ThanhDat
Intern Writer
Trong nỗ lực giành lại thị phần năng lượng đã mất tại châu Âu, Nga không chỉ đầu tư nâng cấp cảng biển và hệ thống đường ống mà còn sẵn sàng đưa ra những lợi thế chiến lược để đổi lấy sự ủng hộ từ Trung Quốc. Hai “con át chủ bài” mà Moskva đưa ra là gì, và liệu Trung Quốc có sẵn sàng chấp nhận những điều kiện đó hay không, đang trở thành câu hỏi lớn trong bối cảnh địa chính trị hiện nay.
Trước xung đột, châu Âu là thị trường xuất khẩu năng lượng trọng yếu của Nga. Khí đốt Nga từng chiếm khoảng 40% tổng lượng nhập khẩu của Liên minh châu Âu, còn năm 2021, dầu thô Nga chiếm tới 60% tổng lượng dầu nhập khẩu của khu vực này. Khi châu Âu áp đặt lệnh cấm nhập khẩu năng lượng từ Nga, khoảng trống thị trường khổng lồ đó không dễ được bù đắp trong thời gian ngắn.
Trong bối cảnh này, thương mại Trung–Nga ghi nhận bước nhảy vọt, đạt 244,8 tỷ USD vào năm 2024. Trung Quốc tiếp tục là đối tác thương mại lớn nhất của Nga, trong đó năng lượng chiếm hơn một phần ba tổng kim ngạch. Dù vậy, Moskva cho rằng vẫn còn nhiều dư địa để mở rộng hợp tác, trước hết là nâng cao hiệu quả vận chuyển. Nga vì thế thúc đẩy mạnh dự án đường ống khí đốt “Sức mạnh Siberia 2” tại các cuộc đàm phán ba bên giữa Trung Quốc, Nga và Mông Cổ. Khi hoàn thành, dự án này sẽ nâng công suất vận chuyển khí đốt hàng năm từ 38 tỷ mét khối lên 44 tỷ mét khối. Song song với đó, các dự án hậu cần tại Vladivostok và đảo Heixiazi cũng được đưa vào chương trình nghị sự nhằm xây dựng mạng lưới logistics gắn kết hơn với khu vực Đông Bắc Trung Quốc.
Tuy nhiên, Moskva cho rằng những bước đi này vẫn chưa đủ. Nga đã công khai hai con át chủ bài lớn hơn: nguồn tài nguyên thiên nhiên khổng lồ và nền tảng công nghiệp quân sự.
Nga là quốc gia có diện tích 17,0982 triệu km², chiếm khoảng 10% diện tích đất liền toàn cầu. Lợi thế lãnh thổ rộng lớn giúp nước này sở hữu nguồn tài nguyên dồi dào, đặc biệt là năng lượng. Trữ lượng dầu mỏ đã được chứng minh của Nga đạt 31,3 tỷ tấn, đứng thứ ba thế giới; trữ lượng khí đốt tự nhiên lên tới 63,4 nghìn tỷ mét khối, với sản lượng chiếm 16% tổng sản lượng toàn cầu và đủ khai thác trong ít nhất 100 năm. Nga cũng nắm giữ khoảng 13% trữ lượng than đá thế giới, cùng trữ lượng lớn các loại khoáng sản như quặng sắt, niken, paladi, đồng, chì và kẽm. Ngoài ra, tài nguyên rừng và nước ngọt của Nga cũng thuộc nhóm hàng đầu thế giới.
Đáng chú ý, phần lớn các nguồn tài nguyên này tập trung tại Siberia và Viễn Đông, khu vực có vị trí địa lý gần Trung Quốc, tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác khai thác và vận chuyển. Trong bối cảnh Trung Quốc là quốc gia sản xuất lớn nhất thế giới với nhu cầu tài nguyên ngày càng tăng, sự bổ trợ lẫn nhau giữa hai nền kinh tế cho thấy tiềm năng hình thành động lực hợp tác lâu dài khi các chuỗi công nghiệp ngày càng gắn kết.
Dù những năm gần đây Nga không đạt được bước tiến nhanh trong hiện đại hóa công nghiệp quốc phòng, di sản từ thời Liên Xô vẫn mang lại cho nước này nền tảng công nghệ đáng kể. Nhiều lĩnh vực quân sự của Nga vẫn duy trì vị thế mạnh, đặc biệt là nghiên cứu và ứng dụng năng lượng hạt nhân cũng như truyền thông lượng tử, những lĩnh vực Nga đang nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới.
Việc tăng cường hợp tác quân sự giữa Nga và Trung Quốc được Moskva xem là cách giúp Bắc Kinh tháo gỡ một số nút thắt công nghệ trong các lĩnh vực then chốt. Khi hai con át chủ bài đã được đặt lên bàn, câu hỏi đặt ra là Trung Quốc sẽ lựa chọn cách tiếp cận nào.
Trong lĩnh vực quốc phòng, Trung Quốc hiện tập trung vào nghiên cứu, phát triển và sản xuất độc lập. Việc ra mắt loạt vũ khí thế hệ mới tại cuộc duyệt binh ngày 3/9 vừa qua cho thấy năng lực quân sự nội tại đã đạt bước tiến đáng kể. Do đó, nếu có hợp tác quân sự với Nga, đó chủ yếu là trao đổi công nghệ, không phải sự phụ thuộc một chiều.
Quan trọng hơn, Trung Quốc vẫn kiên định với các nguyên tắc chiến lược của mình. Nước này sẵn sàng thúc đẩy hợp tác và tìm kiếm lợi ích chung, nhưng kiên quyết không tham gia liên minh quân sự hay đối đầu phe phái. Việc Trung Quốc và Nga tránh những trò chơi được ăn cả ngã về không, phá vỡ logic chọn phe truyền thống, và thay vào đó hỗ trợ, học hỏi lẫn nhau được xem là lựa chọn phù hợp hơn với lợi ích của hai bên, đồng thời mang lại tác động tích cực cho cộng đồng quốc tế. (Sohu)
Hai con át chủ bài của Nga
Sau khi xung đột Nga–Ukraine bùng nổ, Moskva nhanh chóng điều chỉnh chiến lược, đẩy mạnh dịch chuyển sang phía Đông và mở rộng thương mại với các nền kinh tế châu Á như Trung Quốc và Ấn Độ. Nhờ đó, Nga phần nào tránh được cú sốc sụp đổ trước các lệnh trừng phạt mạnh mẽ từ Mỹ và phương Tây. Tuy nhiên, sau hơn ba năm chiến tranh, nền kinh tế Nga vẫn chịu sức ép lớn khi nguồn lực tiếp tục bị bào mòn và ngân sách quốc gia phải gánh chi phí quân sự ngày càng cao.Trước xung đột, châu Âu là thị trường xuất khẩu năng lượng trọng yếu của Nga. Khí đốt Nga từng chiếm khoảng 40% tổng lượng nhập khẩu của Liên minh châu Âu, còn năm 2021, dầu thô Nga chiếm tới 60% tổng lượng dầu nhập khẩu của khu vực này. Khi châu Âu áp đặt lệnh cấm nhập khẩu năng lượng từ Nga, khoảng trống thị trường khổng lồ đó không dễ được bù đắp trong thời gian ngắn.
Trong bối cảnh này, thương mại Trung–Nga ghi nhận bước nhảy vọt, đạt 244,8 tỷ USD vào năm 2024. Trung Quốc tiếp tục là đối tác thương mại lớn nhất của Nga, trong đó năng lượng chiếm hơn một phần ba tổng kim ngạch. Dù vậy, Moskva cho rằng vẫn còn nhiều dư địa để mở rộng hợp tác, trước hết là nâng cao hiệu quả vận chuyển. Nga vì thế thúc đẩy mạnh dự án đường ống khí đốt “Sức mạnh Siberia 2” tại các cuộc đàm phán ba bên giữa Trung Quốc, Nga và Mông Cổ. Khi hoàn thành, dự án này sẽ nâng công suất vận chuyển khí đốt hàng năm từ 38 tỷ mét khối lên 44 tỷ mét khối. Song song với đó, các dự án hậu cần tại Vladivostok và đảo Heixiazi cũng được đưa vào chương trình nghị sự nhằm xây dựng mạng lưới logistics gắn kết hơn với khu vực Đông Bắc Trung Quốc.
Tuy nhiên, Moskva cho rằng những bước đi này vẫn chưa đủ. Nga đã công khai hai con át chủ bài lớn hơn: nguồn tài nguyên thiên nhiên khổng lồ và nền tảng công nghiệp quân sự.
Nga là quốc gia có diện tích 17,0982 triệu km², chiếm khoảng 10% diện tích đất liền toàn cầu. Lợi thế lãnh thổ rộng lớn giúp nước này sở hữu nguồn tài nguyên dồi dào, đặc biệt là năng lượng. Trữ lượng dầu mỏ đã được chứng minh của Nga đạt 31,3 tỷ tấn, đứng thứ ba thế giới; trữ lượng khí đốt tự nhiên lên tới 63,4 nghìn tỷ mét khối, với sản lượng chiếm 16% tổng sản lượng toàn cầu và đủ khai thác trong ít nhất 100 năm. Nga cũng nắm giữ khoảng 13% trữ lượng than đá thế giới, cùng trữ lượng lớn các loại khoáng sản như quặng sắt, niken, paladi, đồng, chì và kẽm. Ngoài ra, tài nguyên rừng và nước ngọt của Nga cũng thuộc nhóm hàng đầu thế giới.
Đáng chú ý, phần lớn các nguồn tài nguyên này tập trung tại Siberia và Viễn Đông, khu vực có vị trí địa lý gần Trung Quốc, tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác khai thác và vận chuyển. Trong bối cảnh Trung Quốc là quốc gia sản xuất lớn nhất thế giới với nhu cầu tài nguyên ngày càng tăng, sự bổ trợ lẫn nhau giữa hai nền kinh tế cho thấy tiềm năng hình thành động lực hợp tác lâu dài khi các chuỗi công nghiệp ngày càng gắn kết.
Dù những năm gần đây Nga không đạt được bước tiến nhanh trong hiện đại hóa công nghiệp quốc phòng, di sản từ thời Liên Xô vẫn mang lại cho nước này nền tảng công nghệ đáng kể. Nhiều lĩnh vực quân sự của Nga vẫn duy trì vị thế mạnh, đặc biệt là nghiên cứu và ứng dụng năng lượng hạt nhân cũng như truyền thông lượng tử, những lĩnh vực Nga đang nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới.
Việc tăng cường hợp tác quân sự giữa Nga và Trung Quốc được Moskva xem là cách giúp Bắc Kinh tháo gỡ một số nút thắt công nghệ trong các lĩnh vực then chốt. Khi hai con át chủ bài đã được đặt lên bàn, câu hỏi đặt ra là Trung Quốc sẽ lựa chọn cách tiếp cận nào.
Quyết tâm chiến lược và tư duy thực dụng của Trung Quốc
Dù những lợi thế mà Nga đưa ra có sức hấp dẫn rõ ràng và trùng với một số nhu cầu hiện tại, Trung Quốc vẫn duy trì cách tiếp cận thận trọng và ổn định. Trong lĩnh vực năng lượng, Bắc Kinh đang mở rộng nhiều kênh nhập khẩu khác nhau nhằm đa dạng hóa nguồn cung và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Vì vậy, ngay cả khi hợp tác năng lượng với Nga được tăng cường, Trung Quốc vẫn sẽ duy trì sự cân bằng trong quan hệ với các đối tác khác.Trong lĩnh vực quốc phòng, Trung Quốc hiện tập trung vào nghiên cứu, phát triển và sản xuất độc lập. Việc ra mắt loạt vũ khí thế hệ mới tại cuộc duyệt binh ngày 3/9 vừa qua cho thấy năng lực quân sự nội tại đã đạt bước tiến đáng kể. Do đó, nếu có hợp tác quân sự với Nga, đó chủ yếu là trao đổi công nghệ, không phải sự phụ thuộc một chiều.
Quan trọng hơn, Trung Quốc vẫn kiên định với các nguyên tắc chiến lược của mình. Nước này sẵn sàng thúc đẩy hợp tác và tìm kiếm lợi ích chung, nhưng kiên quyết không tham gia liên minh quân sự hay đối đầu phe phái. Việc Trung Quốc và Nga tránh những trò chơi được ăn cả ngã về không, phá vỡ logic chọn phe truyền thống, và thay vào đó hỗ trợ, học hỏi lẫn nhau được xem là lựa chọn phù hợp hơn với lợi ích của hai bên, đồng thời mang lại tác động tích cực cho cộng đồng quốc tế. (Sohu)
