Nguyễn Quốc Hòa
Writer
Vào ngày 9/2/2026 theo giờ địa phương, Phó Tổng thống Mỹ JD. Vance bắt đầu chuyến thăm Armenia. Trong chuyến thăm, Mỹ và Armenia đã ký một thỏa thuận hợp tác trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân dân sự. Trước ông Vance, chưa từng có Phó Tổng thống hay Tổng thống Mỹ nào đến thăm Armenia, điều này cho thấy Mỹ đang tích cực tham gia vào khu vực Nam Caucasus.Tạo dựng tầm ảnh hưởng.
Theo các nguồn tin, ông Vance và Thủ tướng Armenia Pashinyan đã thông báo vào ngày 9 rằng thỏa thuận năng lượng hạt nhân dân sự đạt được giữa hai bên đã được hoàn tất.Theo thỏa thuận này, Hoa Kỳ sẽ xuất khẩu thiết bị trị giá lên tới 5 tỷ đô la sang Armenia, cùng với hợp đồng cung cấp nhiên liệu dài hạn và bảo trì lò phản ứng trị giá 4 tỷ đô la.
Ông Pashinyan tuyên bố rằng thỏa thuận này sẽ mở ra một chương mới trong việc tăng cường quan hệ đối tác năng lượng giữa Armenia và Hoa Kỳ.
Armenia từ lâu đã phụ thuộc vào nguồn cung năng lượng từ Nga và Iran, nhưng trong những năm gần đây, nước này đang nỗ lực đa dạng hóa nguồn năng lượng. Được biết, Armenia dự định xây dựng một lò phản ứng hạt nhân mới để thay thế nhà máy điện hạt nhân cũ kỹ duy nhất do Nga sản xuất.
Hiện tại, Armenia đang xem xét các đề xuất từ các công ty của Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc, Pháp và Hàn Quốc, nhưng vẫn chưa đưa ra quyết định. Một số nhà phân tích cho rằng thỏa thuận giữa Armenia và Hoa Kỳ có thể mở đường cho việc lựa chọn các dự án của Hoa Kỳ. Điều này sẽ là một đòn giáng mạnh vào Nga, quốc gia từ lâu đã coi khu vực Nam Caucasus là một phần trong phạm vi ảnh hưởng của mình.
Theo các nguồn tin khác, trong chuyến đi của mình, ông Vance cũng nhấn mạnh rằng Washington dự định hợp tác với Armenia trong các vấn đề kinh tế và quốc phòng.
Ông Vance tuyên bố rằng Hoa Kỳ sẵn sàng xuất khẩu máy bay không người lái trinh sát và chip tiên tiến sang Armenia, đồng thời đầu tư vào lĩnh vực cơ sở hạ tầng của nước này.
Chuyến đi của Vance cũng nhằm mục đích thúc đẩy cái gọi là " Con đường Trump hướng tới hòa bình và thịnh vượng quốc tế".(TRIPP). Hành lang vận tải dài 43 km này, trải dài khắp miền nam Armenia, sẽ kết nối Azerbaijan với Thổ Nhĩ Kỳ và tránh Nga và Iran, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xuất khẩu năng lượng và các nguồn tài nguyên khác giữa lục địa Á-Âu.
Sau chuyến thăm Armenia, ông Vance dự kiến sẽ thăm Azerbaijan từ ngày 11 đến ngày 12, nơi ông dự kiến sẽ tiếp tục thúc đẩy thỏa thuận hòa bình giữa Azerbaijan và Armenia.
Theo nhận định chung, nguyên nhân gốc rễ của cuộc xung đột giữa Azerbaijan và Armenia nằm ở Nagorno-Karabakh.Vấn đề Nagorno-Karabakh. Trong thời kỳ Liên Xô, Nagorno-Karabakh là một khu vực tự trị của Azerbaijan, nhưng đa số cư dân là người Armenia. Năm 1988, Nagorno-Karabakh yêu cầu sáp nhập vào Armenia, dẫn đến xung đột giữa người Azerbaijan và người Armenia trong khu vực. Sau khi Liên Xô sụp đổ, các cuộc xung đột vũ trang giữa Azerbaijan và Armenia đã nhiều lần nổ ra liên quan đến quy chế của Nagorno-Karabakh.
Tháng 8 năm ngoái, các nhà lãnh đạo của Azerbaijan và Armenia đã gặp nhau tại Washington và sau đó đưa ra một tuyên bố chung thông báo chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hàng thập kỷ về khu vực Nagorno-Karabakh. Hai bộ trưởng ngoại giao đã ký tắt một thỏa thuận hòa bình, nhưng thỏa thuận này vẫn chưa được ký kết chính thức hoặc phê chuẩn bởi quốc hội.
Các nhà phân tích tin rằng Hoa Kỳ ngày càng quan tâm đến tiềm năng năng lượng và giao thông vận tải của khu vực Nam Caucasus, nơi có Azerbaijan và Armenia, và đang cố gắng thúc đẩy các dự án có thể định hình lại cảnh quan khu vực và thu được lợi ích kinh tế bằng cách làm trung gian hòa giải xung đột giữa Azerbaijan và Armenia.
