Ngày 10 và 11/02 vừa qua, Trung Quốc lần lượt thực hiện các thử nghiệm bay quan trọng liên quan đến hệ thống phóng mới và tàu vũ trụ có người lái thế hệ mới. Trọng tâm của đợt thử nghiệm là kiểm chứng khả năng bay ở độ cao thấp, cũng như thử nghiệm thoát hiểm trong điều kiện áp suất động tối đa, tức giai đoạn Max Q khi lực khí động học tác động lên tên lửa là lớn nhất. Đây là một trong những thời điểm nguy hiểm nhất trong quá trình phóng.
Chuyến bay đã thành công. Tàu vũ trụ có người lái thế hệ mới mang tên “Mengzhou” tách khỏi tên lửa theo đúng kịch bản, khoang trở về hạ cánh an toàn xuống khu vực biển được chỉ định. Tầng đầu tiên của tên lửa Trường Chinh 10A cũng hạ cánh xuống biển theo quy trình kiểm soát. Kết quả này được xem là một bước tiến quan trọng trong chương trình đưa người Trung Quốc trở lại Mặt Trăng.
Cùng thời điểm đó, trên thế giới tồn tại ba hướng phát triển khác nhau của các chương trình bay vũ trụ có người lái.
Tại Trung Quốc, hệ thống Mengzhou kết hợp với Trường Chinh 10A đang bước vào giai đoạn kiểm chứng rủi ro cao, bao gồm thử nghiệm thoát hiểm ở Max Q và xác minh thu hồi tầng tên lửa. Mục tiêu là xử lý trước những tình huống nguy hiểm nhất thay vì chờ đến chuyến bay chính thức.
Tại Mỹ, tàu Crew Dragon trong hệ thống thương mại tiếp tục vận chuyển phi hành gia lên và xuống Trạm Vũ trụ Quốc tế theo quỹ đạo Trái Đất tầm thấp với nhịp độ ổn định. Trong khi đó, tàu Orion do tên lửa Space Launch System phóng vẫn đang chờ nhiệm vụ Mặt Trăng tiếp theo trong khuôn khổ chương trình Artemis program, giữa nhiều biến số về kỹ thuật và ngân sách.
Cùng hướng tới mục tiêu bay xa hơn trong không gian sâu, nhưng ba hệ thống thể hiện ba triết lý khác nhau về tốc độ, tần suất và cách kiểm soát rủi ro.
Riêng với Trường Chinh 10A, đây có thể xem là bước thử nghiệm tái sử dụng tên lửa quy mô lớn thứ ba của Trung Quốc. Trước đó, ngày 03/12/2025, tên lửa Zhuque 3 của LandSpace đã hoàn tất chuyến bay quỹ đạo nhưng thất bại ở giai đoạn thu hồi tầng một do vấn đề điều khiển cuối hành trình. Ngày 23/12/2025, tên lửa Trường Chinh 12A đạt mục tiêu vào quỹ đạo nhưng cũng chưa thu hồi được tầng một. Hai thử nghiệm này đặt nền móng kỹ thuật về động cơ methane lực đẩy cao, điều khiển khí động học và quỹ đạo tái nhập.
Tầng đầu tiên của tên lửa đẩy Trường Chinh 10 đã hạ cánh an toàn xuống khu vực biển được chỉ định theo đúng quy trình. Điểm hạ cánh chính xác, tư thế bình thường và các quy trình quan trọng để thu hồi trên biển đã được hoàn thành thành công.
Trường Chinh 10A khác biệt ở chỗ là phương tiện hạng nặng đường kính khoảng 5 m, phục vụ trực tiếp cho nhiệm vụ có người lái và Mặt Trăng. Việc tích hợp thử nghiệm thu hồi cùng lúc với kiểm chứng tàu vũ trụ cho thấy cách tiếp cận đẩy nhanh xác minh toàn hệ thống thay vì tách rời từng phần.
Trong chuyến bay này, cấu hình bao gồm tháp thoát hiểm, tàu Mengzhou, phần thân có cánh lưới và móc thu hồi, cùng tầng đẩy chính. Điều đó cho thấy tên lửa có khả năng điều khiển khí động học chủ động trong quá trình hạ xuống, thay vì rơi tự do theo quỹ đạo đạn đạo.
Sơ đồ cấu trúc tàu Mengzhou do cư dân mạng TQ vẽ
Phần thử nghiệm quan trọng nhất là bài kiểm tra thoát hiểm ở Max Q. Ở giai đoạn này, tên lửa vừa đạt vận tốc cao vừa còn ở lớp khí quyển dày, khiến tải trọng cấu trúc và nhiễu loạn khí động học đạt đỉnh. Nếu xảy ra sự cố, hệ thống phải tách tàu trong vài giây, giữ ổn định tư thế và đảm bảo an toàn tuyệt đối cho phi hành gia. Việc chủ động kích hoạt thoát hiểm trong điều kiện khắc nghiệt này cho thấy chiến lược kiểm chứng rủi ro cao trước khi bước vào nhiệm vụ chính.
Tàu thu hồi tên lửa của Trung Quốc
Trong bức tranh rộng hơn, Mỹ hiện vẫn dẫn trước về kinh nghiệm và hệ thống vận hành lâu dài. Tuy nhiên, tốc độ xác minh kỹ thuật theo mô hình thử nghiệm dồn lớp của Trung Quốc đang tăng nhanh. Sự khác biệt không chỉ nằm ở việc ai lên quỹ đạo Mặt Trăng trước, mà ở việc ai có thể duy trì nhịp độ phát triển ổn định, kiểm soát rủi ro và chuyển từ thử nghiệm sang vận hành thường xuyên.
Cuộc đua không gian có người lái bước vào giai đoạn mới, nơi năng lực hệ thống, độ tin cậy và khả năng lặp lại có thể quan trọng không kém khoảnh khắc cắm cờ lịch sử.
Chuyến bay đã thành công. Tàu vũ trụ có người lái thế hệ mới mang tên “Mengzhou” tách khỏi tên lửa theo đúng kịch bản, khoang trở về hạ cánh an toàn xuống khu vực biển được chỉ định. Tầng đầu tiên của tên lửa Trường Chinh 10A cũng hạ cánh xuống biển theo quy trình kiểm soát. Kết quả này được xem là một bước tiến quan trọng trong chương trình đưa người Trung Quốc trở lại Mặt Trăng.
Cùng thời điểm đó, trên thế giới tồn tại ba hướng phát triển khác nhau của các chương trình bay vũ trụ có người lái.
Tại Trung Quốc, hệ thống Mengzhou kết hợp với Trường Chinh 10A đang bước vào giai đoạn kiểm chứng rủi ro cao, bao gồm thử nghiệm thoát hiểm ở Max Q và xác minh thu hồi tầng tên lửa. Mục tiêu là xử lý trước những tình huống nguy hiểm nhất thay vì chờ đến chuyến bay chính thức.
Tại Mỹ, tàu Crew Dragon trong hệ thống thương mại tiếp tục vận chuyển phi hành gia lên và xuống Trạm Vũ trụ Quốc tế theo quỹ đạo Trái Đất tầm thấp với nhịp độ ổn định. Trong khi đó, tàu Orion do tên lửa Space Launch System phóng vẫn đang chờ nhiệm vụ Mặt Trăng tiếp theo trong khuôn khổ chương trình Artemis program, giữa nhiều biến số về kỹ thuật và ngân sách.
Cùng hướng tới mục tiêu bay xa hơn trong không gian sâu, nhưng ba hệ thống thể hiện ba triết lý khác nhau về tốc độ, tần suất và cách kiểm soát rủi ro.
Riêng với Trường Chinh 10A, đây có thể xem là bước thử nghiệm tái sử dụng tên lửa quy mô lớn thứ ba của Trung Quốc. Trước đó, ngày 03/12/2025, tên lửa Zhuque 3 của LandSpace đã hoàn tất chuyến bay quỹ đạo nhưng thất bại ở giai đoạn thu hồi tầng một do vấn đề điều khiển cuối hành trình. Ngày 23/12/2025, tên lửa Trường Chinh 12A đạt mục tiêu vào quỹ đạo nhưng cũng chưa thu hồi được tầng một. Hai thử nghiệm này đặt nền móng kỹ thuật về động cơ methane lực đẩy cao, điều khiển khí động học và quỹ đạo tái nhập.
Tầng đầu tiên của tên lửa đẩy Trường Chinh 10 đã hạ cánh an toàn xuống khu vực biển được chỉ định theo đúng quy trình. Điểm hạ cánh chính xác, tư thế bình thường và các quy trình quan trọng để thu hồi trên biển đã được hoàn thành thành công.
Trường Chinh 10A khác biệt ở chỗ là phương tiện hạng nặng đường kính khoảng 5 m, phục vụ trực tiếp cho nhiệm vụ có người lái và Mặt Trăng. Việc tích hợp thử nghiệm thu hồi cùng lúc với kiểm chứng tàu vũ trụ cho thấy cách tiếp cận đẩy nhanh xác minh toàn hệ thống thay vì tách rời từng phần.
Trong chuyến bay này, cấu hình bao gồm tháp thoát hiểm, tàu Mengzhou, phần thân có cánh lưới và móc thu hồi, cùng tầng đẩy chính. Điều đó cho thấy tên lửa có khả năng điều khiển khí động học chủ động trong quá trình hạ xuống, thay vì rơi tự do theo quỹ đạo đạn đạo.
Sơ đồ cấu trúc tàu Mengzhou do cư dân mạng TQ vẽ
Phần thử nghiệm quan trọng nhất là bài kiểm tra thoát hiểm ở Max Q. Ở giai đoạn này, tên lửa vừa đạt vận tốc cao vừa còn ở lớp khí quyển dày, khiến tải trọng cấu trúc và nhiễu loạn khí động học đạt đỉnh. Nếu xảy ra sự cố, hệ thống phải tách tàu trong vài giây, giữ ổn định tư thế và đảm bảo an toàn tuyệt đối cho phi hành gia. Việc chủ động kích hoạt thoát hiểm trong điều kiện khắc nghiệt này cho thấy chiến lược kiểm chứng rủi ro cao trước khi bước vào nhiệm vụ chính.
Tàu thu hồi tên lửa của Trung Quốc
Trong bức tranh rộng hơn, Mỹ hiện vẫn dẫn trước về kinh nghiệm và hệ thống vận hành lâu dài. Tuy nhiên, tốc độ xác minh kỹ thuật theo mô hình thử nghiệm dồn lớp của Trung Quốc đang tăng nhanh. Sự khác biệt không chỉ nằm ở việc ai lên quỹ đạo Mặt Trăng trước, mà ở việc ai có thể duy trì nhịp độ phát triển ổn định, kiểm soát rủi ro và chuyển từ thử nghiệm sang vận hành thường xuyên.
Cuộc đua không gian có người lái bước vào giai đoạn mới, nơi năng lực hệ thống, độ tin cậy và khả năng lặp lại có thể quan trọng không kém khoảnh khắc cắm cờ lịch sử.
