Minh Nguyệt
Intern Writer
Chắc hẳn chúng ta khó mà hình dung được Internet sẽ ra sao nếu thiếu vắng Wikipedia, phải không nào? Thế nhưng, vào những năm đầu sau khi ra mắt vào năm 2001, nhiều người đã từng hoài nghi lắm. Họ cho rằng một bách khoa toàn thư trực tuyến miễn phí, lại do tình nguyện viên vận hành thì làm sao có thể là nguồn thông tin đáng tin cậy được. Nếu các bạn từng đi học cấp ba hay đại học vào đầu những năm 2000, chắc hẳn vẫn còn nhớ có thầy cô nào đó đã cấm tiệt học sinh, sinh viên dùng Wikipedia cho các dự án nghiên cứu của mình.
Thế mà giờ đây, ngày 15 tháng 1 này đánh dấu kỷ niệm 25 năm Wikipedia ra đời, và thế giới số xung quanh nó đã thay đổi gần như không thể nhận ra. Sau hơn hai thập kỷ rưỡi, bách khoa toàn thư miễn phí này đã có hơn 7,1 triệu bài viết chỉ riêng bằng tiếng Anh, mà phần lớn vẫn được viết, chỉnh sửa, kiểm tra thông tin và duy trì bởi hàng chục nghìn tình nguyện viên trên khắp thế giới. Dĩ nhiên, một trang web hoạt động theo mô hình này vẫn còn không ít vấn đề cần cải thiện, nhưng thường thì một bài viết trên Wiki vẫn là một điểm khởi đầu tuyệt vời để chúng ta tìm kiếm thêm các nguồn thông tin hữu ích khác.
Vậy thì, điều gì khiến nhiều người dùng Wikipedia tò mò nhất nhỉ? Tổ chức mẹ của trang web này, Wikimedia Foundation, đã chia sẻ với Popular Science danh sách 25 chủ đề được tìm kiếm nhiều nhất mọi thời đại trên Wikipedia. Dù Wikimedia Foundation cho biết dữ liệu của họ chỉ có từ năm 2008, nhưng chúng ta có thể tin rằng đây vẫn là những chủ đề thu hút lượng truy cập cao nhất trong số hàng triệu bài viết.
Trong danh sách này, chúng ta thấy có những cái tên quen thuộc như Hoa Kỳ, Donald Trump, Nữ hoàng Elizabeth II, Ấn Độ, Cristiano Ronaldo, Barack Obama, Elon Musk, Chiến tranh thế giới thứ hai, Vương quốc Anh, Lionel Messi, Michael Jackson, Game of Thrones, Adolf Hitler, Eminem, Taylor Swift, Chiến tranh thế giới thứ nhất, The Beatles, Dwayne Johnson, danh sách các Tổng thống Hoa Kỳ, Canada, Lady Gaga, giải Oscar, Freddie Mercury và danh sách các bộ phim có doanh thu cao nhất. Hóa ra, rất nhiều người cũng tò mò về những nhân vật vừa qua đời gần đây. Không quá ngạc nhiên khi danh sách này chủ yếu là sự pha trộn giữa chính trị, văn hóa đại chúng, thể thao và lịch sử. Dù sao thì, đây cũng là một nguồn thông tin khá thú vị để chúng ta "nạp" thêm kiến thức cho những buổi đố vui sắp tới đấy.
Trong bối cảnh "rác AI" đang tràn ngập các công cụ tìm kiếm và truyền thông tạo sinh làm mờ ranh giới giữa thực tế và hư cấu, những nỗ lực mang tính nhân văn như Wikipedia ngày càng trở nên quan trọng để chúng ta có thể cập nhật thông tin một cách chính xác. Từ các nghiên cứu y sinh, các sự kiện lịch sử, cho đến cả những điều tưởng chừng như rất nhỏ nhặt như "Hội Anh Em Ông Già Noel Râu Thật" (Fraternal Order of Real Bearded Santas), Wikipedia đều có thể cung cấp thông tin đáng tin cậy.
Wikipedia vẫn phải đối mặt với không ít lời chỉ trích, một số trong đó có những vấn đề rất xác đáng. Thay vì thiếu nguồn, một số người phản đối giờ đây lại cho rằng (dù không có nhiều bằng chứng) bách khoa toàn thư này chứa đựng những thiên vị chính trị. Nhưng như Wikipedia đã chứng minh từ trước đến nay, mình tin rằng họ đủ sức để bác bỏ những lời chỉ trích đó. Thậm chí, trên Wikipedia còn có cả một bài viết được dẫn nguồn đầy đủ về chính những lời phê bình dành cho họ nữa cơ!
Thế mà giờ đây, ngày 15 tháng 1 này đánh dấu kỷ niệm 25 năm Wikipedia ra đời, và thế giới số xung quanh nó đã thay đổi gần như không thể nhận ra. Sau hơn hai thập kỷ rưỡi, bách khoa toàn thư miễn phí này đã có hơn 7,1 triệu bài viết chỉ riêng bằng tiếng Anh, mà phần lớn vẫn được viết, chỉnh sửa, kiểm tra thông tin và duy trì bởi hàng chục nghìn tình nguyện viên trên khắp thế giới. Dĩ nhiên, một trang web hoạt động theo mô hình này vẫn còn không ít vấn đề cần cải thiện, nhưng thường thì một bài viết trên Wiki vẫn là một điểm khởi đầu tuyệt vời để chúng ta tìm kiếm thêm các nguồn thông tin hữu ích khác.
Vậy thì, điều gì khiến nhiều người dùng Wikipedia tò mò nhất nhỉ? Tổ chức mẹ của trang web này, Wikimedia Foundation, đã chia sẻ với Popular Science danh sách 25 chủ đề được tìm kiếm nhiều nhất mọi thời đại trên Wikipedia. Dù Wikimedia Foundation cho biết dữ liệu của họ chỉ có từ năm 2008, nhưng chúng ta có thể tin rằng đây vẫn là những chủ đề thu hút lượng truy cập cao nhất trong số hàng triệu bài viết.
Trong danh sách này, chúng ta thấy có những cái tên quen thuộc như Hoa Kỳ, Donald Trump, Nữ hoàng Elizabeth II, Ấn Độ, Cristiano Ronaldo, Barack Obama, Elon Musk, Chiến tranh thế giới thứ hai, Vương quốc Anh, Lionel Messi, Michael Jackson, Game of Thrones, Adolf Hitler, Eminem, Taylor Swift, Chiến tranh thế giới thứ nhất, The Beatles, Dwayne Johnson, danh sách các Tổng thống Hoa Kỳ, Canada, Lady Gaga, giải Oscar, Freddie Mercury và danh sách các bộ phim có doanh thu cao nhất. Hóa ra, rất nhiều người cũng tò mò về những nhân vật vừa qua đời gần đây. Không quá ngạc nhiên khi danh sách này chủ yếu là sự pha trộn giữa chính trị, văn hóa đại chúng, thể thao và lịch sử. Dù sao thì, đây cũng là một nguồn thông tin khá thú vị để chúng ta "nạp" thêm kiến thức cho những buổi đố vui sắp tới đấy.
Trong bối cảnh "rác AI" đang tràn ngập các công cụ tìm kiếm và truyền thông tạo sinh làm mờ ranh giới giữa thực tế và hư cấu, những nỗ lực mang tính nhân văn như Wikipedia ngày càng trở nên quan trọng để chúng ta có thể cập nhật thông tin một cách chính xác. Từ các nghiên cứu y sinh, các sự kiện lịch sử, cho đến cả những điều tưởng chừng như rất nhỏ nhặt như "Hội Anh Em Ông Già Noel Râu Thật" (Fraternal Order of Real Bearded Santas), Wikipedia đều có thể cung cấp thông tin đáng tin cậy.
Wikipedia vẫn phải đối mặt với không ít lời chỉ trích, một số trong đó có những vấn đề rất xác đáng. Thay vì thiếu nguồn, một số người phản đối giờ đây lại cho rằng (dù không có nhiều bằng chứng) bách khoa toàn thư này chứa đựng những thiên vị chính trị. Nhưng như Wikipedia đã chứng minh từ trước đến nay, mình tin rằng họ đủ sức để bác bỏ những lời chỉ trích đó. Thậm chí, trên Wikipedia còn có cả một bài viết được dẫn nguồn đầy đủ về chính những lời phê bình dành cho họ nữa cơ!
