướng Việt Nam đang theo đuổi. Cả hai đều xác định trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ lượng tử và một số công nghệ mới nổi là những lĩnh vực chiến lược cần tập trung nguồn lực. Việt Nam cũng đã đưa robot và tự động hóa vào nhóm công nghệ được ưu tiên phát triển.
Định hướng là vậy, hãy cùng xem Mỹ tổ chức nguồn lực quốc gia để phát triển những công nghệ đó như thế nào để Mỹ duy trì được vị thế dẫn đầu về công nghệ, gắn trực tiếp với an ninh quốc gia, năng lực công nghiệp và khả năng cạnh tranh với các đối thủ chiến lược.
Ngày 17/8/2026, Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng (OSTP) công bố Chiến lược Khoa học và Công nghệ An ninh Quốc gia. Một trong những nội dung quan trọng nhất của tài liệu là xác định vị thế dẫn đầu về khoa học và công nghệ không chỉ là công cụ phục vụ an ninh, mà bản thân nó đã trở thành một mục tiêu an ninh quốc gia của Mỹ.
Trong Chiến lược Khoa học và Công nghệ An ninh Quốc gia công bố tháng 8/2026, Nhà Trắng xác định vị thế dẫn đầu về khoa học và công nghệ tự nó là một mục tiêu an ninh quốc gia. AI, công nghệ lượng tử, bán dẫn, vi điện tử, sản xuất tiên tiến, công nghệ hạt nhân, không gian, cảm biến, mạng truyền thông và các hệ thống tự động được đặt trong một chiến lược chung, gắn nghiên cứu khoa học với năng lực công nghiệp, kinh tế và quốc phòng.
Với AI, Mỹ không chỉ đặt mục tiêu phát triển các mô hình mạnh hơn mà còn xây dựng cả hệ sinh thái gồm trung tâm dữ liệu, năng lượng, chip, siêu máy tính, dữ liệu khoa học và các phòng thí nghiệm quốc gia. AI được đưa trực tiếp vào nghiên cứu khoa học và các nhiệm vụ an ninh quốc gia. Chính quyền Trump đồng thời theo đuổi cách tiếp cận hạn chế tạo thêm các quy định rộng có thể làm chậm đổi mới AI.
Với công nghệ lượng tử, tháng 6/2026, Tổng thống Trump ký sắc lệnh yêu cầu cập nhật Chiến lược Lượng tử Quốc gia và triển khai một chương trình nhằm phát triển máy tính lượng tử đủ mạnh để phục vụ các khám phá khoa học. Chính sách không chỉ tập trung vào máy tính lượng tử mà bao gồm cả cảm biến lượng tử, mạng lượng tử, các công nghệ hỗ trợ và quá trình thương mại hóa.
Với bán dẫn, mục tiêu không dừng ở thiết kế chip. Mỹ muốn củng cố toàn bộ chuỗi công nghệ từ nghiên cứu vật liệu, vi điện tử, công nghệ chế tạo, đóng gói tiên tiến đến thiết bị và năng lực sản xuất trong nước. Bán dẫn đồng thời được coi là hạ tầng nền tảng cho AI, lượng tử, quốc phòng và các hệ thống điện toán thế hệ mới.
Với robot và các hệ thống tự động, Mỹ gắn lĩnh vực này trực tiếp với AI. Hướng phát triển được đặt vào các hệ thống tự động đa năng và Physical AI, tức đưa năng lực nhận thức và ra quyết định của AI từ môi trường phần mềm sang máy móc hoạt động trong thế giới vật lý.
Một thay đổi đáng chú ý khác là tốc độ đưa công nghệ từ phòng thí nghiệm ra ứng dụng. Chính quyền Trump muốn rút ngắn khoảng thời gian từ nghiên cứu, thử nghiệm đến sản xuất và triển khai. Các biện pháp được đề xuất gồm cơ chế tài trợ R&D nhanh hơn, chấp nhận nhiều rủi ro hơn trong nghiên cứu, giảm thủ tục hành chính, loại bỏ những quy định được xem là lỗi thời và cải cách hoạt động mua sắm của chính phủ để công nghệ mới có thể được triển khai nhanh hơn.
Chính sách này cũng thay đổi cách Washington phân bổ tiền nghiên cứu. Thay vì nguồn lực liên bang chủ yếu đi qua các trường đại học và cơ chế tài trợ truyền thống, chính phủ muốn mở rộng khả năng tài trợ trực tiếp cho nhà nghiên cứu, startup, viện nghiên cứu định hướng nhiệm vụ và các nhóm phát triển công nghệ mới. Các cơ quan liên bang được khuyến khích quản lý danh mục nghiên cứu theo cách linh hoạt hơn, gần với phương thức đầu tư vào nhiều dự án công nghệ có mức độ rủi ro khác nhau.
Song song với thúc đẩy công nghệ là chính sách bảo vệ những công nghệ được coi là chiến lược. Các công cụ được đề cập gồm kiểm soát xuất khẩu, kiểm soát đầu tư ra nước ngoài, an ninh nghiên cứu và bảo vệ dữ liệu nhạy cảm. Các lĩnh vực được chú ý bao gồm AI, lượng tử, bán dẫn, siêu máy tính và công nghệ có ứng dụng quân sự. Chính quyền cũng muốn phối hợp với đồng minh để xây dựng những cơ chế kiểm soát tương tự.
AI giữ vị trí trung tâm trong kế hoạch này. Tháng 11/2025, Tổng thống Trump ký sắc lệnh khởi động Genesis Mission, do Bộ Năng lượng dẫn đầu và có sự tham gia của nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Microsoft, Google, Nvidia, OpenAI và AWS.
Mục tiêu của Genesis không chỉ là phát triển một mô hình AI mới. Chính quyền muốn xây dựng hạ tầng để AI tham gia sâu hơn vào nghiên cứu khoa học, sử dụng các cơ sở dữ liệu khoa học quy mô lớn, siêu máy tính và phòng thí nghiệm quốc gia nhằm tăng tốc khám phá trong nhiều lĩnh vực. Kế hoạch khoa học của Nhà Trắng đặt mục tiêu sử dụng AI để nâng năng suất và ảnh hưởng của khoa học Mỹ trong thập niên tới, đồng thời nghiên cứu những hệ thống có thể hỗ trợ kiểm chứng, tái tạo và đánh giá kết quả khoa học.
Các ưu tiên ngân sách R&D cho giai đoạn tiếp theo cũng thể hiện rõ định hướng này. Sáu nhiệm vụ khoa học và công nghệ lớn được nêu gồm AI, công nghệ lượng tử, năng lượng nhiệt hạch, không gian, robot và bán dẫn. Trong bán dẫn, trọng tâm bao gồm EUV và các công nghệ quang khắc tiên tiến hơn, đóng gói 3D và vật liệu mới. Robot tập trung vào các hệ thống tự động đa năng và Physical AI. Chương trình không gian hướng tới việc đưa người Mỹ trở lại Mặt Trăng và phát triển hiện diện lâu dài tại đây, trong khi nhiệt hạch hướng tới công nghệ lò phản ứng thương mại.
Chính quyền Trump đồng thời muốn gắn chặt hơn nghiên cứu khoa học với năng lực sản xuất trong nước. Quan điểm của OSTP là mô hình truyền thống đi từ nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng rồi mới đến công nghiệp không còn phản ánh đầy đủ cách công nghệ hiện đại phát triển. Thay vào đó, nghiên cứu, kỹ thuật và sản xuất phải tác động qua lại liên tục, với các cụm công nghệ kết nối trường đại học, phòng thí nghiệm, doanh nghiệp và nguồn nhân lực.
Một phần khác của chính sách là giảm yêu cầu bằng cấp trong tuyển dụng nhân lực công nghệ. Chiến lược cho rằng bằng đại học không nhất thiết phải là điều kiện bắt buộc đối với những người có năng lực phù hợp, tiếp nối chính sách ưu tiên kỹ năng trong tuyển dụng liên bang từng được Trump thúc đẩy ở nhiệm kỳ trước.
Nhìn tổng thể, chính sách khoa học và công nghệ của chính quyền Trump đang được tổ chức quanh một chuỗi tương đối rõ: xác định các công nghệ chiến lược, tập trung nguồn lực liên bang, cải cách cách cấp tiền nghiên cứu, giảm thời gian từ nghiên cứu đến sản xuất, huy động doanh nghiệp công nghệ, bảo vệ công nghệ nhạy cảm và đưa năng lực sản xuất trở lại Mỹ.
Trong mô hình này, AI, lượng tử, robot, bán dẫn, năng lượng hạt nhân, không gian và các công nghệ quốc phòng không còn được xử lý như những chương trình riêng biệt. Chúng được đặt trong cùng một chính sách nhằm duy trì vị thế dẫn đầu khoa học và công nghệ của Mỹ trong cạnh tranh quốc tế.
Định hướng là vậy, hãy cùng xem Mỹ tổ chức nguồn lực quốc gia để phát triển những công nghệ đó như thế nào để Mỹ duy trì được vị thế dẫn đầu về công nghệ, gắn trực tiếp với an ninh quốc gia, năng lực công nghiệp và khả năng cạnh tranh với các đối thủ chiến lược.
Ngày 17/8/2026, Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng (OSTP) công bố Chiến lược Khoa học và Công nghệ An ninh Quốc gia. Một trong những nội dung quan trọng nhất của tài liệu là xác định vị thế dẫn đầu về khoa học và công nghệ không chỉ là công cụ phục vụ an ninh, mà bản thân nó đã trở thành một mục tiêu an ninh quốc gia của Mỹ.
Trong Chiến lược Khoa học và Công nghệ An ninh Quốc gia công bố tháng 8/2026, Nhà Trắng xác định vị thế dẫn đầu về khoa học và công nghệ tự nó là một mục tiêu an ninh quốc gia. AI, công nghệ lượng tử, bán dẫn, vi điện tử, sản xuất tiên tiến, công nghệ hạt nhân, không gian, cảm biến, mạng truyền thông và các hệ thống tự động được đặt trong một chiến lược chung, gắn nghiên cứu khoa học với năng lực công nghiệp, kinh tế và quốc phòng.
Với AI, Mỹ không chỉ đặt mục tiêu phát triển các mô hình mạnh hơn mà còn xây dựng cả hệ sinh thái gồm trung tâm dữ liệu, năng lượng, chip, siêu máy tính, dữ liệu khoa học và các phòng thí nghiệm quốc gia. AI được đưa trực tiếp vào nghiên cứu khoa học và các nhiệm vụ an ninh quốc gia. Chính quyền Trump đồng thời theo đuổi cách tiếp cận hạn chế tạo thêm các quy định rộng có thể làm chậm đổi mới AI.
Với công nghệ lượng tử, tháng 6/2026, Tổng thống Trump ký sắc lệnh yêu cầu cập nhật Chiến lược Lượng tử Quốc gia và triển khai một chương trình nhằm phát triển máy tính lượng tử đủ mạnh để phục vụ các khám phá khoa học. Chính sách không chỉ tập trung vào máy tính lượng tử mà bao gồm cả cảm biến lượng tử, mạng lượng tử, các công nghệ hỗ trợ và quá trình thương mại hóa.
Với bán dẫn, mục tiêu không dừng ở thiết kế chip. Mỹ muốn củng cố toàn bộ chuỗi công nghệ từ nghiên cứu vật liệu, vi điện tử, công nghệ chế tạo, đóng gói tiên tiến đến thiết bị và năng lực sản xuất trong nước. Bán dẫn đồng thời được coi là hạ tầng nền tảng cho AI, lượng tử, quốc phòng và các hệ thống điện toán thế hệ mới.
Với robot và các hệ thống tự động, Mỹ gắn lĩnh vực này trực tiếp với AI. Hướng phát triển được đặt vào các hệ thống tự động đa năng và Physical AI, tức đưa năng lực nhận thức và ra quyết định của AI từ môi trường phần mềm sang máy móc hoạt động trong thế giới vật lý.
Một thay đổi đáng chú ý khác là tốc độ đưa công nghệ từ phòng thí nghiệm ra ứng dụng. Chính quyền Trump muốn rút ngắn khoảng thời gian từ nghiên cứu, thử nghiệm đến sản xuất và triển khai. Các biện pháp được đề xuất gồm cơ chế tài trợ R&D nhanh hơn, chấp nhận nhiều rủi ro hơn trong nghiên cứu, giảm thủ tục hành chính, loại bỏ những quy định được xem là lỗi thời và cải cách hoạt động mua sắm của chính phủ để công nghệ mới có thể được triển khai nhanh hơn.
Chính sách này cũng thay đổi cách Washington phân bổ tiền nghiên cứu. Thay vì nguồn lực liên bang chủ yếu đi qua các trường đại học và cơ chế tài trợ truyền thống, chính phủ muốn mở rộng khả năng tài trợ trực tiếp cho nhà nghiên cứu, startup, viện nghiên cứu định hướng nhiệm vụ và các nhóm phát triển công nghệ mới. Các cơ quan liên bang được khuyến khích quản lý danh mục nghiên cứu theo cách linh hoạt hơn, gần với phương thức đầu tư vào nhiều dự án công nghệ có mức độ rủi ro khác nhau.
Song song với thúc đẩy công nghệ là chính sách bảo vệ những công nghệ được coi là chiến lược. Các công cụ được đề cập gồm kiểm soát xuất khẩu, kiểm soát đầu tư ra nước ngoài, an ninh nghiên cứu và bảo vệ dữ liệu nhạy cảm. Các lĩnh vực được chú ý bao gồm AI, lượng tử, bán dẫn, siêu máy tính và công nghệ có ứng dụng quân sự. Chính quyền cũng muốn phối hợp với đồng minh để xây dựng những cơ chế kiểm soát tương tự.
AI giữ vị trí trung tâm trong kế hoạch này. Tháng 11/2025, Tổng thống Trump ký sắc lệnh khởi động Genesis Mission, do Bộ Năng lượng dẫn đầu và có sự tham gia của nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Microsoft, Google, Nvidia, OpenAI và AWS.
Mục tiêu của Genesis không chỉ là phát triển một mô hình AI mới. Chính quyền muốn xây dựng hạ tầng để AI tham gia sâu hơn vào nghiên cứu khoa học, sử dụng các cơ sở dữ liệu khoa học quy mô lớn, siêu máy tính và phòng thí nghiệm quốc gia nhằm tăng tốc khám phá trong nhiều lĩnh vực. Kế hoạch khoa học của Nhà Trắng đặt mục tiêu sử dụng AI để nâng năng suất và ảnh hưởng của khoa học Mỹ trong thập niên tới, đồng thời nghiên cứu những hệ thống có thể hỗ trợ kiểm chứng, tái tạo và đánh giá kết quả khoa học.
Các ưu tiên ngân sách R&D cho giai đoạn tiếp theo cũng thể hiện rõ định hướng này. Sáu nhiệm vụ khoa học và công nghệ lớn được nêu gồm AI, công nghệ lượng tử, năng lượng nhiệt hạch, không gian, robot và bán dẫn. Trong bán dẫn, trọng tâm bao gồm EUV và các công nghệ quang khắc tiên tiến hơn, đóng gói 3D và vật liệu mới. Robot tập trung vào các hệ thống tự động đa năng và Physical AI. Chương trình không gian hướng tới việc đưa người Mỹ trở lại Mặt Trăng và phát triển hiện diện lâu dài tại đây, trong khi nhiệt hạch hướng tới công nghệ lò phản ứng thương mại.
Chính quyền Trump đồng thời muốn gắn chặt hơn nghiên cứu khoa học với năng lực sản xuất trong nước. Quan điểm của OSTP là mô hình truyền thống đi từ nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng rồi mới đến công nghiệp không còn phản ánh đầy đủ cách công nghệ hiện đại phát triển. Thay vào đó, nghiên cứu, kỹ thuật và sản xuất phải tác động qua lại liên tục, với các cụm công nghệ kết nối trường đại học, phòng thí nghiệm, doanh nghiệp và nguồn nhân lực.
Một phần khác của chính sách là giảm yêu cầu bằng cấp trong tuyển dụng nhân lực công nghệ. Chiến lược cho rằng bằng đại học không nhất thiết phải là điều kiện bắt buộc đối với những người có năng lực phù hợp, tiếp nối chính sách ưu tiên kỹ năng trong tuyển dụng liên bang từng được Trump thúc đẩy ở nhiệm kỳ trước.
Nhìn tổng thể, chính sách khoa học và công nghệ của chính quyền Trump đang được tổ chức quanh một chuỗi tương đối rõ: xác định các công nghệ chiến lược, tập trung nguồn lực liên bang, cải cách cách cấp tiền nghiên cứu, giảm thời gian từ nghiên cứu đến sản xuất, huy động doanh nghiệp công nghệ, bảo vệ công nghệ nhạy cảm và đưa năng lực sản xuất trở lại Mỹ.
Trong mô hình này, AI, lượng tử, robot, bán dẫn, năng lượng hạt nhân, không gian và các công nghệ quốc phòng không còn được xử lý như những chương trình riêng biệt. Chúng được đặt trong cùng một chính sách nhằm duy trì vị thế dẫn đầu khoa học và công nghệ của Mỹ trong cạnh tranh quốc tế.
