Thế Việt
Writer
Dù các cơ quan chức năng và báo chí đã liên tục phát đi những cảnh báo trong suốt nhiều năm qua, nhưng niềm tin mù quáng vào các loại thiết bị được quảng cáo là "siêu tiết kiệm điện" vẫn tồn tại dai dẳng trong một bộ phận người tiêu dùng. Mới đây, cộng đồng mạng lại một phen xôn xao trước những hình ảnh thực tế "dở khóc dở cười" về cấu tạo bên trong của những chiếc hộp thần kỳ này, phơi bày một cú lừa ngoạn mục về công nghệ đánh vào tâm lý ham rẻ của người dân.
Bên trong lớp vỏ nhựa hào nhoáng là... bóng đèn LED
Câu chuyện bắt đầu nóng trở lại khi một thợ lắp đặt camera chia sẻ trải nghiệm thực tế tại nhà khách hàng. Khi tò mò tháo lớp vỏ nhựa của một thiết bị mang nhãn hiệu "Electricity saving box", người này đã phát hiện ra một sự thật ngỡ ngàng. Trái ngược với những lời quảng cáo hoa mỹ về công nghệ tụ bù thế hệ mới hay chip điều tiết năng lượng thông minh, "nội thất" của thiết bị này chỉ là một bảng mạch cực kỳ thô sơ, sơ sài đến mức khó tin.
Thực tế trần trụi này hoàn toàn trùng khớp với các kết quả kiểm nghiệm kỹ thuật từ cơ quan chức năng. Trung tâm sản xuất thiết bị đo điện tử thuộc Điện lực miền Trung từng phối hợp thực hiện các thí nghiệm giải phẫu và khẳng định chắc chắn rằng bên trong các thiết bị trôi nổi này hoàn toàn không chứa bất kỳ vi mạch xử lý phức tạp hay linh kiện điều tiết dòng điện nào. Trong nhiều trường hợp, linh kiện duy nhất hoạt động chỉ là vài bóng đèn LED có nhiệm vụ phát sáng để đánh lừa thị giác, khiến người dùng tin rằng máy đang "làm việc". Nghịch lý thay, chính các bóng đèn LED và tụ điện rẻ tiền này lại tiêu thụ thêm điện năng và tỏa nhiệt, khiến tổng lượng điện tiêu thụ đo được trên công tơ chẳng những không giảm mà còn tăng nhẹ so với khi không sử dụng.
Thủ thuật đánh tráo khái niệm vật lý để lừa người dùng
Để thao túng tâm lý người mua và tạo dựng niềm tin giả tạo, các đối tượng bán hàng thường quay video sử dụng ampe kìm đo dòng điện trước và sau khi cắm thiết bị. Khi thấy chỉ số cường độ dòng điện (Ampe) giảm xuống, người dân thường lầm tưởng rằng điện năng tiêu thụ (được tính bằng kWh) cũng giảm theo tương ứng. Tuy nhiên, các chuyên gia điện lực đã vạch trần đây thực chất là một sự đánh tráo khái niệm vật lý sơ đẳng.
Thiết bị này thực tế chỉ có tác dụng bù công suất phản kháng (hay còn gọi là công suất vô công). Đây là thành phần năng lượng giúp duy trì từ trường trong các động cơ cảm ứng nhưng hoàn toàn không được tính tiền trong hóa đơn điện sinh hoạt của hộ gia đình. Việc bù công suất này chỉ có ý nghĩa kinh tế đối với các nhà máy, xí nghiệp quy mô lớn vận hành nhiều động cơ công nghiệp. Đối với lưới điện gia đình, việc giảm dòng điện tổng trên ampe kìm trong trường hợp này hoàn toàn vô nghĩa trong việc giảm số điện ghi trên hóa đơn cuối tháng. Nói cách khác, người dùng đang bỏ tiền thật để mua một hiệu quả ảo.
Nguy cơ cháy nổ và rủi ro pháp lý nghiêm trọng
Không chỉ dừng lại ở việc gây lãng phí tiền bạc, việc sử dụng các thiết bị này còn mang lại nhiều rủi ro nghiêm trọng về an toàn và pháp lý. Do được gia công sơ sài với linh kiện rẻ tiền và vỏ nhựa kém chất lượng, chúng rất dễ bị quá nhiệt khi cắm liên tục vào lưới điện 220V, trở thành "bom nổ chậm" gây ra nguy cơ hỏa hoạn bất cứ lúc nào. Bên cạnh đó, các linh kiện trôi nổi này có thể gây nhiễu sóng hài, làm giảm tuổi thọ của các thiết bị điện tử đắt tiền và nhạy cảm trong nhà như tivi, tủ lạnh hay máy giặt Inverter.
Về mặt pháp lý, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã đưa ra cảnh báo đanh thép rằng hành vi sử dụng các thiết bị này có thể dẫn đến hậu quả khôn lường. Nếu bất kỳ thiết bị nào thực sự có khả năng can thiệp làm chậm tốc độ quay của công tơ điện, hành vi đó sẽ bị cấu thành tội trộm cắp điện. Người sử dụng khi bị phát hiện không chỉ bị truy thu tiền điện mà còn đối mặt với mức phạt hành chính lên tới hàng chục triệu đồng, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm và thiệt hại gây ra.
Lời khuyên từ chuyên gia: Tiết kiệm điện không có đường tắt
Trước ma trận các thiết bị lừa đảo, người tiêu dùng cần tỉnh táo nhận thức rằng không có bất kỳ "phép màu" nào từ một cục nhựa nhỏ bé có thể giảm hóa đơn tiền điện một cách thần kỳ. Theo khuyến cáo chính thức từ EVN và các chuyên gia năng lượng, giải pháp tiết kiệm điện hiệu quả và bền vững nhất vẫn xuất phát từ việc thay đổi thói quen sử dụng và đầu tư thiết bị thông minh.
Người dân nên ưu tiên lựa chọn các dòng sản phẩm có công nghệ biến tần (Inverter) đối với điều hòa, tủ lạnh để có thể tiết kiệm thực tế từ 30-50% điện năng so với máy thông thường. Một thói quen nhỏ nhưng hữu ích là triệt tiêu dòng điện chờ bằng cách rút phích cắm sạc điện thoại, tivi hoặc máy tính khi không sử dụng, bởi ở chế độ chờ chúng vẫn âm thầm "ngốn" một lượng điện nhất định. Ngoài ra, việc cài đặt nhiệt độ điều hòa hợp lý ở mức 26-27 độ C trở lên kết hợp với quạt gió cũng là giải pháp tối ưu để làm mát hiệu quả mà không gây quá tải hệ thống điện.
Bên trong lớp vỏ nhựa hào nhoáng là... bóng đèn LED
Câu chuyện bắt đầu nóng trở lại khi một thợ lắp đặt camera chia sẻ trải nghiệm thực tế tại nhà khách hàng. Khi tò mò tháo lớp vỏ nhựa của một thiết bị mang nhãn hiệu "Electricity saving box", người này đã phát hiện ra một sự thật ngỡ ngàng. Trái ngược với những lời quảng cáo hoa mỹ về công nghệ tụ bù thế hệ mới hay chip điều tiết năng lượng thông minh, "nội thất" của thiết bị này chỉ là một bảng mạch cực kỳ thô sơ, sơ sài đến mức khó tin.
Thực tế trần trụi này hoàn toàn trùng khớp với các kết quả kiểm nghiệm kỹ thuật từ cơ quan chức năng. Trung tâm sản xuất thiết bị đo điện tử thuộc Điện lực miền Trung từng phối hợp thực hiện các thí nghiệm giải phẫu và khẳng định chắc chắn rằng bên trong các thiết bị trôi nổi này hoàn toàn không chứa bất kỳ vi mạch xử lý phức tạp hay linh kiện điều tiết dòng điện nào. Trong nhiều trường hợp, linh kiện duy nhất hoạt động chỉ là vài bóng đèn LED có nhiệm vụ phát sáng để đánh lừa thị giác, khiến người dùng tin rằng máy đang "làm việc". Nghịch lý thay, chính các bóng đèn LED và tụ điện rẻ tiền này lại tiêu thụ thêm điện năng và tỏa nhiệt, khiến tổng lượng điện tiêu thụ đo được trên công tơ chẳng những không giảm mà còn tăng nhẹ so với khi không sử dụng.
Thủ thuật đánh tráo khái niệm vật lý để lừa người dùng
Để thao túng tâm lý người mua và tạo dựng niềm tin giả tạo, các đối tượng bán hàng thường quay video sử dụng ampe kìm đo dòng điện trước và sau khi cắm thiết bị. Khi thấy chỉ số cường độ dòng điện (Ampe) giảm xuống, người dân thường lầm tưởng rằng điện năng tiêu thụ (được tính bằng kWh) cũng giảm theo tương ứng. Tuy nhiên, các chuyên gia điện lực đã vạch trần đây thực chất là một sự đánh tráo khái niệm vật lý sơ đẳng.
Thiết bị này thực tế chỉ có tác dụng bù công suất phản kháng (hay còn gọi là công suất vô công). Đây là thành phần năng lượng giúp duy trì từ trường trong các động cơ cảm ứng nhưng hoàn toàn không được tính tiền trong hóa đơn điện sinh hoạt của hộ gia đình. Việc bù công suất này chỉ có ý nghĩa kinh tế đối với các nhà máy, xí nghiệp quy mô lớn vận hành nhiều động cơ công nghiệp. Đối với lưới điện gia đình, việc giảm dòng điện tổng trên ampe kìm trong trường hợp này hoàn toàn vô nghĩa trong việc giảm số điện ghi trên hóa đơn cuối tháng. Nói cách khác, người dùng đang bỏ tiền thật để mua một hiệu quả ảo.
Nguy cơ cháy nổ và rủi ro pháp lý nghiêm trọng
Không chỉ dừng lại ở việc gây lãng phí tiền bạc, việc sử dụng các thiết bị này còn mang lại nhiều rủi ro nghiêm trọng về an toàn và pháp lý. Do được gia công sơ sài với linh kiện rẻ tiền và vỏ nhựa kém chất lượng, chúng rất dễ bị quá nhiệt khi cắm liên tục vào lưới điện 220V, trở thành "bom nổ chậm" gây ra nguy cơ hỏa hoạn bất cứ lúc nào. Bên cạnh đó, các linh kiện trôi nổi này có thể gây nhiễu sóng hài, làm giảm tuổi thọ của các thiết bị điện tử đắt tiền và nhạy cảm trong nhà như tivi, tủ lạnh hay máy giặt Inverter.
Về mặt pháp lý, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã đưa ra cảnh báo đanh thép rằng hành vi sử dụng các thiết bị này có thể dẫn đến hậu quả khôn lường. Nếu bất kỳ thiết bị nào thực sự có khả năng can thiệp làm chậm tốc độ quay của công tơ điện, hành vi đó sẽ bị cấu thành tội trộm cắp điện. Người sử dụng khi bị phát hiện không chỉ bị truy thu tiền điện mà còn đối mặt với mức phạt hành chính lên tới hàng chục triệu đồng, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm và thiệt hại gây ra.
Lời khuyên từ chuyên gia: Tiết kiệm điện không có đường tắt
Trước ma trận các thiết bị lừa đảo, người tiêu dùng cần tỉnh táo nhận thức rằng không có bất kỳ "phép màu" nào từ một cục nhựa nhỏ bé có thể giảm hóa đơn tiền điện một cách thần kỳ. Theo khuyến cáo chính thức từ EVN và các chuyên gia năng lượng, giải pháp tiết kiệm điện hiệu quả và bền vững nhất vẫn xuất phát từ việc thay đổi thói quen sử dụng và đầu tư thiết bị thông minh.
Người dân nên ưu tiên lựa chọn các dòng sản phẩm có công nghệ biến tần (Inverter) đối với điều hòa, tủ lạnh để có thể tiết kiệm thực tế từ 30-50% điện năng so với máy thông thường. Một thói quen nhỏ nhưng hữu ích là triệt tiêu dòng điện chờ bằng cách rút phích cắm sạc điện thoại, tivi hoặc máy tính khi không sử dụng, bởi ở chế độ chờ chúng vẫn âm thầm "ngốn" một lượng điện nhất định. Ngoài ra, việc cài đặt nhiệt độ điều hòa hợp lý ở mức 26-27 độ C trở lên kết hợp với quạt gió cũng là giải pháp tối ưu để làm mát hiệu quả mà không gây quá tải hệ thống điện.
