Lizzie
Writer
Mỗi khi một doanh nghiệp công bố cắt giảm nhân sự, trí tuệ nhân tạo (AI) lại bị xem là nguyên nhân hàng đầu. Nỗi lo công nghệ thay thế con người đang ngày càng lớn, nhất là với những người trẻ chuẩn bị bước vào thị trường lao động.
Đến tháng 5/2026, các doanh nghiệp đã thông báo gần 90.000 vị trí bị cắt giảm có liên quan đến AI. Một số dự báo còn cho rằng khoảng 15% việc làm tại Mỹ có thể biến mất trong vòng 5 năm tới vì công nghệ này. Dù ngành công nghệ liên tục khẳng định AI cũng sẽ tạo ra nhiều nghề nghiệp mới, điều đó vẫn chưa đủ để xoa dịu tâm lý bất an của người lao động.
Tuy nhiên, một báo cáo mới của Ramp và Revelio Labs, hai công ty chuyên theo dõi chi tiêu cho AI và dữ liệu nhân sự của gần 22.000 doanh nghiệp, lại đưa ra góc nhìn khác.
Theo báo cáo, những doanh nghiệp đầu tư mạnh vào AI không những không cắt giảm nhân sự mà còn tuyển dụng nhanh hơn các doanh nghiệp còn lại. Nhóm được xếp vào diện "ứng dụng AI mạnh", tức chi trung bình khoảng 30 USD mỗi nhân viên mỗi tháng cho AI trong ba tháng đầu triển khai, ghi nhận số lượng nhân viên tăng 10,2%.
Điều đáng chú ý là mức tăng này xuất hiện ở hầu hết các phòng ban, từ kỹ thuật, bán hàng, chăm sóc khách hàng, tài chính, tiếp thị đến hành chính và nghiên cứu khoa học. Tốc độ tuyển dụng mạnh nhất thuộc về các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực phần mềm, internet, truyền thông và công nghệ.
Kết quả này cũng phần nào bác bỏ quan điểm cho rằng AI sẽ xóa sổ hoàn toàn các công việc dành cho người mới đi làm. Trước đó, nghiên cứu của Goldman Sachs ước tính AI đã khiến khoảng 16.000 việc làm biến mất mỗi tháng trong năm qua, trong đó thế hệ Z và lao động mới vào nghề chịu ảnh hưởng lớn nhất.
Thế nhưng, tại các doanh nghiệp ứng dụng AI mạnh, số nhân sự mới vào nghề lại tăng khoảng 12%. Điều đó cho thấy AI không phải lúc nào cũng được sử dụng để thay thế con người mà trong nhiều trường hợp còn giúp doanh nghiệp mở rộng hoạt động, từ đó tạo thêm nhu cầu tuyển dụng.
Theo báo cáo, đối với các công ty công nghệ, AI giúp rút ngắn thời gian viết mã, gỡ lỗi, xây dựng công cụ nội bộ, soạn tài liệu kỹ thuật và phát triển sản phẩm. Khi chi phí sản xuất giảm, doanh nghiệp có thể tăng quy mô kinh doanh nhanh hơn, kéo theo nhu cầu tuyển thêm nhân sự ở nhiều bộ phận chứ không chỉ đội ngũ kỹ sư.
Tuy nhiên, các tác giả cũng lưu ý rằng không nên hiểu kết quả này theo hướng AI sẽ tạo thêm việc làm trong mọi trường hợp.
Dữ liệu chủ yếu đến từ các doanh nghiệp công nghệ tăng trưởng nhanh, vốn đã có nền tảng tài chính mạnh, đội ngũ kỹ thuật chất lượng cao và khả năng đầu tư dài hạn. Vì vậy, rất khó khẳng định AI chính là nguyên nhân trực tiếp tạo ra việc làm, thay vì chỉ xuất hiện tại những doanh nghiệp vốn đang trên đà mở rộng.
Báo cáo cũng chỉ ra một điểm đáng chú ý khác. Những doanh nghiệp chỉ mua tài khoản AI để thử nghiệm hoặc triển khai ngắn hạn hầu như không ghi nhận sự gia tăng về nhân sự. Lợi ích chỉ xuất hiện ở các công ty có chiến lược đầu tư lâu dài, đủ nguồn lực để tích hợp AI vào hoạt động kinh doanh.
Điều này đồng nghĩa khoảng cách giữa các doanh nghiệp có thể sẽ ngày càng lớn. Những công ty có vốn, nhân lực kỹ thuật và năng lực quản trị tốt sẽ tận dụng AI để tăng năng suất và mở rộng quy mô. Ngược lại, các doanh nghiệp chỉ dừng ở mức thử nghiệm có nguy cơ tụt lại phía sau.
Các tác giả kết luận rằng nghiên cứu này không chứng minh AI sẽ tạo thêm việc làm trên diện rộng. Tuy nhiên, nó cũng không ủng hộ quan điểm cho rằng AI chắc chắn sẽ dẫn đến làn sóng thất nghiệp quy mô lớn. Thực tế có thể phức tạp hơn nhiều: AI đang thay đổi cách doanh nghiệp vận hành và những tổ chức biết khai thác công nghệ hiệu quả có thể sẽ là bên tạo ra nhiều cơ hội việc làm nhất trong những năm tới.
Đến tháng 5/2026, các doanh nghiệp đã thông báo gần 90.000 vị trí bị cắt giảm có liên quan đến AI. Một số dự báo còn cho rằng khoảng 15% việc làm tại Mỹ có thể biến mất trong vòng 5 năm tới vì công nghệ này. Dù ngành công nghệ liên tục khẳng định AI cũng sẽ tạo ra nhiều nghề nghiệp mới, điều đó vẫn chưa đủ để xoa dịu tâm lý bất an của người lao động.
Tuy nhiên, một báo cáo mới của Ramp và Revelio Labs, hai công ty chuyên theo dõi chi tiêu cho AI và dữ liệu nhân sự của gần 22.000 doanh nghiệp, lại đưa ra góc nhìn khác.
Theo báo cáo, những doanh nghiệp đầu tư mạnh vào AI không những không cắt giảm nhân sự mà còn tuyển dụng nhanh hơn các doanh nghiệp còn lại. Nhóm được xếp vào diện "ứng dụng AI mạnh", tức chi trung bình khoảng 30 USD mỗi nhân viên mỗi tháng cho AI trong ba tháng đầu triển khai, ghi nhận số lượng nhân viên tăng 10,2%.
Điều đáng chú ý là mức tăng này xuất hiện ở hầu hết các phòng ban, từ kỹ thuật, bán hàng, chăm sóc khách hàng, tài chính, tiếp thị đến hành chính và nghiên cứu khoa học. Tốc độ tuyển dụng mạnh nhất thuộc về các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực phần mềm, internet, truyền thông và công nghệ.
Kết quả này cũng phần nào bác bỏ quan điểm cho rằng AI sẽ xóa sổ hoàn toàn các công việc dành cho người mới đi làm. Trước đó, nghiên cứu của Goldman Sachs ước tính AI đã khiến khoảng 16.000 việc làm biến mất mỗi tháng trong năm qua, trong đó thế hệ Z và lao động mới vào nghề chịu ảnh hưởng lớn nhất.
Thế nhưng, tại các doanh nghiệp ứng dụng AI mạnh, số nhân sự mới vào nghề lại tăng khoảng 12%. Điều đó cho thấy AI không phải lúc nào cũng được sử dụng để thay thế con người mà trong nhiều trường hợp còn giúp doanh nghiệp mở rộng hoạt động, từ đó tạo thêm nhu cầu tuyển dụng.
Theo báo cáo, đối với các công ty công nghệ, AI giúp rút ngắn thời gian viết mã, gỡ lỗi, xây dựng công cụ nội bộ, soạn tài liệu kỹ thuật và phát triển sản phẩm. Khi chi phí sản xuất giảm, doanh nghiệp có thể tăng quy mô kinh doanh nhanh hơn, kéo theo nhu cầu tuyển thêm nhân sự ở nhiều bộ phận chứ không chỉ đội ngũ kỹ sư.
Tuy nhiên, các tác giả cũng lưu ý rằng không nên hiểu kết quả này theo hướng AI sẽ tạo thêm việc làm trong mọi trường hợp.
Dữ liệu chủ yếu đến từ các doanh nghiệp công nghệ tăng trưởng nhanh, vốn đã có nền tảng tài chính mạnh, đội ngũ kỹ thuật chất lượng cao và khả năng đầu tư dài hạn. Vì vậy, rất khó khẳng định AI chính là nguyên nhân trực tiếp tạo ra việc làm, thay vì chỉ xuất hiện tại những doanh nghiệp vốn đang trên đà mở rộng.
Báo cáo cũng chỉ ra một điểm đáng chú ý khác. Những doanh nghiệp chỉ mua tài khoản AI để thử nghiệm hoặc triển khai ngắn hạn hầu như không ghi nhận sự gia tăng về nhân sự. Lợi ích chỉ xuất hiện ở các công ty có chiến lược đầu tư lâu dài, đủ nguồn lực để tích hợp AI vào hoạt động kinh doanh.
Điều này đồng nghĩa khoảng cách giữa các doanh nghiệp có thể sẽ ngày càng lớn. Những công ty có vốn, nhân lực kỹ thuật và năng lực quản trị tốt sẽ tận dụng AI để tăng năng suất và mở rộng quy mô. Ngược lại, các doanh nghiệp chỉ dừng ở mức thử nghiệm có nguy cơ tụt lại phía sau.
Các tác giả kết luận rằng nghiên cứu này không chứng minh AI sẽ tạo thêm việc làm trên diện rộng. Tuy nhiên, nó cũng không ủng hộ quan điểm cho rằng AI chắc chắn sẽ dẫn đến làn sóng thất nghiệp quy mô lớn. Thực tế có thể phức tạp hơn nhiều: AI đang thay đổi cách doanh nghiệp vận hành và những tổ chức biết khai thác công nghệ hiệu quả có thể sẽ là bên tạo ra nhiều cơ hội việc làm nhất trong những năm tới.
