Trong kỷ nguyên bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), giới học thuật Mỹ đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng danh tính chưa từng có. John Mearsheimer, giáo sư danh tiếng ngành quan hệ quốc tế tại Đại học Chicago, đã trở thành tâm điểm của một cuộc chiến pháp lý và công nghệ kéo dài nhiều tháng qua. Ông buộc phải đối đầu với hàng trăm video sử dụng công nghệ deepfake để đánh cắp hình ảnh và giọng nói của mình, phát tán những quan điểm địa chính trị sai lệch trên các nền tảng chia sẻ video trực tuyến.
Bản sao kỹ thuật số và những phát ngôn gây sốc
Văn phòng làm việc của Giáo sư Mearsheimer những tháng gần đây đã biến thành một trạm kiểm soát khủng hoảng truyền thông. Đội ngũ của ông đã phát hiện ít nhất 43 kênh video mạo danh, nơi đăng tải hàng loạt nội dung sử dụng hình ảnh của vị giáo sư này để bình luận về các vấn đề nóng bỏng và nhạy cảm nhất của thế giới. Mức độ tinh vi của các video này đã vượt xa những trò đùa cợt thông thường trên mạng xã hội.
Một trong những video giả mạo lan truyền rộng rãi trên cả các nền tảng video ngắn và dài cho thấy hình ảnh Giáo sư Mearsheimer đang đưa ra những đánh giá về căng thẳng giữa Bắc Kinh và Tokyo. Trong đó, "bản sao" này phân tích về khả năng Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi để ngỏ hành động quân sự nếu đảo Đài Loan bị tấn công – một chủ đề cực kỳ nhạy cảm về ngoại giao. Thậm chí, một video deepfake khác còn sử dụng công nghệ chuyển đổi giọng nói để khiến ông nói tiếng Quan Thoại lưu loát, nhắm trực tiếp vào khán giả Trung Quốc với thông điệp rằng ảnh hưởng của Mỹ tại châu Á đang suy giảm trong khi Trung Quốc đạt được nhiều đột phá.
Giáo sư Mearsheimer bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về vấn đề này. Ông khẳng định tất cả các video đều là giả mạo, được tạo ra với mục đích thao túng niềm tin của người xem. Theo ông, hành động này đang làm suy yếu nghiêm trọng khái niệm về những cuộc đối thoại cởi mở và trung thực, những giá trị cốt lõi mà các nền tảng chia sẻ video đáng lẽ phải bảo vệ và thúc đẩy.
Quy trình xử lý "rùa bò" của các nền tảng công nghệ
Cuộc chiến của Mearsheimer không chỉ là chống lại những kẻ tạo ra deepfake mà còn là cuộc vật lộn với bộ máy quan liêu của các nền tảng công nghệ. Văn phòng của ông đã lên tiếng chỉ trích gay gắt quy trình báo cáo vi phạm chậm chạp và cồng kềnh. Họ không thể báo cáo toàn bộ kênh vi phạm mà buộc phải gửi yêu cầu gỡ bỏ cho từng video riêng lẻ. Điều kiện để báo cáo cũng rất khắt khe, chỉ được chấp nhận khi tên hoặc hình ảnh của người bị giả mạo xuất hiện rõ ràng trong tiêu đề, mô tả hoặc hình đại diện.
Hệ thống kiểm duyệt tự động dường như bất lực trước làn sóng tấn công này. Ngay khi một kênh bị xóa, hàng loạt kênh mới sử dụng nội dung AI lại mọc lên như nấm sau mưa với những thay đổi nhỏ trong tên gọi, ví dụ như "Jhon Mearsheimer" thay vì "John", để lách qua bộ lọc truy quét. Giáo sư Mearsheimer thừa nhận khó khăn lớn nhất nằm ở việc các nền tảng không có cơ chế ngăn chặn phủ đầu, khiến ông luôn ở thế bị động chạy theo để dập lửa.
Sau nhiều tháng trao đổi căng thẳng, 41 trong số 43 kênh giả mạo đã bị khóa. Tuy nhiên, điều này chỉ diễn ra sau khi các video deepfake đã thu hút được một lượng lớn lượt xem và gây ra những hiểu lầm không thể đảo ngược. Bà Vered Horesh, Giám đốc công nghệ tại startup AI Bria, nhận định rằng khi bất kỳ ai cũng có thể tạo ra deepfake giống thật chỉ trong vài giây, mối nguy hiểm thực sự là sự xóa bỏ khả năng phủ nhận. Nạn nhân bị buộc phải chứng minh sự trong sạch của bản thân thay vì được bảo vệ ngay từ đầu. Bà nhấn mạnh an toàn phải là yêu cầu tiên quyết khi đăng tải video chứ không phải ở quy trình gỡ bỏ sau khi sự đã rồi.
Lời cảnh báo cho giới trí thức toàn cầu
Câu chuyện của Mearsheimer chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Môi trường Internet năm 2026 đang trở thành một bãi mìn đối với những người có hồ sơ công khai uy tín. Các công cụ AI tạo sinh giá rẻ đã giúp những kẻ lừa đảo dễ dàng vượt qua các hàng rào kiểm soát. Không chỉ giới học giả, nhiều bác sĩ tại Mỹ cũng đã bị mạo danh để quảng cáo thực phẩm chức năng kém chất lượng, và hàng loạt CEO doanh nghiệp bị làm giả video để đưa ra các lời khuyên đầu tư gây hại cho nền kinh tế.
Jeffrey Sachs, nhà kinh tế học nổi tiếng và giảng viên tại Đại học Columbia, cũng đang rơi vào hoàn cảnh tương tự. Ông mô tả quy trình xử lý của các nền tảng video là hoàn toàn mang tính ngẫu nhiên và gây nhiều đau đầu. Văn phòng của ông thường không hề biết đến sự tồn tại của các video giả mạo cho đến khi chúng trở nên phổ biến, và việc yêu cầu gỡ bỏ là một hành trình gian nan chưa có lời giải.
Trước tình hình này, cả Mearsheimer và Sachs đều đang phải áp dụng biện pháp phòng thủ cuối cùng: tự mở kênh chính thức để xác thực danh tính và bảo vệ người dùng khỏi các nội dung mạo danh. Về phía nền tảng, CEO Neal Mohan trong thư ngỏ vạch ra ưu tiên năm 2026 đã cam kết sẽ chủ động thiết lập hệ thống ngăn chặn rác AI và mở rộng bộ công cụ xác thực, tuy nhiên hiệu quả thực tế vẫn là một dấu hỏi lớn khi công nghệ làm giả đang phát triển với tốc độ chóng mặt.
Bản sao kỹ thuật số và những phát ngôn gây sốc
Văn phòng làm việc của Giáo sư Mearsheimer những tháng gần đây đã biến thành một trạm kiểm soát khủng hoảng truyền thông. Đội ngũ của ông đã phát hiện ít nhất 43 kênh video mạo danh, nơi đăng tải hàng loạt nội dung sử dụng hình ảnh của vị giáo sư này để bình luận về các vấn đề nóng bỏng và nhạy cảm nhất của thế giới. Mức độ tinh vi của các video này đã vượt xa những trò đùa cợt thông thường trên mạng xã hội.
Một trong những video giả mạo lan truyền rộng rãi trên cả các nền tảng video ngắn và dài cho thấy hình ảnh Giáo sư Mearsheimer đang đưa ra những đánh giá về căng thẳng giữa Bắc Kinh và Tokyo. Trong đó, "bản sao" này phân tích về khả năng Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi để ngỏ hành động quân sự nếu đảo Đài Loan bị tấn công – một chủ đề cực kỳ nhạy cảm về ngoại giao. Thậm chí, một video deepfake khác còn sử dụng công nghệ chuyển đổi giọng nói để khiến ông nói tiếng Quan Thoại lưu loát, nhắm trực tiếp vào khán giả Trung Quốc với thông điệp rằng ảnh hưởng của Mỹ tại châu Á đang suy giảm trong khi Trung Quốc đạt được nhiều đột phá.
Giáo sư Mearsheimer bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về vấn đề này. Ông khẳng định tất cả các video đều là giả mạo, được tạo ra với mục đích thao túng niềm tin của người xem. Theo ông, hành động này đang làm suy yếu nghiêm trọng khái niệm về những cuộc đối thoại cởi mở và trung thực, những giá trị cốt lõi mà các nền tảng chia sẻ video đáng lẽ phải bảo vệ và thúc đẩy.
Quy trình xử lý "rùa bò" của các nền tảng công nghệ
Cuộc chiến của Mearsheimer không chỉ là chống lại những kẻ tạo ra deepfake mà còn là cuộc vật lộn với bộ máy quan liêu của các nền tảng công nghệ. Văn phòng của ông đã lên tiếng chỉ trích gay gắt quy trình báo cáo vi phạm chậm chạp và cồng kềnh. Họ không thể báo cáo toàn bộ kênh vi phạm mà buộc phải gửi yêu cầu gỡ bỏ cho từng video riêng lẻ. Điều kiện để báo cáo cũng rất khắt khe, chỉ được chấp nhận khi tên hoặc hình ảnh của người bị giả mạo xuất hiện rõ ràng trong tiêu đề, mô tả hoặc hình đại diện.
Hệ thống kiểm duyệt tự động dường như bất lực trước làn sóng tấn công này. Ngay khi một kênh bị xóa, hàng loạt kênh mới sử dụng nội dung AI lại mọc lên như nấm sau mưa với những thay đổi nhỏ trong tên gọi, ví dụ như "Jhon Mearsheimer" thay vì "John", để lách qua bộ lọc truy quét. Giáo sư Mearsheimer thừa nhận khó khăn lớn nhất nằm ở việc các nền tảng không có cơ chế ngăn chặn phủ đầu, khiến ông luôn ở thế bị động chạy theo để dập lửa.
Sau nhiều tháng trao đổi căng thẳng, 41 trong số 43 kênh giả mạo đã bị khóa. Tuy nhiên, điều này chỉ diễn ra sau khi các video deepfake đã thu hút được một lượng lớn lượt xem và gây ra những hiểu lầm không thể đảo ngược. Bà Vered Horesh, Giám đốc công nghệ tại startup AI Bria, nhận định rằng khi bất kỳ ai cũng có thể tạo ra deepfake giống thật chỉ trong vài giây, mối nguy hiểm thực sự là sự xóa bỏ khả năng phủ nhận. Nạn nhân bị buộc phải chứng minh sự trong sạch của bản thân thay vì được bảo vệ ngay từ đầu. Bà nhấn mạnh an toàn phải là yêu cầu tiên quyết khi đăng tải video chứ không phải ở quy trình gỡ bỏ sau khi sự đã rồi.
Lời cảnh báo cho giới trí thức toàn cầu
Câu chuyện của Mearsheimer chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Môi trường Internet năm 2026 đang trở thành một bãi mìn đối với những người có hồ sơ công khai uy tín. Các công cụ AI tạo sinh giá rẻ đã giúp những kẻ lừa đảo dễ dàng vượt qua các hàng rào kiểm soát. Không chỉ giới học giả, nhiều bác sĩ tại Mỹ cũng đã bị mạo danh để quảng cáo thực phẩm chức năng kém chất lượng, và hàng loạt CEO doanh nghiệp bị làm giả video để đưa ra các lời khuyên đầu tư gây hại cho nền kinh tế.
Jeffrey Sachs, nhà kinh tế học nổi tiếng và giảng viên tại Đại học Columbia, cũng đang rơi vào hoàn cảnh tương tự. Ông mô tả quy trình xử lý của các nền tảng video là hoàn toàn mang tính ngẫu nhiên và gây nhiều đau đầu. Văn phòng của ông thường không hề biết đến sự tồn tại của các video giả mạo cho đến khi chúng trở nên phổ biến, và việc yêu cầu gỡ bỏ là một hành trình gian nan chưa có lời giải.
Trước tình hình này, cả Mearsheimer và Sachs đều đang phải áp dụng biện pháp phòng thủ cuối cùng: tự mở kênh chính thức để xác thực danh tính và bảo vệ người dùng khỏi các nội dung mạo danh. Về phía nền tảng, CEO Neal Mohan trong thư ngỏ vạch ra ưu tiên năm 2026 đã cam kết sẽ chủ động thiết lập hệ thống ngăn chặn rác AI và mở rộng bộ công cụ xác thực, tuy nhiên hiệu quả thực tế vẫn là một dấu hỏi lớn khi công nghệ làm giả đang phát triển với tốc độ chóng mặt.
