Ngày 26/07, Nhà máy Điện phân Nhôm Đắk Nông tại Khu công nghiệp Nhân Cơ, tỉnh Lâm Đồng chính thức công bố những thỏi nhôm nguyên sinh đầu tiên được sản xuất tại Việt Nam. Nhiều tờ báo gọi đây là một cột mốc lịch sử của ngành công nghiệp luyện kim trong nước. Ban đầu, tôi cũng không hiểu vì sao một vài thỏi nhôm lại được đánh giá cao đến vậy. Nhưng sau khi dành thời gian tìm hiểu về quy trình sản xuất nhôm và vị trí của Việt Nam trong chuỗi giá trị bôxít, tôi mới nhận ra ý nghĩa của sự kiện này lớn hơn nhiều so với những gì tiêu đề báo chí thể hiện.
Sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên của Việt Nam - Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng
À, điều đầu tiên tôi cũng cần nói là Việt Nam không phải lần đầu có ngành luyện kim. Chúng ta đã luyện gang, luyện thép từ nhiều thập kỷ trước và thủ phủ là Thái Nguyên nếu như bạn còn nhớ (Nhà máy luyện gang thép Thái Nguyên). Điểm đặc biệt của sự kiện lần này là Việt Nam lần đầu sản xuất được nhôm nguyên sinh bằng công nghệ điện phân. Trước đây, chúng ta khai thác bôxít rồi chế biến thành alumin, nhưng alumin vẫn chỉ là nguyên liệu để các nước khác tiếp tục sản xuất thành nhôm kim loại. Nói cách khác, Việt Nam mới chỉ tham gia ở phần đầu của chuỗi giá trị.
Việc sản xuất được nhôm thỏi giúp khép kín chuỗi bôxít, alumin và nhôm ngay trong nước. Điều này có nghĩa là thay vì bán nguyên liệu rồi nhập lại sản phẩm có giá trị cao hơn, chúng ta đã có cơ hội giữ lại nhiều giá trị hơn từ chính nguồn tài nguyên của mình. Đây cũng là nền tảng để phát triển các ngành sử dụng nhiều nhôm như ô tô, xe điện, điện tử, năng lượng hay vật liệu xây dựng.
Bên trong nhà máy luyện nhôm. Ảnh: Cổng TTĐT tỉnh Lâm Đồng
Tuy nhiên, thách thức đối với sản xuất được những thỏi nhôm không hề ít. Điện phân nhôm là một trong những ngành công nghiệp tiêu thụ điện nhiều nhất thế giới, nên bài toán về nguồn điện và chi phí sản xuất sẽ luôn là thách thức lớn. Bên cạnh đó, chúng ta cũng phải cạnh tranh với những quốc gia đã phát triển ngành nhôm từ nhiều thập kỷ như Trung Quốc, Nga, Canada hay Australia.
Quan trọng hơn, nhôm thỏi chưa phải là đích đến. Giá trị lớn nhất không nằm ở việc bán nhôm nguyên sinh, mà ở việc từ những thỏi nhôm đó có thể tạo ra hợp kim, linh kiện ô tô, khung pin xe điện, vật liệu hàng không hay các sản phẩm công nghệ cao. Nếu xây dựng được hệ sinh thái này, ngành nhôm mới thực sự trở thành một động lực cho công nghiệp chế biến, chế tạo.
Vì vậy, điều đáng mừng nhất của sự kiện này không phải là Việt Nam có thêm một nhà máy hay sản xuất được vài thỏi nhôm đầu tiên mà là chúng ta đã bước qua một cánh cửa mà trước đây còn bỏ ngỏ. Chặng đường phía trước chắc chắn vẫn còn nhiều khó khăn, nhưng nếu tận dụng tốt lợi thế về tài nguyên bôxít và tiếp tục đầu tư vào chế biến sâu, đây có thể là nền móng để hình thành một ngành công nghiệp nhôm hoàn chỉnh trong tương lai.
Sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên của Việt Nam - Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng
À, điều đầu tiên tôi cũng cần nói là Việt Nam không phải lần đầu có ngành luyện kim. Chúng ta đã luyện gang, luyện thép từ nhiều thập kỷ trước và thủ phủ là Thái Nguyên nếu như bạn còn nhớ (Nhà máy luyện gang thép Thái Nguyên). Điểm đặc biệt của sự kiện lần này là Việt Nam lần đầu sản xuất được nhôm nguyên sinh bằng công nghệ điện phân. Trước đây, chúng ta khai thác bôxít rồi chế biến thành alumin, nhưng alumin vẫn chỉ là nguyên liệu để các nước khác tiếp tục sản xuất thành nhôm kim loại. Nói cách khác, Việt Nam mới chỉ tham gia ở phần đầu của chuỗi giá trị.
Việc sản xuất được nhôm thỏi giúp khép kín chuỗi bôxít, alumin và nhôm ngay trong nước. Điều này có nghĩa là thay vì bán nguyên liệu rồi nhập lại sản phẩm có giá trị cao hơn, chúng ta đã có cơ hội giữ lại nhiều giá trị hơn từ chính nguồn tài nguyên của mình. Đây cũng là nền tảng để phát triển các ngành sử dụng nhiều nhôm như ô tô, xe điện, điện tử, năng lượng hay vật liệu xây dựng.
Bên trong nhà máy luyện nhôm. Ảnh: Cổng TTĐT tỉnh Lâm Đồng
Tuy nhiên, thách thức đối với sản xuất được những thỏi nhôm không hề ít. Điện phân nhôm là một trong những ngành công nghiệp tiêu thụ điện nhiều nhất thế giới, nên bài toán về nguồn điện và chi phí sản xuất sẽ luôn là thách thức lớn. Bên cạnh đó, chúng ta cũng phải cạnh tranh với những quốc gia đã phát triển ngành nhôm từ nhiều thập kỷ như Trung Quốc, Nga, Canada hay Australia.
Quan trọng hơn, nhôm thỏi chưa phải là đích đến. Giá trị lớn nhất không nằm ở việc bán nhôm nguyên sinh, mà ở việc từ những thỏi nhôm đó có thể tạo ra hợp kim, linh kiện ô tô, khung pin xe điện, vật liệu hàng không hay các sản phẩm công nghệ cao. Nếu xây dựng được hệ sinh thái này, ngành nhôm mới thực sự trở thành một động lực cho công nghiệp chế biến, chế tạo.
Vì vậy, điều đáng mừng nhất của sự kiện này không phải là Việt Nam có thêm một nhà máy hay sản xuất được vài thỏi nhôm đầu tiên mà là chúng ta đã bước qua một cánh cửa mà trước đây còn bỏ ngỏ. Chặng đường phía trước chắc chắn vẫn còn nhiều khó khăn, nhưng nếu tận dụng tốt lợi thế về tài nguyên bôxít và tiếp tục đầu tư vào chế biến sâu, đây có thể là nền móng để hình thành một ngành công nghiệp nhôm hoàn chỉnh trong tương lai.
