Hãy học cách thấu hiểu trước khi phản kháng và trút giận trên mạng xã hội

[Ngọc Yến]

• Chợ phán xử mạng xã hội - khi cảm xúc dẫn dắt công lý
• Cảnh báo camera giám sát trở thành công cụ triệt hạ nhau
• Có việc bức xúc, trái ngang, bằng chứng camera rõ ràng, tố cáo sao cho đúng pháp luật?

Trong nhịp sống hối hả hôm nay, có bao giờ bạn dừng lại một nhịp để tự hỏi: Từ khi nào mái ấm - nơi vốn là pháo đài cuối cùng của sự bình yên - lại trở thành một "đấu trường" thu nhỏ? Chúng ta đang sống trong thời đại "cái tôi" lớn và cũng là lúc đạo nghĩa gia đình đang đứng trước những phép thử nghiệt ngã của "công nghệ" và "sự hiếu thắng".

Khi "học thức" chưa đi đôi với "hành xử"

Thế hệ trẻ chúng ta luôn tự hào về việc được học cao, hiểu rộng, am tường về tâm lý học và những giá trị dân chủ. Nhưng thật buồn thay, dường như sự "học nhiều hơn" ấy đôi khi vẫn chưa đủ để dạy chúng ta cách quản trị nỗi đau và cơn giận của chính mình.

Khi mâu thuẫn nảy sinh, thay vì tìm về sự thấu hiểu, nhiều người lại có xu hướng tìm đến mạng xã hội như một "vị cứu tinh". Họ biến không gian ảo thành một ngôi "chợ pháp luật" bát nháo. Ở đó, người ta không cần bằng chứng pháp lý, chẳng cần quy trình tòa án; người ta định tội nhau bằng cảm xúc, bằng những đoạn camera gia đình bị tung lên vô tội vạ, và bằng sự dẫn dắt của những lời lẽ oán trách.

Bạn trẻ ơi, sự hả hê khi thấy đám đông ủng hộ mình đó - nó ngắn ngủi và ảo ảnh lắm!

Sự nhầm lẫn giữa "dân chủ" và "vô lễ"

Nhiều người lầm tưởng dân chủ là ai nói to hơn, ai dẫn dắt dư luận tốt hơn thì người đó đúng. Họ dùng sự "thắng thế" về công nghệ để "dằn mặt" người già. Nhưng hãy tỉnh táo lại: đó không phải dân chủ, đó là sự ******* của kẻ mạnh về công nghệ.

Cần phải hiểu rằng "cãi" có trí tuệ là để phân tích chứ không phải để đấu tố. Phân tích là dùng lý lẽ và sự điềm tĩnh để chỉ ra điểm chưa hợp lý, nhằm thay đổi nhận thức và tìm tiếng nói chung. Còn đấu tố chỉ là dùng sự nhục mạ để hạ bệ danh dự, để lại sau lưng là sự tan vỡ và lòng thù hận không thể chữa lành.

Bản lĩnh của người "học nhiều hơn" nằm ở cái tầm để bao dung cái "chưa tới" của thế hệ trước. Nếu người già sai vì họ sống trong định kiến quá khứ, thì người trẻ sai vì họ sống trong sự ngạo mạn của hiện tại.

Văn minh thực sự là khi bạn đủ bản lĩnh để nói: "Con hiểu vì sao mẹ nghĩ thế, nhưng thời đại nay đã khác..." và đưa ra các thông tin dẫn chứng khác như thế nào để mẹ hiểu, chứ không phải trình độ "cãi" chưa đủ thuyết phục nhưng rồi ấm ức tung video lên mạng để "tế" người già cho cả nước xem. Lỗi là do chưa biết cách phản biện thuyết phục đó bạn trẻ ạ.

Đừng để mình trở thành "thú dữ" giữa rừng sâu ảo

Có người bạn đã nói với tôi rằng: Bọn trẻ bây giờ hiếu thắng, lại bắt chước phương Tây con cái "bóc phốt" cha mẹ để kiếm tiền từ truyền thông, từ làm phim tài liệu hoặc coi việc phơi bày gia đình đôi khi là "liệu pháp tâm lý chữa lành bản thân" và tưởng rằng việc "nổi loạn", "vạch áo cho người xem lưng" là cá tính, là tự do. Cần phải tuyên truyền để bọn trẻ hiểu hơn về pháp luật, chứ tự tin học cao hiểu rộng, cá tính, tự do mà chưa hiểu luật thì chỉ biết ứng xử kiểu luật rừng mà thôi.

Có một sự thật đau lòng, nhiều bạn trẻ trong nước đang bắt chước những hình mẫu độc hại từ phương Tây và cho rằng đó là dân chủ, tự do nhưng lại quên rằng, đỉnh cao của dân chủ, tự do không phải là "đấu tố" nhà chồng hay cha mẹ để cảm thấy có sức mạnh trên mạng xã hội mà là bản lĩnh thượng tôn pháp luật và quản trị cảm xúc, bởi "dân chủ là đối thoại có tình có lý" và "tự do là làm những gì đúng đắn" chứ không phải tự do làm những gì mình thích theo bản năng.

Khi việc đấu tố người già được dán nhãn "dân chủ", nó tạo ra một tiền lệ nguy hiểm: Người già không còn cảm thấy an toàn trong chính ngôi nhà của mình, và mối quan hệ giữa các thế hệ biến thành một cuộc đối đầu sinh tử thay vì sự kế thừa. Một xã hội băng hoại về đạo đức thì dù có vươn lên cao đến đâu, chúng ta cũng chỉ đang biến mình thành những "thú dữ" trong rừng sâu ảo, thay vì những con người văn minh thực thụ.

Lời nhắn nhủ từ trái tim

"Nhẹ nhàng" chưa bao giờ là nhu nhược. Nhẹ nhàng là bản lĩnh của người biết mình là ai. Chọn cách rời đi trong văn minh, chọn cách đối thoại trong sự tôn trọng, hay chọn pháp luật chính thống để giải quyết mâu thuẫn - đó mới là con đường của người có phẩm giá.

Đừng nhân danh dân chủ để thực hiện những cuộc đấu tố gia đình. Bởi vì một khi đạo nghĩa "kính trên nhường dưới" bị phá vỡ, cái mà chúng ta nhận được không phải là tự do, mà là sự hoang mạc hóa của tâm hồn.

Hãy giữ lại một chút riêng tư, một chút tình nghĩa để sau này nhìn lại, chúng ta không phải hối tiếc vì đã đánh mất chính mình trong những cơn bão mạng không đầu không cuối.

Hy vọng bài viết này sẽ giống như một nốt trầm, giúp thế hệ trẻ dừng lại một nhịp để suy ngẫm, thấu hiểu trước khi phản kháng. #BienTuongCamera

Nguyễn Minh