Khủng hoảng hàng không toàn cầu: Hàng loạt sân bay "thất thủ", đóng cửa vô thời hạn do xung đột quân sự giữa Mỹ-Israel với Iran

[Yu Ki San]

Mạng lưới hàng không dân dụng toàn cầu đối mặt với tình trạng gián đoạn nghiêm trọng khi hai trung tâm trung chuyển lớn nhất Trung Đông là Sân bay Quốc tế Dubai (DXB) và Sân bay Quốc tế Hamad tại Doha thông báo ngừng hoạt động vô thời hạn. Quyết định này được đưa ra ngay sau khi căng thẳng quân sự giữa Israel và Iran leo thang thành các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái nhắm vào các hạ tầng chiến lược. Nhằm đảm bảo an toàn hàng không, một loạt quốc gia trong khu vực bao gồm Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Qatar, Jordan và Iraq đã đồng loạt ban bố lệnh đóng cửa không phận. Theo đánh giá của giới chuyên môn, đây là một cuộc khủng hoảng an ninh hàng không quy mô lớn, vượt qua các kịch bản ứng phó thông thường của các hãng bay quốc tế.

​

Hiện tượng "di cư ngược" trên không và hiệu ứng dây chuyền toàn cầu​

Việc đình chỉ các chuyến bay đột ngột tại khu vực vốn tiếp nhận lưu lượng trung bình hàng trăm nghìn lượt khách mỗi ngày đã khiến hơn nửa triệu hành khách bị mắc kẹt trên toàn cầu. Dữ liệu từ Cơ quan Quản lý Sân bay Dubai và hệ thống theo dõi FlightRadar24 ghi nhận hơn 280 chuyến bay bị hủy và ít nhất 250 chuyến bay bị hoãn kéo dài chỉ trong 24 giờ đầu tiên lệnh cấm được ban bố.

Tình trạng này dẫn đến một hiện tượng hiếm gặp được gọi là cuộc "di cư ngược" trên không. Hàng loạt máy bay khởi hành từ châu Âu như Dublin, Warsaw hay Istanbul buộc phải thực hiện các thao tác quay đầu khi đang bay giữa hành trình do không thể tiếp cận không phận hạ cánh. Các chặng bay dài từ Mỹ đi châu Á vốn đi qua không phận Vùng Vịnh buộc phải chuyển hướng hạ cánh khẩn cấp xuống Cairo (Ai Cập) hoặc Athens (Hy Lạp), trong khi các chuyến bay từ Nam Á phải đáp tạm thời tại Oman. Việc hàng nghìn máy bay bị lưu lại Trung Đông đã gây ra tình trạng thiếu hụt phi cơ trầm trọng tại các điểm trung chuyển khác như London, Paris, Singapore, Sydney và New York, làm đứt gãy hoàn toàn chuỗi cung ứng chuyến bay kết nối các châu lục.

Hàng trăm máy bay đang trên hành trình qua Trung Đông buộc phải quay đầu​

Tình trạng kẹt cứng tại nhà ga và phản ứng của các hãng bay​

Tác động của lệnh cấm bay diễn ra ngay lập tức đối với những hành khách đang trong quá trình khởi hành. Báo cáo thực tế cho thấy tại các đầu sân bay lớn như London hay Dubai, nhiều hành khách đã hoàn tất thủ tục lên máy bay nhưng buộc phải quay trở lại nhà ga do cơ trưởng nhận được lệnh đóng cửa không phận ngay trước giờ cất cánh. Ở một diễn biến khác, một số ít chuyến bay khởi hành sớm đã may mắn rời khỏi vùng chiến sự an toàn, điển hình như một hành khách người Việt Nam trên chuyến bay của Emirates rời Dubai vào sáng ngày 28 tháng 2 đã hạ cánh an toàn tại Thành phố Hồ Chí Minh ngay trước khi tình hình leo thang.

Trước cuộc khủng hoảng, các hãng hàng không lớn trong khu vực như Emirates và Qatar Airways đã phát đi thông báo tạm dừng toàn bộ mạng lưới bay tại điểm trung chuyển, khẳng định ưu tiên an toàn tuyệt đối cho hành khách và phi hành đoàn, đồng thời cam kết hỗ trợ thủ tục hoàn vé hoặc đổi lịch trình. Làn sóng gián đoạn cũng lan rộng sang khu vực châu Á khi Sân bay Quốc tế Changi tại Singapore phải thông báo hủy hàng loạt chuyến bay kết nối với Abu Dhabi, Doha và Dubai, đi kèm khuyến cáo hành khách không nên di chuyển đến nhà ga trong thời điểm này.

Hành khách chờ chuyến bay tại sân bay Beirut, Lebanon ngày 28/2​

Khuyến cáo an toàn và quyền lợi cho hành khách​

Trong bối cảnh tình hình an ninh khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp và các cơ quan quản lý chưa thể ấn định mốc thời gian mở lại không phận, việc chủ động cập nhật thông tin là ưu tiên hàng đầu. Hành khách được khuyến nghị kiểm tra xác nhận trạng thái chuyến bay thông qua email hoặc các ứng dụng chính thức của hãng hàng không trước khi quyết định di chuyển ra sân bay.

Để giảm thiểu tình trạng quá tải vật lý tại các nhà ga, việc thay đổi lịch trình hoặc yêu cầu bồi thường nên được thực hiện thông qua các nền tảng hỗ trợ trực tuyến. Bên cạnh đó, các chuyên gia khuyến cáo hành khách cần rà soát kỹ các điều khoản trong hợp đồng bảo hiểm du lịch liên quan đến vấn đề gián đoạn chuyến bay, nhằm đảm bảo các quyền lợi về chi phí lưu trú và các khoản tài chính phát sinh trong thời gian chờ đợi nối chuyến.

Xung động leo thang đang khiến các sân bay Trung Đông - vốn thuộc nhóm trung tâm trung chuyển nhộn nhịp nhất thế giới - cảnh báo tình trạng gián đoạn có thể kéo dài. Ảnh chụp tại sân bay Beirut, Lebanon ngày 28/2/2026​

#MỹIsraeltấncôngIran