Máy bay không người lái giá rẻ mới của Nga là một mối đe dọa thực sự và đây là cách Mỹ sẽ tự vệ

[Bùi Minh Nhật]

Ngày 9/9 năm ngoái, quân đội Nga đã phóng khoảng 415 máy bay không người lái cảm tử mang chất nổ nhằm vào Ukraine, phần lớn là Shahed-136 do Iran thiết kế. Những UAV này bay theo lộ trình được lập trình sẵn trước khi lao xuống mục tiêu và phát nổ.

Trong đợt tấn công đó, 20 UAV Shahed đã xâm nhập không phận Ba Lan. Các radar của hệ thống phòng không Patriot theo dõi được chúng, nhưng không khai hỏa vì chi phí mỗi tên lửa đánh chặn quá cao. Thay vào đó, tiêm kích F-35 của Hà Lan và F-16 của Ba Lan được điều động, nhưng chỉ bắn hạ được 4 chiếc. Lực lượng an ninh sau đó thu hồi thêm 13 UAV khác rơi xuống lãnh thổ Ba Lan và Latvia, may mắn không mang theo đầu đạn.

Vụ việc buộc Ba Lan phải kích hoạt Điều 4 của NATO, yêu cầu tham vấn khẩn cấp, đồng thời phơi bày một thực tế đáng lo ngại: ngay cả các quốc gia NATO với hệ thống phòng không hiện đại cũng chưa sẵn sàng trước các cuộc tấn công UAV quy mô lớn. Trong khi đó, Ukraine với kinh nghiệm thực chiến có thể bắn hạ trung bình khoảng hai phần ba số UAV Shahed trong các đợt tập kích của Nga.

Theo chuyên gia Samuel Bendett từ Trung tâm Nghiên cứu An ninh Mỹ mới (CNAS), mối đe dọa từ Shahed không chỉ dừng lại ở Ukraine. Với tầm bay được công bố lên tới 1.500 dặm, các UAV này về lý thuyết có thể vươn tới Berlin, Rome hay Paris nếu được phóng từ Belarus. Việc một UAV tấn công của Yemen, dựa trên thiết kế Iran, bay hơn 1.600 dặm để tấn công Tel Aviv năm 2024 cho thấy kịch bản này không hề viển vông.

Vì sao Shahed rẻ tiền lại khó bị đánh chặn?​

Shahed-136 có giá chỉ 20.000–40.000 USD mỗi chiếc, được lắp ráp từ linh kiện dân dụng và vật liệu đơn giản như ván ép, nhưng có thể mang tới 200 pound thuốc nổ. Thiết kế cánh tam giác giúp UAV ổn định hơn và chịu tải tốt hơn so với các mẫu cánh dài trước đây. Nga hiện được cho là sản xuất khoảng 5.500 UAV Shahed mỗi tháng, liên tục cải tiến độ chính xác và khả năng sống sót.

Điểm nguy hiểm của Shahed không nằm ở độ tinh vi, mà ở số lượng và chi phí. Việc dùng tên lửa phòng không truyền thống để bắn hạ một UAV giá vài chục nghìn USD là bài toán kinh tế không bền vững, khi ngay cả các tên lửa tầm ngắn như Stinger hay Sidewinder cũng có giá hàng trăm nghìn USD mỗi quả.

Các giải pháp đối phó hiện nay buộc phải kết hợp nhiều lớp:

• Tên lửa dẫn đường bằng laser như APKWS có chi phí thấp hơn, nhưng phạm vi bảo vệ hạn chế và vẫn phụ thuộc vào phương tiện mang phóng.
• Chiến tranh điện tử có thể gây nhiễu tín hiệu, nhưng Shahed có khả năng bay theo quán tính hoặc điểm đến được lập trình sẵn.
• Phòng không điểm bằng súng máy, pháo tự động hoặc hệ thống như Gepard cho hiệu quả cao, song chi phí triển khai không nhỏ.
• Vũ khí năng lượng định hướng như laser hoặc vi sóng có chi phí mỗi lần bắn thấp, nhưng bị hạn chế bởi thời tiết, tầm bắn và yêu cầu năng lượng.
• UAV đánh chặn giá rẻ đang nổi lên như giải pháp tiềm năng, với Ukraine đã triển khai các tên lửa đánh chặn chỉ vài nghìn USD để đối phó UAV Nga.

Theo Bendett, không có công nghệ đơn lẻ nào đủ sức ngăn chặn hoàn toàn UAV Shahed. Cách tiếp cận hiệu quả nhất là xây dựng hệ thống phòng thủ đa tầng, kết hợp cảm biến, chỉ huy và nhiều loại vũ khí khác nhau, đồng thời học hỏi trực tiếp từ kinh nghiệm thực chiến của Ukraine.

“Không cần phát minh lại bánh xe,” Bendett nhận định. “Hãy nhìn cách Ukraine đã và đang đối phó với Shahed.”(.popularmechanics)

Russia’s Cheap New Drone Is a Threat. Here’s How the U.S. Will Defend Itself.

It’s a military and psychological weapon. “That’s what makes it really deadly.”

www.popularmechanics.com