Ba tuyến cáp quang biển AAE-1, SJC2 và AAG đang gặp sự cố, khiến 1 số dịch vụ Internet quốc tế tại Việt Nam có thể bị ảnh hưởng, truy cập chậm. Đây cũng có thể trở thành cái cớ để kẻ gian dựng lên các kịch bản giả mạo nhà mạng, hỗ trợ kỹ thuật nhằm lừa người dùng trong dịp lễ.
Đây không phải là hiện tượng người dùng phải quá hoang mang, bởi các nhà mạng đã có phương án điều tiết và chuyển lưu lượng sang các hướng kết nối dự phòng. Tuy nhiên, sự cố xảy ra ngay trước kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 có thể tạo ra những vấn đề khác, khi người dùng đã quen với việc website, ứng dụng hoặc dịch vụ trực tuyến đôi lúc không truy cập được, rất dễ tin vào một lời giải thích giả do kẻ lừa đảo đưa ra.
Hãy hình dung một tình huống rất đơn giản. Bạn đang đặt vé, đặt phòng hoặc chuyển tiền thì website báo lỗi. Một lúc sau, bạn nhận được tin nhắn hoặc cuộc gọi với nội dung: “Hệ thống đang gặp sự cố do đứt cáp, anh/chị vui lòng truy cập đường link này để xác nhận lại giao dịch” hoặc “Do mạng quốc tế đang lỗi, cần chuyển khoản sang tài khoản khác để giữ chỗ”. Thông tin về sự cố Internet là có thật, nhưng người đứng sau lời đề nghị kia có thể hoàn toàn là giả. Đây chính là điểm mà người dùng cần đặc biệt cảnh giác.
Theo tôi, đây mới là rủi ro đáng lưu ý nhất trong những ngày tới. Kẻ lừa đảo không nhất thiết phải tạo ra một câu chuyện hoàn toàn mới. Chúng chỉ cần mượn một sự cố đang được nhiều người biết đến để làm cho câu chuyện giả trở nên hợp lý. Người dùng vốn đã biết “mạng đang có vấn đề”, nên khi gặp lỗi giao dịch hoặc nhận được lời giải thích tương tự từ một tài khoản tự xưng là nhân viên ngân hàng, hãng bay, nhà mạng, khách sạn hay đơn vị du lịch, khả năng mất cảnh giác sẽ cao hơn.
Đặc biệt, kỳ nghỉ lễ là thời điểm nhu cầu đặt vé máy bay, phòng khách sạn, tour du lịch và các dịch vụ trực tuyến tăng mạnh. Cục Hàng không Việt Nam vừa cảnh báo tình trạng giả mạo website, fanpage và tài khoản mạng xã hội để bán vé máy bay trong dịp Quốc khánh 2/9; người dùng được khuyến cáo không cung cấp OTP, mật khẩu, thông tin ngân hàng hoặc thanh toán qua các đường dẫn chưa được xác thực.
Đây không phải là hiện tượng người dùng phải quá hoang mang, bởi các nhà mạng đã có phương án điều tiết và chuyển lưu lượng sang các hướng kết nối dự phòng. Tuy nhiên, sự cố xảy ra ngay trước kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 có thể tạo ra những vấn đề khác, khi người dùng đã quen với việc website, ứng dụng hoặc dịch vụ trực tuyến đôi lúc không truy cập được, rất dễ tin vào một lời giải thích giả do kẻ lừa đảo đưa ra.
Hãy hình dung một tình huống rất đơn giản. Bạn đang đặt vé, đặt phòng hoặc chuyển tiền thì website báo lỗi. Một lúc sau, bạn nhận được tin nhắn hoặc cuộc gọi với nội dung: “Hệ thống đang gặp sự cố do đứt cáp, anh/chị vui lòng truy cập đường link này để xác nhận lại giao dịch” hoặc “Do mạng quốc tế đang lỗi, cần chuyển khoản sang tài khoản khác để giữ chỗ”. Thông tin về sự cố Internet là có thật, nhưng người đứng sau lời đề nghị kia có thể hoàn toàn là giả. Đây chính là điểm mà người dùng cần đặc biệt cảnh giác.
Theo tôi, đây mới là rủi ro đáng lưu ý nhất trong những ngày tới. Kẻ lừa đảo không nhất thiết phải tạo ra một câu chuyện hoàn toàn mới. Chúng chỉ cần mượn một sự cố đang được nhiều người biết đến để làm cho câu chuyện giả trở nên hợp lý. Người dùng vốn đã biết “mạng đang có vấn đề”, nên khi gặp lỗi giao dịch hoặc nhận được lời giải thích tương tự từ một tài khoản tự xưng là nhân viên ngân hàng, hãng bay, nhà mạng, khách sạn hay đơn vị du lịch, khả năng mất cảnh giác sẽ cao hơn.
Đặc biệt, kỳ nghỉ lễ là thời điểm nhu cầu đặt vé máy bay, phòng khách sạn, tour du lịch và các dịch vụ trực tuyến tăng mạnh. Cục Hàng không Việt Nam vừa cảnh báo tình trạng giả mạo website, fanpage và tài khoản mạng xã hội để bán vé máy bay trong dịp Quốc khánh 2/9; người dùng được khuyến cáo không cung cấp OTP, mật khẩu, thông tin ngân hàng hoặc thanh toán qua các đường dẫn chưa được xác thực.
Các thủ đoạn này thường đánh đúng vào tâm lý “sợ mất chỗ, sợ mất tiền, sợ giao dịch bị hủy”. Một phòng khách sạn giá tốt chỉ còn một suất, một chuyến bay sắp hết vé, một khoản thanh toán đang bị treo hay một mã đặt chỗ cần xác nhận gấp đều có thể khiến người dùng hành động trước khi kịp kiểm tra. Cơ quan Công an cũng đã cảnh báo các đối tượng thường dựng website, fanpage giả mạo khách sạn, khu nghỉ dưỡng, doanh nghiệp lữ hành và đưa ra ưu đãi hấp dẫn để dụ người dân chuyển tiền đặt cọc.
Vì vậy, trong dịp lễ này, hãy tách riêng hai vấn đề: Internet có thể chập chờn và giao dịch của bạn có thực sự gặp vấn đề hay không. Nếu website không truy cập được, ứng dụng báo lỗi hoặc giao dịch chưa hoàn tất, đừng vội tin bất kỳ người nào gọi điện và tự nhận có thể “xử lý riêng” cho bạn. Hãy tự mở ứng dụng chính thức hoặc website chính thức của đơn vị để kiểm tra. Nếu cần hỗ trợ, tự tìm số hotline từ nguồn chính thức thay vì gọi vào số được gửi trong tin nhắn.
Đặc biệt, không có lý do chính đáng nào để một nhân viên hỗ trợ yêu cầu bạn đọc mã OTP, mật khẩu ngân hàng hoặc chuyển tiền sang một tài khoản cá nhân chỉ vì “mạng đang lỗi”. Nếu một người đưa ra yêu cầu như vậy, việc Internet có đang chập chờn hay không cũng không còn quan trọng nữa: đó đã là một dấu hiệu lừa đảo cần dừng lại ngay.
Và cũng đừng nghĩ rằng chỉ người mua vé máy bay mới có nguy cơ. Trong những ngày nghỉ lễ, các kịch bản có thể chuyển sang “voucher du lịch”, “nhận quà Quốc khánh”, “hoàn tiền đặt phòng”, “xác nhận đơn hàng”, “hỗ trợ giao dịch lỗi”, “cập nhật thông tin tài khoản” hoặc thậm chí giả danh nhà mạng để thông báo về sự cố Internet. Một sự kiện thật hoàn toàn có thể trở thành cái cớ cho một câu chuyện giả.
Điều bạn quan tâm nhất ở đây không phải là “mạng chậm thì phải làm gì” mà là đừng để một sự cố kỹ thuật làm giảm sự cảnh giác của mình. Internet có thể chậm vài phút, website có thể lỗi vài giờ, giao dịch có thể phải thực hiện lại; nhưng một khi đã chuyển tiền hoặc trao mã OTP cho kẻ gian, sự cố đó không còn là vấn đề của đường truyền nữa.
Dịp lễ này, nếu gặp thông báo “do đứt cáp”, “do hệ thống lỗi”, “do mạng quốc tế chập chờn” và được yêu cầu bấm link, cài ứng dụng, cung cấp OTP hoặc chuyển tiền để xử lý, hãy dừng lại và kiểm tra qua kênh chính thức. Một câu chuyện nghe rất hợp lý vẫn có thể là một cái bẫy được dựng lên từ một sự cố có thật.
Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav,
cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat
và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview
Sửa lần cuối:
