Nga kêu gọi Mỹ, Mỹ kêu gọi Trung Quốc, và Trung Quốc đáp lại bằng cách bày tỏ sự tiếc nuối...

[ThanhDat]

Lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ, thế giới rơi vào trạng thái không còn bất kỳ hiệp ước nào hạn chế hai kho vũ khí hạt nhân lớn nhất hành tinh. Ngày 5 tháng 2, Hiệp ước Giảm vũ khí chiến lược mới (New START) giữa Hoa Kỳ và Nga chính thức hết hạn, khiến hiệp ước cuối cùng kiểm soát việc triển khai vũ khí hạt nhân toàn cầu mất hiệu lực. “Rào cản” kiểm soát hạt nhân cuối cùng giữa hai cường quốc nắm giữ gần 90% số vũ khí hạt nhân thế giới đã biến mất.

​

Diễn biến này làm dấy lên lo ngại sâu rộng về nguy cơ chạy đua vũ trang hạt nhân và phổ biến vũ khí hạt nhân trên phạm vi toàn cầu. Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres cảnh báo nguy cơ sử dụng vũ khí hạt nhân hiện ở mức cao nhất trong nhiều thập kỷ. Ngay từ đầu, Nga từng đề xuất gia hạn đàm phán, nhưng Mỹ không đưa ra phản hồi rõ ràng mà thay vào đó kêu gọi Trung Quốc tham gia các cuộc đàm phán giải trừ hạt nhân, làm dấy lên câu hỏi về mục tiêu chiến lược của Washington.

​

Sức mạnh và xu hướng hiện đại hóa lực lượng hạt nhân của Mỹ và Nga​

Theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), đến năm 2025 Nga dự kiến sở hữu khoảng 4.309 đầu đạn hạt nhân, bao gồm cả đầu đạn chiến lược và chiến thuật, trong khi Mỹ có khoảng 3.700 đầu đạn. Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ cho biết Mỹ hiện có khoảng 1.770 đầu đạn ở trạng thái sẵn sàng triển khai, có thể được phóng bất cứ lúc nào, cùng 1.930 đầu đạn khác trong kho dự trữ.

​

Hoa Kỳ đang tiến hành hiện đại hóa toàn diện bộ ba hạt nhân. Trên bộ, tên lửa đạn đạo liên lục địa Minuteman III, được đưa vào sử dụng từ những năm 1970, sẽ từng bước được thay thế bằng tên lửa Sentinel và nâng cấp các hầm phóng ngầm. Trên biển, tàu ngầm hạt nhân chiến lược lớp Columbia sẽ thay thế lớp Ohio hiện có. Trên không, Mỹ nâng cấp các máy bay ném bom B-2 và B-52H, đồng thời dự kiến đưa máy bay ném bom tầm xa B-21 vào trang bị để tăng cường năng lực tấn công hạt nhân.

​

Tháng 5 năm 2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố kế hoạch phát triển hệ thống phòng thủ tên lửa “Vòm Vàng”, được tích hợp với các năng lực phòng thủ hiện tại. Khi hoàn thiện, hệ thống này được kỳ vọng có khả năng đánh chặn tên lửa phóng từ nhiều khu vực trên thế giới, thậm chí từ ngoài không gian.

​

Về phía Nga, lực lượng hạt nhân gồm tên lửa đạn đạo liên lục địa, tàu ngầm hạt nhân chiến lược và máy bay ném bom chiến lược cũng đang được nâng cấp. Tháng 10 năm 2025, Tổng thống Vladimir Putin hai lần công bố việc thử nghiệm tên lửa hành trình chạy bằng năng lượng hạt nhân Burevestnik và phương tiện lặn không người lái chạy bằng năng lượng hạt nhân Poseidon. Các nhà phân tích Nga coi đây là “vũ khí hạt nhân chiến lược thứ tư và thứ năm” của nước này. Putin tuyên bố Burevestnik có tầm bắn vượt trội so với mọi loại tên lửa hiện có, trong khi Poseidon có thể lặn sâu tới 1.000 mét và di chuyển nhanh hơn nhiều so với các tàu hiện đại.

New START hết hạn và tác động đối với an ninh toàn cầu​

Hiệp ước New START được ký năm 2010 và có hiệu lực từ ngày 5 tháng 2 năm 2011, ban đầu kéo dài 10 năm và cho phép gia hạn tối đa 5 năm. Năm 2021, Mỹ và Nga thống nhất gia hạn hiệp ước đến ngày 5 tháng 2 năm 2026. Hiệp ước giới hạn số đầu đạn hạt nhân chiến lược triển khai của mỗi bên không vượt quá 1.550, số phương tiện mang vũ khí hạt nhân triển khai không quá 700 và tổng số bệ phóng triển khai và không triển khai không quá 800. Ngoài ra, hiệp ước còn thiết lập cơ chế xác minh, nhưng hiện cơ chế này đã bị đình trệ.

​

Khi hiệp ước hết hiệu lực, kho vũ khí hạt nhân của Mỹ và Nga không còn chịu bất kỳ ràng buộc pháp lý nào. Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ cảnh báo số đầu đạn hạt nhân do hai nước triển khai có thể vượt quá 6.000 trong thập kỷ tới. Nga tuyên bố sẵn sàng thực hiện các biện pháp quân sự – kỹ thuật để loại bỏ mọi mối đe dọa tiềm tàng đối với an ninh quốc gia.

Theo nhà bình luận quân sự Song Zhongping, dù hiệp ước còn nhiều hạn chế và chưa được thực thi đầy đủ, sự tồn tại của nó vẫn mang ý nghĩa biểu tượng trong việc duy trì tiến trình giải trừ vũ khí hạt nhân sau Chiến tranh Lạnh. Việc hiệp ước hoàn toàn biến mất có thể dẫn đến mất cân bằng lực lượng hạt nhân toàn cầu. Nếu Mỹ và Nga lao vào chạy đua vũ trang, các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân khác khó có thể đứng ngoài, kéo theo sự gia tăng cả về số lượng lẫn chất lượng vũ khí, thậm chí mở rộng phạm vi triển khai lên không gian.

​

Diễn biến này cũng đe dọa nghiêm trọng Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân. Nếu các cường quốc hạt nhân lớn từ bỏ nghĩa vụ giải trừ, nhiều quốc gia khác có thể coi việc sở hữu vũ khí hạt nhân là cách duy nhất để tự bảo vệ mình. Điều đó làm gia tăng nguy cơ phổ biến hạt nhân, làm lung lay sự đồng thuận quốc tế và đặt hệ thống không phổ biến vũ khí hạt nhân toàn cầu trước một cú sốc lớn.

Trong bối cảnh đó, Mỹ đề xuất đưa Trung Quốc vào khuôn khổ đàm phán giải trừ hạt nhân. Trung Quốc tuyên bố lực lượng hạt nhân của nước này không cùng quy mô với Mỹ và Nga, đồng thời khẳng định chưa sẵn sàng tham gia đàm phán ở giai đoạn hiện tại. Bắc Kinh nhấn mạnh nguyên tắc duy trì ổn định chiến lược toàn cầu, chính sách không sử dụng vũ khí hạt nhân trước và chỉ duy trì lực lượng hạt nhân ở mức tối thiểu cần thiết cho an ninh quốc gia. (Sohu)

Đọc chi tiết tại đây: https://www.sohu.com/a/984304013_25...k4_50_0v2aHP_1_fd.1.1770350780257rddEzsk_1108