Quang Trương
Pearl
Nếu một cuộc tấn công mạng dùng AI xảy ra ngay lúc này, ai sẽ là người phản ứng đầu tiên và họ đã sẵn sàng tới đâu?
Trong bối cảnh AI đang len sâu vào mọi ngóc ngách của đời sống số, một câu hỏi ngày càng trở nên cấp bách, nếu hệ thống bị tấn công, dữ liệu bị thao túng, niềm tin số bị phá vỡ, ai sẽ là người đủ năng lực phản ứng ngay lập tức?
Đó chính là tinh thần xuyên suốt của hội thảo về Lực lượng ứng phó khẩn cấp an ninh mạng và an toàn trí tuệ nhân tạo do CyberPeace phối hợp với Viện Dịch vụ Thống nhất Ấn Độ tổ chức. Không phải một sự kiện mang tính hình thức, hội thảo này được thiết kế như một bước chuẩn bị thực chất cho Hội nghị Thượng đỉnh về Tác động của AI tại Ấn Độ năm 2026, với trọng tâm là nâng cao khả năng sẵn sàng trước các rủi ro an ninh AI đang tăng tốc.
Thay vì nói chung chung về an ninh mạng, chương trình đi thẳng vào những rủi ro mà người trẻ toàn cầu đang đối mặt hàng ngày, từ vệ sinh kỹ thuật số kém, lừa đảo tài chính, gian lận trực tuyến, thao túng mạng xã hội, đánh cắp danh tính cho tới thông tin sai lệch được khuếch đại bởi các mạng truyền thông. Mục tiêu không chỉ là nhận biết, mà là phản ứng được ngay khi sự cố xảy ra, coi mỗi cá nhân như một mắt xích bảo vệ chủ động trong hệ sinh thái số.
Trong bối cảnh các cuộc tấn công có thể xuất phát từ những mạng lưới phân tán trên nhiều khu vực pháp lý, việc phản ứng đơn lẻ theo từng quốc gia hay tổ chức trở nên kém hiệu quả. Hội thảo nhấn mạnh nhu cầu xây dựng một khuôn khổ ứng phó toàn cầu, dựa trên chia sẻ thông tin tình báo, thực tiễn tốt và phối hợp xuyên biên giới. Nếu không có cách tiếp cận này, các nỗ lực phòng thủ sẽ luôn đi sau kẻ tấn công.
Chính vì vậy, hội thảo không dừng ở lý thuyết. Người tham gia được trải nghiệm các phiên trình bày chuyên sâu, trình diễn trực tiếp, phòng thí nghiệm bảo mật thực hành và mô phỏng ứng phó sự cố theo nhóm. Nội dung xoay quanh cách nhận diện mối đe dọa AI, bảo vệ các tác nhân AI và xây dựng môi trường AI an toàn, đáng tin cậy, có khả năng chống chịu cao.
Một thông điệp rõ ràng được đưa ra, nếu không hiểu sâu về rủi ro mạng liên quan tới AI, mọi phản ứng sẽ chỉ mang tính bị động. CyberFirst Responders trong kỷ nguyên mới cần được đào tạo để phát hiện mối đe dọa do AI tạo ra, đánh giá lỗ hổng thuật toán và triển khai các cơ chế phòng thủ có đạo đức, tận dụng chính AI để bảo vệ hệ thống.
Sáng kiến này sẽ còn được mở rộng thông qua các hoạt động tại cơ sở KIIT ở Bhubaneswar, bao gồm hackathon an ninh mạng và khóa đào tạo chuyên sâu một ngày về ứng phó sự cố. Đây là bước tiếp nối cho thấy đào tạo an ninh mạng không thể là sự kiện đơn lẻ, mà phải là quá trình xây dựng năng lực liên tục.
Trong một thế giới nơi chính phủ, doanh nghiệp và xã hội phụ thuộc ngày càng nhiều vào hệ thống số, đầu tư vào lực lượng ứng phó khẩn cấp an ninh mạng với tư duy toàn cầu và hiểu biết sâu về AI không còn là lựa chọn. Đó là điều kiện nền tảng để duy trì niềm tin số và khả năng phục hồi trước những mối đe dọa thông minh, không biên giới. Và câu hỏi đặt ra cho Việt Nam là, chúng ta đang ở đâu trong bức tranh chuẩn bị này? (education21)
Trong bối cảnh AI đang len sâu vào mọi ngóc ngách của đời sống số, một câu hỏi ngày càng trở nên cấp bách, nếu hệ thống bị tấn công, dữ liệu bị thao túng, niềm tin số bị phá vỡ, ai sẽ là người đủ năng lực phản ứng ngay lập tức?
Đó chính là tinh thần xuyên suốt của hội thảo về Lực lượng ứng phó khẩn cấp an ninh mạng và an toàn trí tuệ nhân tạo do CyberPeace phối hợp với Viện Dịch vụ Thống nhất Ấn Độ tổ chức. Không phải một sự kiện mang tính hình thức, hội thảo này được thiết kế như một bước chuẩn bị thực chất cho Hội nghị Thượng đỉnh về Tác động của AI tại Ấn Độ năm 2026, với trọng tâm là nâng cao khả năng sẵn sàng trước các rủi ro an ninh AI đang tăng tốc.
Khi rủi ro số không còn biên giới
Buổi hội thảo quy tụ khoảng 40 sinh viên quốc tế đến từ những đại học hàng đầu như MIT, Harvard và Columbia. Việc tập trung vào nhóm đối tượng này không phải ngẫu nhiên. Đây là thế hệ tiếp xúc sớm, sử dụng sâu và di chuyển nhiều trong môi trường số toàn cầu, đồng thời cũng là nhóm dễ trở thành mục tiêu của các mối đe dọa mạng xuyên biên giới.Thay vì nói chung chung về an ninh mạng, chương trình đi thẳng vào những rủi ro mà người trẻ toàn cầu đang đối mặt hàng ngày, từ vệ sinh kỹ thuật số kém, lừa đảo tài chính, gian lận trực tuyến, thao túng mạng xã hội, đánh cắp danh tính cho tới thông tin sai lệch được khuếch đại bởi các mạng truyền thông. Mục tiêu không chỉ là nhận biết, mà là phản ứng được ngay khi sự cố xảy ra, coi mỗi cá nhân như một mắt xích bảo vệ chủ động trong hệ sinh thái số.
CyberFirst Responders và vai trò tuyến đầu mới
Một điểm then chốt của hội thảo là khái niệm CyberFirst Responders, lực lượng ứng phó khẩn cấp an ninh mạng. Đây không còn là vai trò an ninh mạng truyền thống, mà là những người hoạt động ở giao điểm của công nghệ, chính sách, thực thi pháp luật và hợp tác quốc tế.Trong bối cảnh các cuộc tấn công có thể xuất phát từ những mạng lưới phân tán trên nhiều khu vực pháp lý, việc phản ứng đơn lẻ theo từng quốc gia hay tổ chức trở nên kém hiệu quả. Hội thảo nhấn mạnh nhu cầu xây dựng một khuôn khổ ứng phó toàn cầu, dựa trên chia sẻ thông tin tình báo, thực tiễn tốt và phối hợp xuyên biên giới. Nếu không có cách tiếp cận này, các nỗ lực phòng thủ sẽ luôn đi sau kẻ tấn công.
AI, vừa là công cụ phòng thủ, vừa là thách thức mới
AI đang làm cho bức tranh an ninh mạng trở nên phức tạp hơn bao giờ hết. Từ malware tự động, lừa đảo bằng deepfake, kỹ thuật xã hội được AI tăng cường, cho tới thao túng thuật toán, bản chất của tội phạm mạng đang thay đổi nhanh chóng. Những cuộc khủng hoảng này không chỉ gây thiệt hại tài chính, mà còn làm tê liệt tổ chức, gây bất ổn kinh tế và xói mòn lòng tin công chúng.Chính vì vậy, hội thảo không dừng ở lý thuyết. Người tham gia được trải nghiệm các phiên trình bày chuyên sâu, trình diễn trực tiếp, phòng thí nghiệm bảo mật thực hành và mô phỏng ứng phó sự cố theo nhóm. Nội dung xoay quanh cách nhận diện mối đe dọa AI, bảo vệ các tác nhân AI và xây dựng môi trường AI an toàn, đáng tin cậy, có khả năng chống chịu cao.
Một thông điệp rõ ràng được đưa ra, nếu không hiểu sâu về rủi ro mạng liên quan tới AI, mọi phản ứng sẽ chỉ mang tính bị động. CyberFirst Responders trong kỷ nguyên mới cần được đào tạo để phát hiện mối đe dọa do AI tạo ra, đánh giá lỗ hổng thuật toán và triển khai các cơ chế phòng thủ có đạo đức, tận dụng chính AI để bảo vệ hệ thống.
Sáng kiến này sẽ còn được mở rộng thông qua các hoạt động tại cơ sở KIIT ở Bhubaneswar, bao gồm hackathon an ninh mạng và khóa đào tạo chuyên sâu một ngày về ứng phó sự cố. Đây là bước tiếp nối cho thấy đào tạo an ninh mạng không thể là sự kiện đơn lẻ, mà phải là quá trình xây dựng năng lực liên tục.
Trong một thế giới nơi chính phủ, doanh nghiệp và xã hội phụ thuộc ngày càng nhiều vào hệ thống số, đầu tư vào lực lượng ứng phó khẩn cấp an ninh mạng với tư duy toàn cầu và hiểu biết sâu về AI không còn là lựa chọn. Đó là điều kiện nền tảng để duy trì niềm tin số và khả năng phục hồi trước những mối đe dọa thông minh, không biên giới. Và câu hỏi đặt ra cho Việt Nam là, chúng ta đang ở đâu trong bức tranh chuẩn bị này? (education21)
Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav,
cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat
và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview
