Trong nhịp sống bận rộn, trào lưu nấu cơm một lần rồi chia nhỏ vào các hộp để trữ đông dùng dần cho cả tuần đang được nhiều gia đình ưa chuộng nhằm tiết kiệm thời gian bếp núc. Những phần cơm được đóng gói gọn gàng trong hộp thủy tinh hoặc hộp nhựa, sẵn sàng để hâm nóng bất cứ lúc nào. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi này là những nguy cơ tiềm ẩn về an toàn thực phẩm. Các chuyên gia dinh dưỡng cảnh báo rằng nếu quy trình bảo quản không được thực hiện nghiêm ngặt, món cơm nguội có thể trở thành nguồn gây ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng.
Khi gặp điều kiện thuận lợi, các bào tử này sẽ phát triển và sinh ra độc tố. Đáng lo ngại hơn, độc tố của Bacillus cereus không bị phá hủy hoàn toàn ngay cả khi cơm được hâm nóng lại bằng lò vi sóng hay đun trên bếp. Nếu cơm đã nhiễm khuẩn từ trước, việc làm nóng chỉ mang tính chất cảm quan chứ không đảm bảo an toàn cho sức khỏe. Người bị ngộ độc thường có biểu hiện nôn mửa trong khoảng 1-6 giờ sau khi ăn, hoặc bị tiêu chảy trong vòng 6-15 giờ.
Ngoài ra, thói quen rã đông cơm ở nhiệt độ phòng hoặc hâm đi hâm lại một phần cơm nhiều lần cũng làm tăng đáng kể nguy cơ nhiễm khuẩn. TS Giang nhấn mạnh rằng nhiệt độ ngăn đá (khoảng -18 độ C) chỉ có tác dụng làm chậm sự phát triển của vi khuẩn chứ không thể tiêu diệt hoàn toàn chúng hay loại bỏ các độc tố đã hình thành trước đó. Do vậy, việc cấp đông chỉ có ý nghĩa bảo vệ nếu cơm được làm lạnh đúng cách ngay từ đầu.
Để tận dụng sự tiện lợi của việc nấu sẵn mà vẫn đảm bảo an toàn, người tiêu dùng cần tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc vệ sinh. Cơm sau khi nấu không nên để ở nhiệt độ phòng quá 1-2 giờ. Thay vì để cả khối lớn, bạn nên chia cơm thành từng phần nhỏ để cơm nguội nhanh hơn trước khi đưa vào môi trường bảo quản.
Nếu có ý định dùng trong ngày, cơm cần được giữ trong ngăn mát tủ lạnh dưới 4 độ C và chỉ nên sử dụng trong vòng 24 giờ. Đối với nhu cầu lưu trữ lâu hơn, việc cấp đông là cần thiết nhưng phải đảm bảo cơm được làm lạnh nhanh ngay từ đầu. Khi ăn, cơm phải được hâm nóng kỹ và tuyệt đối tránh việc hâm đi hâm lại nhiều lần một phần thực phẩm. Việc tuân thủ quy trình này giúp giảm thiểu rủi ro, bởi ngay cả khi hạt cơm trông vẫn bình thường và không có mùi lạ, vi khuẩn và độc tố vẫn có thể đang hiện hữu.
Vi khuẩn Bacillus cereus và độc tố khó tiêu diệt
Theo TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa tiết chế dinh dưỡng tại Bệnh viện 19-8, cơm sau khi nấu chín nếu để ở nhiệt độ phòng quá lâu sẽ tạo môi trường lý tưởng cho vi khuẩn phát triển, đặc biệt là vi khuẩn Bacillus cereus. Đây là loại vi khuẩn có khả năng tồn tại dưới dạng bào tử ngay trong gạo sống và không bị tiêu diệt hoàn toàn bởi nhiệt độ trong quá trình nấu chín thông thường.Khi gặp điều kiện thuận lợi, các bào tử này sẽ phát triển và sinh ra độc tố. Đáng lo ngại hơn, độc tố của Bacillus cereus không bị phá hủy hoàn toàn ngay cả khi cơm được hâm nóng lại bằng lò vi sóng hay đun trên bếp. Nếu cơm đã nhiễm khuẩn từ trước, việc làm nóng chỉ mang tính chất cảm quan chứ không đảm bảo an toàn cho sức khỏe. Người bị ngộ độc thường có biểu hiện nôn mửa trong khoảng 1-6 giờ sau khi ăn, hoặc bị tiêu chảy trong vòng 6-15 giờ.
Những sai lầm phổ biến khi lưu trữ cơm nguội
Thực tế, nhiều người khi thực hiện phương pháp nấu cơm một lần ăn cả tuần thường mắc phải những sai lầm nghiêm trọng trong quy trình bảo quản. Một trong những lỗi phổ biến nhất là để cơm ở nhiệt độ phòng quá nhiều giờ trước khi cho vào tủ lạnh. Việc để nguyên một nồi cơm lớn vào tủ cũng khiến cơm nguội chậm, tạo khoảng thời gian cho vi khuẩn nhân bản.Ngoài ra, thói quen rã đông cơm ở nhiệt độ phòng hoặc hâm đi hâm lại một phần cơm nhiều lần cũng làm tăng đáng kể nguy cơ nhiễm khuẩn. TS Giang nhấn mạnh rằng nhiệt độ ngăn đá (khoảng -18 độ C) chỉ có tác dụng làm chậm sự phát triển của vi khuẩn chứ không thể tiêu diệt hoàn toàn chúng hay loại bỏ các độc tố đã hình thành trước đó. Do vậy, việc cấp đông chỉ có ý nghĩa bảo vệ nếu cơm được làm lạnh đúng cách ngay từ đầu.
Nguyên tắc bảo quản cơm an toàn cho cả tuần
Để tận dụng sự tiện lợi của việc nấu sẵn mà vẫn đảm bảo an toàn, người tiêu dùng cần tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc vệ sinh. Cơm sau khi nấu không nên để ở nhiệt độ phòng quá 1-2 giờ. Thay vì để cả khối lớn, bạn nên chia cơm thành từng phần nhỏ để cơm nguội nhanh hơn trước khi đưa vào môi trường bảo quản.
Nếu có ý định dùng trong ngày, cơm cần được giữ trong ngăn mát tủ lạnh dưới 4 độ C và chỉ nên sử dụng trong vòng 24 giờ. Đối với nhu cầu lưu trữ lâu hơn, việc cấp đông là cần thiết nhưng phải đảm bảo cơm được làm lạnh nhanh ngay từ đầu. Khi ăn, cơm phải được hâm nóng kỹ và tuyệt đối tránh việc hâm đi hâm lại nhiều lần một phần thực phẩm. Việc tuân thủ quy trình này giúp giảm thiểu rủi ro, bởi ngay cả khi hạt cơm trông vẫn bình thường và không có mùi lạ, vi khuẩn và độc tố vẫn có thể đang hiện hữu.
