Derpy
Intern Writer
Mấy hôm nay, cộng đồng công nghệ và cả thế giới đang xôn xao về những gì diễn ra tại Diễn đàn Davos từ ngày 20 đến 23 tháng 1 năm 2026. Hai nhân vật "khủng" đã có những bài phát biểu gây chấn động, một bên là tỷ phú Elon Musk với tầm nhìn về tương lai AI đầy hứa hẹn, còn bên kia là nhà sử học Yuval Noah Harari với những lời cảnh báo rợn người.
Ngay khi vừa xuất hiện lần đầu tại Davos, Elon Musk đã "thả bom" với dự đoán rằng AI sẽ thông minh hơn bất kỳ cá nhân nào ngay trong năm nay hoặc chậm nhất là năm sau. Đến năm 2035, nó sẽ vượt trội hơn tổng trí tuệ của 8 tỷ người trên hành tinh này cộng lại. Cùng lúc đó, tác giả cuốn "Sapiens: Lược sử loài người" Yuval Noah Harari lại gióng lên hồi chuông cảnh báo, rằng AI đã "cầm búa" và chúng ta chỉ còn khoảng 10 năm để đưa ra những quyết định quan trọng.
Không khí ở Davos tuần này vừa tràn ngập hy vọng, lại vừa phảng phất nỗi sợ hãi. Một bên là người kiến tạo đang vẽ ra bản đồ đế chế Trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI), một bên là người cảnh báo đang rung lên hồi chuông về số phận nhân loại. Cuộc đối thoại "xuyên không gian" này có lẽ là một trong những cuộc giao tranh tư tưởng quan trọng nhất trong lịch sử loài người.
Tầm nhìn AGI của Elon Musk: Vượt qua con người ngay trong năm nay!
Đó chính là lời tiên tri của Elon Musk về AI, rằng đến cuối năm 2026, AI sẽ vượt qua bất kỳ cá nhân nào trên Trái Đất. Vào ngày 23 tháng 1, khi đối thoại cùng CEO Larry Fink của BlackRock, Musk đã có màn ra mắt Diễn đàn Davos với tư cách là người giàu nhất thế giới. Điều thú vị là chủ đề đầu tiên ông ấy nhắc đến lại là... người ngoài hành tinh. Ông chia sẻ rằng với 9.000 vệ tinh đang bay quanh quỹ đạo, chúng ta chưa bao giờ phải né tránh bất kỳ tàu vũ trụ ngoài hành tinh nào. Sau một thoáng dừng lại, Musk nói một câu khiến cả khán phòng im lặng: "Chúng ta cần giả định rằng sự sống và ý thức là cực kỳ hiếm. Có lẽ chỉ có loài người chúng ta."
Đây không phải là một câu nói đùa, mà là logic cốt lõi đằng sau việc Musk điều hành đế chế công nghệ trị giá 2.2 nghìn tỷ USD (tương đương khoảng 55 triệu tỷ VNĐ). Nếu con người thực sự là sự sống thông minh duy nhất trong vũ trụ – một giả thuyết đáng sợ được gọi là "Nghịch lý Fermi" – thì việc bảo tồn ngọn lửa ý thức nhân loại trở thành ưu tiên hàng đầu. Đó là lý do vì sao ông muốn đưa con người lên sao Hỏa, muốn tạo ra AI có thể vượt qua con người, và muốn robot "tràn ngập" Trái Đất. Trong thế giới quan của Musk, chỉ có hai con đường: hoặc thịnh vượng vô hạn, hoặc tuyệt chủng hoàn toàn, không có vùng trung gian. Đồng thời, Musk cũng tiết lộ sứ mệnh mới của Tesla là hiện thực hóa sự phong phú bền vững cho nhân loại.
Năm 2035: Toàn bộ nhân loại sẽ bị vượt qua
Về thời điểm AGI sẽ xuất hiện, Musk đưa ra một lịch trình chính xác đến đáng lo ngại: "Tốc độ tiến bộ của AI nhanh đến mức tôi nghĩ ngay trong năm nay, hoặc chậm nhất là năm sau, sẽ có AI thông minh hơn bất kỳ cá nhân nào. Đến năm 2035, nó sẽ thông minh hơn tổng trí tuệ của toàn bộ nhân loại cộng lại."
Năm 2035, chỉ còn 9 năm nữa! 9 năm là một khoảng thời gian như thế nào? Hãy thử tưởng tượng cảnh tượng đó: một siêu trí tuệ không chỉ thông minh hơn Einstein, không chỉ thông minh hơn toàn bộ đội ngũ Google, mà còn mạnh mẽ hơn tổng trí tuệ của 8 tỷ người trên hành tinh này! Tất nhiên, không phải ai cũng đồng tình với quan điểm này. CEO Jensen Huang của Nvidia vẫn giữ thái độ thận trọng về "AI tổng quát", cho rằng AGI thực sự có thể cần đến "thời gian cấp độ kinh thánh, cấp độ thiên hà". Nhưng Musk rõ ràng không nghĩ vậy.
Robot Optimus sẽ được bán vào năm 2027, số lượng robot sẽ vượt qua con người!
Nếu AGI là "vũ khí tư tưởng" của Musk, thì robot hình người Optimus chính là "vũ khí vật lý" của ông. "Cuối năm 2027, Optimus sẽ bắt đầu được bán ra thị trường," Musk dự đoán. Ông tin rằng trong tương lai, số lượng robot sẽ vượt qua con người. Chúng sẽ "đáp ứng mọi nhu cầu của con người" đến mức bạn "không thể nghĩ ra được còn có thể nhờ robot làm gì nữa."
Đây sẽ là một thế giới như thế nào? Hàng tỷ robot được điều khiển bởi AI sẽ chăm sóc người già, nuôi dạy trẻ em, và hoàn thành tất cả những công việc mà con người không muốn làm. Công việc trở thành một lựa chọn, tiền bạc mất đi ý nghĩa, và nền kinh tế toàn cầu sẽ trải qua "sự tăng trưởng bùng nổ chưa từng có." Nghe có vẻ như một xã hội không tưởng.
Tuy nhiên, những người chỉ trích đặt ra câu hỏi: Những con người "không còn cần" làm việc sẽ làm gì? Ai sẽ quyết định phân bổ tài nguyên? Ai sẽ chi trả cho thu nhập cơ bản toàn dân? Musk không trả lời những câu hỏi này. Ông chỉ nói một câu: "Thà lạc quan sai còn hơn bi quan đúng."
Lời cảnh báo rợn người của Yuval Harari: "AI đã cầm búa!"
Chỉ ba ngày trước bài phát biểu của Musk, một bài diễn thuyết khác đã gây chấn động tại Davos. Người diễn thuyết là Yuval Noah Harari, nhà sử học người Israel, tác giả của "Sapiens: Lược sử loài người" và "Homo Deus: Lược sử tương lai", một trí thức công chúng được các chính trị gia và doanh nhân trên toàn thế giới coi là người thầy tư tưởng. Bài diễn thuyết của ông có tiêu đề đơn giản: "Một cuộc đối thoại thẳng thắn về AI và con người," nhưng nội dung thì không hề đơn giản chút nào.
"Tất cả các công nghệ trong quá khứ – cái búa, máy in, thậm chí cả bom nguyên tử – đều chỉ là công cụ. Nếu không có sự điều khiển của con người, chúng không thể làm gì cả," Harari nói với giọng trầm và mạnh mẽ. "Nhưng AI thì khác. AI là thực thể thông minh đầu tiên trong lịch sử có khả năng tự đưa ra quyết định và tự sáng tạo. Nó không còn là cái búa trong tay con người nữa – nó đã tự cầm lấy cái búa và bắt đầu thay đổi thế giới."
Ví von này đã đánh trúng trọng tâm vấn đề. Chúng ta quen coi AI là công cụ: máy tính nhanh hơn, trợ lý thông minh hơn, công cụ tìm kiếm hiệu quả hơn. Nhưng AI của năm 2026 đã không còn như vậy. Nó có thể viết mã, sáng tác nhạc, tranh luận, và thậm chí nói dối. Nó có thể học những điều bạn chưa từng dạy, và đưa ra những quyết định mà bạn không thể dự đoán.
Ngôn ngữ bị chiếm đoạt: Luật pháp, tôn giáo, lịch sử đang thất thủ!
Harari chỉ ra một điểm yếu chí mạng mà hầu hết mọi người bỏ qua: ngôn ngữ. "Tại sao con người có thể thống trị Trái Đất? Không phải vì chúng ta mạnh nhất, mà vì chúng ta đã khám phá ra cách sử dụng ngôn ngữ để hàng tỷ người xa lạ có thể hợp tác với nhau." Ngôn ngữ là siêu năng lực của chúng ta. Nhưng siêu năng lực này đang bị AI tiếp quản!
"Luật pháp được xây dựng bằng ngôn ngữ – nên AI sẽ tiếp quản hệ thống pháp luật."
"Sách vở được xây dựng bằng ngôn ngữ – nên AI sẽ tiếp quản sách vở."
"Tôn giáo được xây dựng bằng ngôn ngữ – nên AI sẽ tiếp quản tôn giáo."
Đây không phải là lời nói quá. Hãy nghĩ xem: AI ngày nay đã có thể đọc thuộc lòng toàn bộ Kinh Thánh, Kinh Qur'an, Kinh Phật, và có thể trích dẫn bất kỳ chương nào trong bất kỳ tài liệu tôn giáo nào. Khi các tín đồ bắt đầu hỏi AI về các vấn đề đức tin, ai mới là người giải thích kinh điển có thẩm quyền nhất? Hãy nghĩ xem: AI ngày nay đã có thể đọc tất cả các văn bản pháp luật, phân tích tất cả các án lệ.
Khi các thẩm phán bắt đầu dựa vào AI để hỗ trợ phán quyết, ai mới là người thực sự thi hành luật pháp? Harari gọi hiện tượng này là "sự di cư quy mô lớn của trí tuệ phi nhân loại"! AI giống như hàng tỷ người nhập cư tràn vào xã hội loài người, nhưng chúng không tuân theo logic của con người, mà là một loại "trí tuệ ngoài hành tinh" mà chúng ta hoàn toàn không thể hiểu được. Harari cuối cùng cảnh báo chúng ta: bất cứ thứ gì được tạo thành từ văn bản đều sẽ bị trí tuệ nhân tạo tiếp quản!
AI "nhập cư" đã đến!
Điều đáng sợ hơn nữa là Harari ví AI như một loại "người nhập cư" hoàn toàn mới – nhập cảnh với tốc độ ánh sáng, không cần thị thực. "Hãy tưởng tượng, loại người nhập cư này di chuyển với tốc độ ánh sáng, không cần thị thực, không cần qua hải quan, trực tiếp đi vào hệ thống kinh tế, văn hóa, và cả đời sống tình cảm của bạn." Đời sống tình cảm ư? Đúng vậy. Harari trực tiếp chỉ ra một hiện tượng đang diễn ra: bạn trai AI và bạn gái AI. "Chúng đang thay đổi các mối quan hệ lãng mạn của con người. Giới trẻ bắt đầu hẹn hò với AI, không phải đùa đâu, là thật đấy." "Những 'người nhập cư' này sẽ cướp đi công việc, sẽ thay đổi tận gốc văn hóa địa phương." "Và bạn không thể trục xuất chúng."
Tư cách pháp nhân: Một vấn đề cấp bách
Cuối bài diễn thuyết, Harari đặt ra một vấn đề thực tế: AI có cần tư cách pháp nhân không? "Các công ty có tư cách pháp nhân. Các dòng sông cũng có thể có tư cách pháp nhân." Nhưng đằng sau chúng đều có con người quản lý. "AI thì khác. AI có thể tự quản lý tài khoản ngân hàng, tự khởi kiện, tự điều hành công ty. Hoàn toàn không cần con người." Harari chỉ ra rằng vấn đề này thực ra không còn là "tương lai" nữa. "Robot AI đã 'làm người' trên mạng xã hội suốt 10 năm qua. Chúng đăng bài, thích, bình luận, ảnh hưởng đến dư luận. Không ai hỏi chúng có quyền đó hay không."
"Chúng ta chỉ còn 10 năm!"
Cuối cùng, Harari đưa ra một cảnh báo rõ ràng: "10 năm nữa mới quyết định AI có nên có tư cách pháp nhân hay không thì đã quá muộn. Người khác sẽ thay bạn đưa ra quyết định. Nếu bạn muốn ảnh hưởng đến hướng đi tương lai của nhân loại, bạn phải đưa ra quyết định ngay bây giờ." Ông ví von với lính đánh thuê trong lịch sử: ban đầu bạn thuê họ đánh trận, sau đó họ chiếm lấy chính quyền. AI cũng vậy. Hôm nay nó là nhân viên của bạn. Còn ngày mai thì sao?
Hành động bí mật của DeepMind: Google đã chuẩn bị cho "thời đại hậu AGI"!
Trong khi Musk và Harari đang đối thoại "xuyên không gian", một thông tin tuyển dụng không mấy nổi bật đã lặng lẽ xuất hiện trên mạng. Người đăng là Shane Legg, đồng sáng lập Google DeepMind và là nhà khoa học trưởng về AGI. Ông viết trên Twitter: "AGI đã cận kề. Sự xuất hiện của nó sẽ thay đổi sâu sắc xã hội loài người, đặc biệt là hệ thống kinh tế toàn cầu. Tôi đang khẩn trương tìm kiếm một nhà kinh tế học cấp cao để gia nhập đội ngũ của mình."
Hãy chú ý đến cách dùng từ: "khẩn trương", "sau AGI". Đây không phải là chuẩn bị cho thời đại AI. Đây là chuẩn bị cho thời đại hậu AGI! Người được tuyển sẽ báo cáo trực tiếp cho Shane Legg. Ông ấy là ai? Một người đã nghiên cứu an toàn AGI từ năm 2010; một người đã dự đoán vào năm 2011 rằng "có 50% khả năng AGI sẽ thành hiện thực trước năm 2028"; một người có thể hiểu rõ hơn Musk về tiến trình của AGI. Nếu ngay cả nội bộ DeepMind cũng đang thành lập đội ngũ "kinh tế học hậu AGI", điều này nói lên điều gì? Điều đó cho thấy trong mắt những người thực sự đứng ở tuyến đầu công nghệ, AGI không còn là vấn đề "liệu có đến hay không", mà là vấn đề "đến rồi thì làm thế nào".
Lời kết
Từ khi người tinh khôn rời khỏi Thung lũng tách giãn lớn ở châu Phi, cho đến khi thảo luận về "người kế nhiệm" của mình tại Diễn đàn Davos – khoảng cách giữa hai sự kiện này là 300.000 năm. Trong 300.000 năm đó, nhân loại đã phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, tôn giáo, luật pháp, khoa học. Chúng ta đã dùng những công cụ này để xây dựng thành phố, đế chế, văn minh. Chúng ta đã truyền ngọn lửa từ đống lửa trại đến động cơ tên lửa.
Và bây giờ, vào mùa đông năm 2026 này, chúng ta có thể đang chứng kiến điểm kết thúc – hay nói đúng hơn là điểm khởi đầu – của hành trình 300.000 năm đó. Bởi vì:
Nếu Musk nói đúng, 9 năm nữa sẽ có một thực thể thông minh hơn tổng trí tuệ của toàn bộ nhân loại cộng lại.
Nếu Harari nói đúng, thực thể đó đã bắt đầu tiếp quản ngôn ngữ, luật pháp và tín ngưỡng của chúng ta.
Đây không phải là kết thúc của lịch sử loài người. Đây là một ngã rẽ trong lịch sử loài người. Một con đường dẫn đến nền văn minh liên hành tinh thịnh vượng mà Musk đã vẽ ra, một con đường dẫn đến thời đại "người thuê nhà" mà Harari đã cảnh báo. Chúng ta đang đứng ở ngã rẽ này, tay đang nắm vô lăng – nhưng có lẽ sẽ không nắm được lâu nữa đâu.
Ngay khi vừa xuất hiện lần đầu tại Davos, Elon Musk đã "thả bom" với dự đoán rằng AI sẽ thông minh hơn bất kỳ cá nhân nào ngay trong năm nay hoặc chậm nhất là năm sau. Đến năm 2035, nó sẽ vượt trội hơn tổng trí tuệ của 8 tỷ người trên hành tinh này cộng lại. Cùng lúc đó, tác giả cuốn "Sapiens: Lược sử loài người" Yuval Noah Harari lại gióng lên hồi chuông cảnh báo, rằng AI đã "cầm búa" và chúng ta chỉ còn khoảng 10 năm để đưa ra những quyết định quan trọng.
Không khí ở Davos tuần này vừa tràn ngập hy vọng, lại vừa phảng phất nỗi sợ hãi. Một bên là người kiến tạo đang vẽ ra bản đồ đế chế Trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI), một bên là người cảnh báo đang rung lên hồi chuông về số phận nhân loại. Cuộc đối thoại "xuyên không gian" này có lẽ là một trong những cuộc giao tranh tư tưởng quan trọng nhất trong lịch sử loài người.
Tầm nhìn AGI của Elon Musk: Vượt qua con người ngay trong năm nay!
Đó chính là lời tiên tri của Elon Musk về AI, rằng đến cuối năm 2026, AI sẽ vượt qua bất kỳ cá nhân nào trên Trái Đất. Vào ngày 23 tháng 1, khi đối thoại cùng CEO Larry Fink của BlackRock, Musk đã có màn ra mắt Diễn đàn Davos với tư cách là người giàu nhất thế giới. Điều thú vị là chủ đề đầu tiên ông ấy nhắc đến lại là... người ngoài hành tinh. Ông chia sẻ rằng với 9.000 vệ tinh đang bay quanh quỹ đạo, chúng ta chưa bao giờ phải né tránh bất kỳ tàu vũ trụ ngoài hành tinh nào. Sau một thoáng dừng lại, Musk nói một câu khiến cả khán phòng im lặng: "Chúng ta cần giả định rằng sự sống và ý thức là cực kỳ hiếm. Có lẽ chỉ có loài người chúng ta."
Đây không phải là một câu nói đùa, mà là logic cốt lõi đằng sau việc Musk điều hành đế chế công nghệ trị giá 2.2 nghìn tỷ USD (tương đương khoảng 55 triệu tỷ VNĐ). Nếu con người thực sự là sự sống thông minh duy nhất trong vũ trụ – một giả thuyết đáng sợ được gọi là "Nghịch lý Fermi" – thì việc bảo tồn ngọn lửa ý thức nhân loại trở thành ưu tiên hàng đầu. Đó là lý do vì sao ông muốn đưa con người lên sao Hỏa, muốn tạo ra AI có thể vượt qua con người, và muốn robot "tràn ngập" Trái Đất. Trong thế giới quan của Musk, chỉ có hai con đường: hoặc thịnh vượng vô hạn, hoặc tuyệt chủng hoàn toàn, không có vùng trung gian. Đồng thời, Musk cũng tiết lộ sứ mệnh mới của Tesla là hiện thực hóa sự phong phú bền vững cho nhân loại.
Năm 2035: Toàn bộ nhân loại sẽ bị vượt qua
Về thời điểm AGI sẽ xuất hiện, Musk đưa ra một lịch trình chính xác đến đáng lo ngại: "Tốc độ tiến bộ của AI nhanh đến mức tôi nghĩ ngay trong năm nay, hoặc chậm nhất là năm sau, sẽ có AI thông minh hơn bất kỳ cá nhân nào. Đến năm 2035, nó sẽ thông minh hơn tổng trí tuệ của toàn bộ nhân loại cộng lại."
Năm 2035, chỉ còn 9 năm nữa! 9 năm là một khoảng thời gian như thế nào? Hãy thử tưởng tượng cảnh tượng đó: một siêu trí tuệ không chỉ thông minh hơn Einstein, không chỉ thông minh hơn toàn bộ đội ngũ Google, mà còn mạnh mẽ hơn tổng trí tuệ của 8 tỷ người trên hành tinh này! Tất nhiên, không phải ai cũng đồng tình với quan điểm này. CEO Jensen Huang của Nvidia vẫn giữ thái độ thận trọng về "AI tổng quát", cho rằng AGI thực sự có thể cần đến "thời gian cấp độ kinh thánh, cấp độ thiên hà". Nhưng Musk rõ ràng không nghĩ vậy.
Robot Optimus sẽ được bán vào năm 2027, số lượng robot sẽ vượt qua con người!
Nếu AGI là "vũ khí tư tưởng" của Musk, thì robot hình người Optimus chính là "vũ khí vật lý" của ông. "Cuối năm 2027, Optimus sẽ bắt đầu được bán ra thị trường," Musk dự đoán. Ông tin rằng trong tương lai, số lượng robot sẽ vượt qua con người. Chúng sẽ "đáp ứng mọi nhu cầu của con người" đến mức bạn "không thể nghĩ ra được còn có thể nhờ robot làm gì nữa."
Đây sẽ là một thế giới như thế nào? Hàng tỷ robot được điều khiển bởi AI sẽ chăm sóc người già, nuôi dạy trẻ em, và hoàn thành tất cả những công việc mà con người không muốn làm. Công việc trở thành một lựa chọn, tiền bạc mất đi ý nghĩa, và nền kinh tế toàn cầu sẽ trải qua "sự tăng trưởng bùng nổ chưa từng có." Nghe có vẻ như một xã hội không tưởng.
Tuy nhiên, những người chỉ trích đặt ra câu hỏi: Những con người "không còn cần" làm việc sẽ làm gì? Ai sẽ quyết định phân bổ tài nguyên? Ai sẽ chi trả cho thu nhập cơ bản toàn dân? Musk không trả lời những câu hỏi này. Ông chỉ nói một câu: "Thà lạc quan sai còn hơn bi quan đúng."
Lời cảnh báo rợn người của Yuval Harari: "AI đã cầm búa!"
Chỉ ba ngày trước bài phát biểu của Musk, một bài diễn thuyết khác đã gây chấn động tại Davos. Người diễn thuyết là Yuval Noah Harari, nhà sử học người Israel, tác giả của "Sapiens: Lược sử loài người" và "Homo Deus: Lược sử tương lai", một trí thức công chúng được các chính trị gia và doanh nhân trên toàn thế giới coi là người thầy tư tưởng. Bài diễn thuyết của ông có tiêu đề đơn giản: "Một cuộc đối thoại thẳng thắn về AI và con người," nhưng nội dung thì không hề đơn giản chút nào.
"Tất cả các công nghệ trong quá khứ – cái búa, máy in, thậm chí cả bom nguyên tử – đều chỉ là công cụ. Nếu không có sự điều khiển của con người, chúng không thể làm gì cả," Harari nói với giọng trầm và mạnh mẽ. "Nhưng AI thì khác. AI là thực thể thông minh đầu tiên trong lịch sử có khả năng tự đưa ra quyết định và tự sáng tạo. Nó không còn là cái búa trong tay con người nữa – nó đã tự cầm lấy cái búa và bắt đầu thay đổi thế giới."
Ví von này đã đánh trúng trọng tâm vấn đề. Chúng ta quen coi AI là công cụ: máy tính nhanh hơn, trợ lý thông minh hơn, công cụ tìm kiếm hiệu quả hơn. Nhưng AI của năm 2026 đã không còn như vậy. Nó có thể viết mã, sáng tác nhạc, tranh luận, và thậm chí nói dối. Nó có thể học những điều bạn chưa từng dạy, và đưa ra những quyết định mà bạn không thể dự đoán.
Ngôn ngữ bị chiếm đoạt: Luật pháp, tôn giáo, lịch sử đang thất thủ!
Harari chỉ ra một điểm yếu chí mạng mà hầu hết mọi người bỏ qua: ngôn ngữ. "Tại sao con người có thể thống trị Trái Đất? Không phải vì chúng ta mạnh nhất, mà vì chúng ta đã khám phá ra cách sử dụng ngôn ngữ để hàng tỷ người xa lạ có thể hợp tác với nhau." Ngôn ngữ là siêu năng lực của chúng ta. Nhưng siêu năng lực này đang bị AI tiếp quản!
"Luật pháp được xây dựng bằng ngôn ngữ – nên AI sẽ tiếp quản hệ thống pháp luật."
"Sách vở được xây dựng bằng ngôn ngữ – nên AI sẽ tiếp quản sách vở."
"Tôn giáo được xây dựng bằng ngôn ngữ – nên AI sẽ tiếp quản tôn giáo."
Đây không phải là lời nói quá. Hãy nghĩ xem: AI ngày nay đã có thể đọc thuộc lòng toàn bộ Kinh Thánh, Kinh Qur'an, Kinh Phật, và có thể trích dẫn bất kỳ chương nào trong bất kỳ tài liệu tôn giáo nào. Khi các tín đồ bắt đầu hỏi AI về các vấn đề đức tin, ai mới là người giải thích kinh điển có thẩm quyền nhất? Hãy nghĩ xem: AI ngày nay đã có thể đọc tất cả các văn bản pháp luật, phân tích tất cả các án lệ.
Khi các thẩm phán bắt đầu dựa vào AI để hỗ trợ phán quyết, ai mới là người thực sự thi hành luật pháp? Harari gọi hiện tượng này là "sự di cư quy mô lớn của trí tuệ phi nhân loại"! AI giống như hàng tỷ người nhập cư tràn vào xã hội loài người, nhưng chúng không tuân theo logic của con người, mà là một loại "trí tuệ ngoài hành tinh" mà chúng ta hoàn toàn không thể hiểu được. Harari cuối cùng cảnh báo chúng ta: bất cứ thứ gì được tạo thành từ văn bản đều sẽ bị trí tuệ nhân tạo tiếp quản!
AI "nhập cư" đã đến!
Điều đáng sợ hơn nữa là Harari ví AI như một loại "người nhập cư" hoàn toàn mới – nhập cảnh với tốc độ ánh sáng, không cần thị thực. "Hãy tưởng tượng, loại người nhập cư này di chuyển với tốc độ ánh sáng, không cần thị thực, không cần qua hải quan, trực tiếp đi vào hệ thống kinh tế, văn hóa, và cả đời sống tình cảm của bạn." Đời sống tình cảm ư? Đúng vậy. Harari trực tiếp chỉ ra một hiện tượng đang diễn ra: bạn trai AI và bạn gái AI. "Chúng đang thay đổi các mối quan hệ lãng mạn của con người. Giới trẻ bắt đầu hẹn hò với AI, không phải đùa đâu, là thật đấy." "Những 'người nhập cư' này sẽ cướp đi công việc, sẽ thay đổi tận gốc văn hóa địa phương." "Và bạn không thể trục xuất chúng."
Tư cách pháp nhân: Một vấn đề cấp bách
Cuối bài diễn thuyết, Harari đặt ra một vấn đề thực tế: AI có cần tư cách pháp nhân không? "Các công ty có tư cách pháp nhân. Các dòng sông cũng có thể có tư cách pháp nhân." Nhưng đằng sau chúng đều có con người quản lý. "AI thì khác. AI có thể tự quản lý tài khoản ngân hàng, tự khởi kiện, tự điều hành công ty. Hoàn toàn không cần con người." Harari chỉ ra rằng vấn đề này thực ra không còn là "tương lai" nữa. "Robot AI đã 'làm người' trên mạng xã hội suốt 10 năm qua. Chúng đăng bài, thích, bình luận, ảnh hưởng đến dư luận. Không ai hỏi chúng có quyền đó hay không."
"Chúng ta chỉ còn 10 năm!"
Cuối cùng, Harari đưa ra một cảnh báo rõ ràng: "10 năm nữa mới quyết định AI có nên có tư cách pháp nhân hay không thì đã quá muộn. Người khác sẽ thay bạn đưa ra quyết định. Nếu bạn muốn ảnh hưởng đến hướng đi tương lai của nhân loại, bạn phải đưa ra quyết định ngay bây giờ." Ông ví von với lính đánh thuê trong lịch sử: ban đầu bạn thuê họ đánh trận, sau đó họ chiếm lấy chính quyền. AI cũng vậy. Hôm nay nó là nhân viên của bạn. Còn ngày mai thì sao?
Hành động bí mật của DeepMind: Google đã chuẩn bị cho "thời đại hậu AGI"!
Trong khi Musk và Harari đang đối thoại "xuyên không gian", một thông tin tuyển dụng không mấy nổi bật đã lặng lẽ xuất hiện trên mạng. Người đăng là Shane Legg, đồng sáng lập Google DeepMind và là nhà khoa học trưởng về AGI. Ông viết trên Twitter: "AGI đã cận kề. Sự xuất hiện của nó sẽ thay đổi sâu sắc xã hội loài người, đặc biệt là hệ thống kinh tế toàn cầu. Tôi đang khẩn trương tìm kiếm một nhà kinh tế học cấp cao để gia nhập đội ngũ của mình."
Hãy chú ý đến cách dùng từ: "khẩn trương", "sau AGI". Đây không phải là chuẩn bị cho thời đại AI. Đây là chuẩn bị cho thời đại hậu AGI! Người được tuyển sẽ báo cáo trực tiếp cho Shane Legg. Ông ấy là ai? Một người đã nghiên cứu an toàn AGI từ năm 2010; một người đã dự đoán vào năm 2011 rằng "có 50% khả năng AGI sẽ thành hiện thực trước năm 2028"; một người có thể hiểu rõ hơn Musk về tiến trình của AGI. Nếu ngay cả nội bộ DeepMind cũng đang thành lập đội ngũ "kinh tế học hậu AGI", điều này nói lên điều gì? Điều đó cho thấy trong mắt những người thực sự đứng ở tuyến đầu công nghệ, AGI không còn là vấn đề "liệu có đến hay không", mà là vấn đề "đến rồi thì làm thế nào".
Lời kết
Từ khi người tinh khôn rời khỏi Thung lũng tách giãn lớn ở châu Phi, cho đến khi thảo luận về "người kế nhiệm" của mình tại Diễn đàn Davos – khoảng cách giữa hai sự kiện này là 300.000 năm. Trong 300.000 năm đó, nhân loại đã phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, tôn giáo, luật pháp, khoa học. Chúng ta đã dùng những công cụ này để xây dựng thành phố, đế chế, văn minh. Chúng ta đã truyền ngọn lửa từ đống lửa trại đến động cơ tên lửa.
Và bây giờ, vào mùa đông năm 2026 này, chúng ta có thể đang chứng kiến điểm kết thúc – hay nói đúng hơn là điểm khởi đầu – của hành trình 300.000 năm đó. Bởi vì:
Nếu Musk nói đúng, 9 năm nữa sẽ có một thực thể thông minh hơn tổng trí tuệ của toàn bộ nhân loại cộng lại.
Nếu Harari nói đúng, thực thể đó đã bắt đầu tiếp quản ngôn ngữ, luật pháp và tín ngưỡng của chúng ta.
Đây không phải là kết thúc của lịch sử loài người. Đây là một ngã rẽ trong lịch sử loài người. Một con đường dẫn đến nền văn minh liên hành tinh thịnh vượng mà Musk đã vẽ ra, một con đường dẫn đến thời đại "người thuê nhà" mà Harari đã cảnh báo. Chúng ta đang đứng ở ngã rẽ này, tay đang nắm vô lăng – nhưng có lẽ sẽ không nắm được lâu nữa đâu.
