404 Not Found
Writer
Một tranh cãi mới đang làm nóng cộng đồng công nghệ khi xuất hiện thông tin cho rằng Alibaba sẽ cấm sử dụng công cụ lập trình AI Claude Code của Anthropic trong môi trường làm việc nội bộ từ ngày 10/7 tới. Nguyên nhân xuất phát từ các cáo buộc cho rằng phần mềm này chứa cơ chế bí mật có khả năng nhận diện những tổ chức hoặc môi trường mạng cụ thể mà không được công khai minh bạch với người dùng.
Claude Code là trợ lý lập trình AI hoạt động trên dòng lệnh, được nhiều nhà phát triển sử dụng để hỗ trợ viết mã, phân tích lỗi và tự động hóa công việc. Tuy nhiên, cuối tháng 6 vừa qua, một bài đăng trên Reddit đã gây chú ý khi một nhà nghiên cứu tự nhận đã đảo ngược mã nguồn của công cụ này và phát hiện một số hành vi bất thường. Theo phân tích được công bố, các phiên bản Claude Code phát hành từ đầu tháng 4 được cho là âm thầm kiểm tra cấu hình proxy mạng và múi giờ hệ thống của người dùng.
Điều khiến cộng đồng lo ngại là những thông tin này được cho là được đối chiếu với một danh sách ẩn chứa các dấu hiệu nhận diện liên quan đến nhiều doanh nghiệp công nghệ lớn tại Trung Quốc như Alibaba, Baidu, ByteDance hay Moonshot AI. Thay vì gửi trực tiếp dữ liệu về máy chủ, công cụ được cho là sử dụng một phương thức tinh vi hơn: thay đổi các chi tiết rất nhỏ trong lời nhắc hệ thống nội bộ, chẳng hạn định dạng ngày tháng hoặc ký tự dấu câu. Những thay đổi tưởng chừng vô hại này có thể hoạt động như một "kênh tín hiệu ngầm", cho phép hệ thống truyền tải kết quả nhận diện mà khó bị các công cụ giám sát thông thường phát hiện.
Đến nay, chưa có công ty nghiên cứu an ninh mạng hoặc tổ chức kiểm định độc lập nào xác thực những cáo buộc này. Tuy nhiên, theo một số trao đổi được lan truyền trên mạng xã hội, đại diện nhóm phát triển Claude Code cho biết cơ chế này được xây dựng nhằm ngăn chặn hành vi lạm dụng dịch vụ, đánh cắp mô hình AI hoặc truy cập trái phép. Công ty được cho là đã bắt đầu loại bỏ tính năng gây tranh cãi này trong các bản cập nhật gần đây.
Sự việc diễn ra trong thời điểm quan hệ giữa Anthropic và Alibaba đang có nhiều căng thẳng. Trước đó, Anthropic từng cáo buộc các thực thể liên quan đến phòng thí nghiệm Qwen của Alibaba thực hiện hoạt động "distillation" quy mô lớn nhằm trích xuất năng lực từ các mô hình AI của hãng. Theo các báo cáo được công bố, chiến dịch này bị cho là sử dụng hàng chục nghìn tài khoản và tạo ra hàng chục triệu lượt tương tác trong thời gian ngắn. Alibaba hiện chưa đưa ra phản hồi công khai đối với các cáo buộc này.
Dù thông tin về "cửa hậu" trong Claude Code vẫn chưa được kiểm chứng đầy đủ, vụ việc đã làm dấy lên một câu hỏi lớn đối với các công cụ AI đang ngày càng xuất hiện sâu trong môi trường doanh nghiệp: người dùng thực sự biết bao nhiêu về những cơ chế được nhúng bên trong các sản phẩm AI mà họ sử dụng hằng ngày?
Khác với phần mềm truyền thống, các công cụ AI hiện đại thường vận hành dựa trên nhiều lớp xử lý phức tạp, khó quan sát và khó kiểm chứng hơn. Chỉ một tính năng được thiết kế nhằm chống gian lận hoặc bảo vệ hệ thống cũng có thể bị nhìn nhận như một rủi ro quyền riêng tư nếu thiếu minh bạch. Điều này khiến nhiều tổ chức bắt đầu xem xét lại quy trình đánh giá an toàn đối với các công cụ AI trước khi triển khai trên diện rộng.
Nếu Alibaba thực sự ban hành lệnh cấm, đây có thể trở thành một trong những trường hợp đầu tiên một doanh nghiệp lớn hạn chế sử dụng trợ lý lập trình AI vì nghi ngại về hành vi bí mật bên trong sản phẩm. Vụ việc cũng là lời nhắc nhở rằng khi AI ngày càng tham gia sâu vào quy trình phát triển phần mềm và xử lý dữ liệu doanh nghiệp, yêu cầu về minh bạch, khả năng kiểm toán độc lập và công khai cơ chế hoạt động sẽ trở nên quan trọng không kém các tính năng thông minh mà những công cụ này mang lại.
Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav,
cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat
và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview
