AI đang biến những bức ảnh vô hại thành công cụ bắt nạt

[Kaya]

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang đến nhiều tiện ích cho cuộc sống, nhưng cũng kéo theo những hệ lụy ngày càng đáng lo ngại. Một trong số đó là sự xuất hiện của các công cụ tạo ảnh giả mạo bằng AI, đang bị lạm dụng để quấy rối, bôi nhọ và bắt nạt học sinh tại nhiều quốc gia.

Theo điều tra của The Wall Street Journal, các công cụ AI có khả năng chỉnh sửa hoặc tạo ra hình ảnh giả từ ảnh thật đang ngày càng phổ biến trên Internet. Chỉ với một bức ảnh lấy từ mạng xã hội, kẻ xấu có thể tạo ra những hình ảnh giả mạo mang tính xúc phạm và phát tán chúng trong các nhóm chat, diễn đàn hoặc mạng xã hội.​

Chỉ một bức ảnh trên mạng xã hội cũng có thể bị lợi dụng​

Điều khiến các chuyên gia lo ngại là rào cản kỹ thuật gần như không còn tồn tại.

Trước đây, việc tạo ra các nội dung giả mạo bằng công nghệ deepfake đòi hỏi kiến thức kỹ thuật nhất định. Tuy nhiên, hiện nay nhiều công cụ AI đã tự động hóa toàn bộ quá trình, cho phép bất kỳ ai sở hữu điện thoại thông minh cũng có thể tạo ra các hình ảnh giả chỉ sau vài phút.

Nhiều trường hợp được ghi nhận bắt nguồn từ những bức ảnh được đăng tải công khai trên Instagram, Facebook, TikTok hoặc Snapchat. Sau khi bị chỉnh sửa bằng AI, các hình ảnh này được chia sẻ trong trường học hoặc các nhóm kín, gây tổn thương tâm lý nghiêm trọng cho nạn nhân.​

Nạn nhân không chỉ là học sinh​

Các báo cáo gần đây cho thấy nạn nhân của hình thức bắt nạt mới này không chỉ là học sinh mà còn có cả giáo viên và nhân viên nhà trường. Trong nhiều trường hợp, những hình ảnh giả mạo lan truyền nhanh đến mức rất khó kiểm soát hoặc xóa bỏ hoàn toàn khỏi Internet.
​

Nhiều nạn nhân cho biết họ phải đối mặt với cảm giác xấu hổ, lo lắng, mất niềm tin và sợ hãi kéo dài. Một số trường hợp thậm chí phải chuyển trường hoặc nghỉ việc do áp lực tâm lý từ các nội dung giả mạo được lan truyền trên mạng.​

Luật pháp và nhà trường đang chạy sau công nghệ​

Sự phát triển quá nhanh của AI khiến nhiều trường học và cơ quan quản lý gặp khó khăn trong việc xử lý các vụ việc liên quan.

Theo các chuyên gia, nhiều trường học hiện vẫn chưa có quy định cụ thể về việc sử dụng AI để quấy rối hoặc bắt nạt người khác. Trong khi đó, hệ thống pháp luật tại nhiều quốc gia vẫn đang trong quá trình hoàn thiện để theo kịp các hình thức lạm dụng công nghệ mới.

Tại Mỹ, Đạo luật Take It Down đã bắt đầu được áp dụng nhằm yêu cầu các nền tảng trực tuyến nhanh chóng gỡ bỏ những hình ảnh riêng tư bị phát tán trái phép, bao gồm cả nội dung được tạo bằng AI. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng việc thực thi trên thực tế vẫn còn không ít thách thức.​

Một vấn đề toàn cầu đang gia tăng​

Không chỉ riêng Mỹ, các vụ việc liên quan đến hình ảnh giả mạo bằng AI đã được ghi nhận tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Theo một phân tích được công bố trong năm 2026, gần 90 trường học tại nhiều quốc gia đã ghi nhận các vụ việc liên quan đến hình ảnh deepfake do AI tạo ra, ảnh hưởng đến hàng trăm học sinh. Các nhà nghiên cứu nhận định đây mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm vì nhiều trường hợp không được báo cáo hoặc xử lý công khai.​

Người dùng cần làm gì?​

Các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh, giáo viên và học sinh cần nhận thức rõ rằng bất kỳ hình ảnh nào được đăng tải công khai trên Internet đều có nguy cơ bị lợi dụng bởi các công cụ AI.

Người dùng nên hạn chế chia sẻ thông tin cá nhân quá mức trên mạng xã hội, thường xuyên rà soát các thiết lập quyền riêng tư và báo cáo ngay cho nhà trường hoặc cơ quan chức năng nếu phát hiện hình ảnh của mình bị sử dụng trái phép.

Sự phát triển của AI mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra những thách thức mới về đạo đức, quyền riêng tư và an toàn số. Những vụ việc gần đây cho thấy bắt nạt học đường không còn chỉ diễn ra ngoài đời thực mà đang dịch chuyển mạnh sang môi trường số, nơi một bức ảnh đăng tải vô tình hôm nay có thể trở thành công cụ để kẻ xấu gây tổn hại cho người khác vào ngày mai.​

 

Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav, cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview