Ngọc Yến
Writer
Không phải viễn tưởng. Điều này đang xảy ra.
Kể từ khi AI được ứng dụng rộng rãi vào sản xuất phim ngắn, các nhóm làm phim có thể thu thập khuôn mặt của bất kỳ ai từ mạng xã hội, ghép vào nhân vật, rồi phát hành cho hàng chục triệu người xem. Không cần xin phép. Không cần thông báo.
Tháng 1 năm 2025, chuyên viên trang điểm Hán phục Bạch Cái đăng loạt ảnh mặc Hán phục lên mạng, trong đó có bộ trang phục phong cách nhà Đường màu xanh lá. Vài tháng sau, một người bạn hỏi anh có tham gia đóng phim ngắn nào không. Anh phủ nhận. Cho đến khi xem phim, anh mới nhận ra: một nhân vật trong phim ngắn "Chiếc trâm hoa đào" có ngoại hình, quần áo, trang điểm và phụ kiện giống hệt ảnh anh đã đăng. Nhân vật đó được mô tả là "lùn béo, lười biếng, *** đãng, thấy phụ nữ là mắt dán chặt vào, bẩn thỉu từ đầu đến chân."
"Tôi cảm thấy mình bị vu khống một cách ác ý," Bạch Cái nói.
Tính đến ngày 30 tháng 3 năm 2026, bộ phim ngắn đó có hơn 40,5 triệu lượt xem.
Bạch Cái không phải trường hợp duy nhất. Blogger Kỳ Hải cũng phát hiện khuôn mặt mình được ghép vào một nhân vật phản diện trong cùng bộ phim, dù ngoài đời cô là người chia sẻ nội dung về nữ quyền và tham gia cứu hộ động vật hoang dã. Nhân vật mang mặt cô trong phim thì ngược lại hoàn toàn: lăng mạ phụ nữ và ngược đãi động vật.
Cả hai đều chỉ biết chuyện nhờ người khác nhắc.
Vì sao chuyện này vẫn xảy ra dù đã có tiền lệ vi phạm?
Luật sư Lý Đông Diêu từ Công ty Luật Bắc Kinh Ngụy Hàng lý giải có hai nguyên nhân chính. Một là vùng xám pháp lý, khi các quy định về việc AI sử dụng hình ảnh cá nhân vẫn chưa đủ rõ ràng và cụ thể. Hai là chi phí đòi công bằng quá cao so với thiệt hại thực tế. Kiện tụng kéo dài, tốn kém, kết quả thường chỉ được bồi thường vài chục nghìn nhân dân tệ (khoảng vài trăm triệu đồng). Trong khi đó, nhóm làm phim chỉ cần bỏ ra 500 nhân dân tệ (khoảng 1,7 triệu đồng) để "mua" khuôn mặt một diễn viên, dùng đi dùng lại nhiều lần, tiết kiệm đến 70% chi phí so với quay phim thật.
Ngày 3 tháng 4, nền tảng phát sóng đã gỡ bộ phim "Chiếc trâm hoa đào" và đình chỉ nhà sản xuất 15 ngày vì vi phạm quy định nội dung.
Nhưng câu hỏi lớn hơn vẫn còn đó.
Theo luật sư Lý Đông Diêu, trách nhiệm bảo vệ người dùng không thể chỉ đặt lên vai từng cá nhân. Cần có luật rõ ràng hơn, nền tảng phải chịu trách nhiệm kiểm soát chặt hơn, và cơ chế xử lý vi phạm phải nhanh hơn thực trạng hiện tại. "Điều chúng ta cần là cải thiện pháp luật và điều chỉnh các nền tảng, chứ không phải để người dùng phải ngừng chia sẻ ảnh vì sợ bị đánh cắp."
Điều đáng sợ nhất không phải là khuôn mặt bị dùng trái phép. Mà là bạn có thể đang "đóng phim" ở đâu đó ngay lúc này mà không hề hay biết.
Kể từ khi AI được ứng dụng rộng rãi vào sản xuất phim ngắn, các nhóm làm phim có thể thu thập khuôn mặt của bất kỳ ai từ mạng xã hội, ghép vào nhân vật, rồi phát hành cho hàng chục triệu người xem. Không cần xin phép. Không cần thông báo.
Tháng 1 năm 2025, chuyên viên trang điểm Hán phục Bạch Cái đăng loạt ảnh mặc Hán phục lên mạng, trong đó có bộ trang phục phong cách nhà Đường màu xanh lá. Vài tháng sau, một người bạn hỏi anh có tham gia đóng phim ngắn nào không. Anh phủ nhận. Cho đến khi xem phim, anh mới nhận ra: một nhân vật trong phim ngắn "Chiếc trâm hoa đào" có ngoại hình, quần áo, trang điểm và phụ kiện giống hệt ảnh anh đã đăng. Nhân vật đó được mô tả là "lùn béo, lười biếng, *** đãng, thấy phụ nữ là mắt dán chặt vào, bẩn thỉu từ đầu đến chân."
"Tôi cảm thấy mình bị vu khống một cách ác ý," Bạch Cái nói.
Tính đến ngày 30 tháng 3 năm 2026, bộ phim ngắn đó có hơn 40,5 triệu lượt xem.
Bạch Cái không phải trường hợp duy nhất. Blogger Kỳ Hải cũng phát hiện khuôn mặt mình được ghép vào một nhân vật phản diện trong cùng bộ phim, dù ngoài đời cô là người chia sẻ nội dung về nữ quyền và tham gia cứu hộ động vật hoang dã. Nhân vật mang mặt cô trong phim thì ngược lại hoàn toàn: lăng mạ phụ nữ và ngược đãi động vật.
Cả hai đều chỉ biết chuyện nhờ người khác nhắc.
Vì sao chuyện này vẫn xảy ra dù đã có tiền lệ vi phạm?
Luật sư Lý Đông Diêu từ Công ty Luật Bắc Kinh Ngụy Hàng lý giải có hai nguyên nhân chính. Một là vùng xám pháp lý, khi các quy định về việc AI sử dụng hình ảnh cá nhân vẫn chưa đủ rõ ràng và cụ thể. Hai là chi phí đòi công bằng quá cao so với thiệt hại thực tế. Kiện tụng kéo dài, tốn kém, kết quả thường chỉ được bồi thường vài chục nghìn nhân dân tệ (khoảng vài trăm triệu đồng). Trong khi đó, nhóm làm phim chỉ cần bỏ ra 500 nhân dân tệ (khoảng 1,7 triệu đồng) để "mua" khuôn mặt một diễn viên, dùng đi dùng lại nhiều lần, tiết kiệm đến 70% chi phí so với quay phim thật.
Ngày 3 tháng 4, nền tảng phát sóng đã gỡ bộ phim "Chiếc trâm hoa đào" và đình chỉ nhà sản xuất 15 ngày vì vi phạm quy định nội dung.
Nhưng câu hỏi lớn hơn vẫn còn đó.
Theo luật sư Lý Đông Diêu, trách nhiệm bảo vệ người dùng không thể chỉ đặt lên vai từng cá nhân. Cần có luật rõ ràng hơn, nền tảng phải chịu trách nhiệm kiểm soát chặt hơn, và cơ chế xử lý vi phạm phải nhanh hơn thực trạng hiện tại. "Điều chúng ta cần là cải thiện pháp luật và điều chỉnh các nền tảng, chứ không phải để người dùng phải ngừng chia sẻ ảnh vì sợ bị đánh cắp."
Điều đáng sợ nhất không phải là khuôn mặt bị dùng trái phép. Mà là bạn có thể đang "đóng phim" ở đâu đó ngay lúc này mà không hề hay biết.
