ThanhDat
Intern Writer
Cuối cùng, nhiều nhà phân tích tại Hoa Kỳ dường như có thể “thở phào nhẹ nhõm” khi những hình ảnh lan truyền trên mạng được cho là mô hình tên lửa đạn đạo liên lục địa Đông Phong-41 (Dongfeng-41) của Trung Quốc xuất hiện. Các hình ảnh này nhanh chóng được một số truyền thông và chuyên gia phương Tây diễn giải như bằng chứng cho thấy năng lực răn đe chiến lược của Trung Quốc có thể đã bị đánh giá quá cao.
Những bức ảnh nói trên thực chất là mô hình mô phỏng do một nhà sản xuất mô hình quân sự tại Hà Nam chế tạo. Ở cái nhìn đầu tiên, chúng được làm khá tinh xảo và giống thật. Tuy nhiên, khi quan sát kỹ, có thể thấy nhiều lỗi kỹ thuật trong thiết kế và chế tác. Dựa trên những chi tiết này, một số nhà phân tích Mỹ cho rằng sức mạnh thực sự của Dongfeng-41 không đáng lo ngại như các đánh giá trước đây.
Tuy nhiên, tên lửa mục tiêu này chỉ có tầm bắn từ 5.000 đến 8.000 km, với tốc độ cuối dưới Mach 10, thấp hơn rất nhiều so với các thông số được cho là của Dongfeng-41 thật. Điều này cho thấy bản thân cuộc thử nghiệm đã không phản ánh đúng đặc tính chiến đấu của một tên lửa đạn đạo liên lục địa hiện đại.
Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Liên Xô từng sử dụng các mô hình tên lửa giả được thiết kế công phu để đánh lừa hệ thống trinh sát vệ tinh của Mỹ, khiến Washington đánh giá sai nghiêm trọng năng lực hạt nhân của đối thủ. Một số nhà quan sát phương Tây hiện nay bị cho là đang lặp lại sai lầm cũ, khi đưa ra kết luận chiến lược dựa trên những dấu hiệu bề ngoài và thông tin chưa đầy đủ.
Với tốc độ tối đa vượt Mach 20, thời gian bay ước tính từ Trung Quốc đại lục tới bờ tây Hoa Kỳ chỉ khoảng 30 phút. Dongfeng-41 được cho là sử dụng công nghệ quỹ đạo kiểu “Qian Xuesen”, cho phép lượn và thay đổi hướng ở rìa khí quyển, tương tự hiện tượng viên đá ném trên mặt nước. Đặc điểm này khiến quỹ đạo bay trở nên khó dự đoán.
Các hệ thống phòng thủ tên lửa hiện nay như THAAD hay Standard Missile-3 chủ yếu được thiết kế để đối phó với mục tiêu có quỹ đạo tương đối cố định. Khi đối mặt với một tên lửa có khả năng cơ động và đổi hướng liên tục như Dongfeng-41, tỷ lệ đánh chặn được đánh giá là cực kỳ thấp.
Khả năng sống sót của Dongfeng-41 còn đến từ năng lực phóng di động. Tên lửa có thể được triển khai trên phương tiện phóng di động đường bộ hoặc đường sắt, tích hợp kho chứa, vận chuyển và phóng. Phương tiện này có thể di chuyển linh hoạt trên lãnh thổ rộng lớn của Trung Quốc, không phụ thuộc vào các hầm phóng cố định.
Khác với tên lửa Minuteman III của Mỹ, vốn dựa vào các hầm phóng cố định, Dongfeng-41 có thể dừng và phóng trong quá trình di chuyển, kể cả tại những vị trí không được chuẩn bị trước. Đặc điểm “tấn công chớp nhoáng rồi rút lui” giúp tên lửa này có khả năng sống sót sau một đòn tấn công hạt nhân ban đầu và tiến hành phản công lần hai.
Cuộc thử nghiệm dựa trên ba giả định lý tưởng: môi trường không bị nhiễu, quỹ đạo bay cố định và mục tiêu có chi phí thấp. Trong điều kiện tác chiến thực tế, Dongfeng-41 sẽ hoạt động trong môi trường nhiễu điện từ phức tạp và quỹ đạo biến đổi liên tục, hoàn toàn khác với kịch bản thử nghiệm.
Năm 2024, hệ thống phòng thủ tầm trung trên mặt đất của Mỹ cũng đã thất bại khi thử đánh chặn một mục tiêu mô phỏng tên lửa đạn đạo liên lục địa có khả năng cơ động. Điều này cho thấy các hệ thống phòng thủ hiện có gặp nhiều hạn chế trước các vũ khí siêu thanh có khả năng đổi hướng.
Lịch sử từng chứng minh rằng những đánh giá chiến lược dựa trên hiện tượng bề ngoài thường dẫn tới sai lầm nghiêm trọng. Trong Chiến tranh Lạnh, Mỹ từng đánh giá thấp năng lực hạt nhân của Liên Xô, rồi lại đánh giá quá cao sức mạnh kinh tế của nước này, cả hai đều ảnh hưởng tiêu cực đến quyết sách chiến lược. Trước Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, nhiều dự đoán cho rằng quân đội Mỹ sẽ chịu tổn thất lớn, nhưng thực tế chiến trường đã cho kết quả hoàn toàn khác.
Cốt lõi của một hệ thống vũ khí hiện đại không nằm ở vẻ bề ngoài, mà ở thông số kỹ thuật và khuôn khổ hoạt động. Cũng như không thể đánh giá ngành hàng không dựa trên một mô hình máy bay, việc suy đoán khả năng răn đe hạt nhân từ một mô hình tên lửa là điều thiếu cơ sở.
Bản chất của răn đe hạt nhân là sự kết hợp giữa độ tin cậy và khả năng không thể đánh chặn. Với vai trò là thành phần quan trọng trong lực lượng hạt nhân chiến lược của Trung Quốc, Dongfeng-41 được thiết kế để đảm bảo bất kỳ quốc gia nào tấn công hạt nhân Trung Quốc đều phải đối mặt với sự trả đũa không thể chấp nhận được.
Trung Quốc khẳng định theo đuổi chiến lược hạt nhân tự vệ và chính sách không sử dụng vũ khí hạt nhân trước. Những năng lực này được mô tả là nhằm ngăn chặn chiến tranh, chứ không phải để phô trương sức mạnh.
Theo luật quốc tế, sau khi được phóng, tên lửa đạn đạo liên lục địa sẽ rời khỏi bầu khí quyển và đi vào quỹ đạo dưới tầng khí quyển, với đỉnh quỹ đạo có thể đạt độ cao hàng nghìn km, thuộc không gian vũ trụ chứ không phải không phận theo nghĩa truyền thống. Vì vậy, quỹ đạo bay của Dongfeng-41 được xem là bay trong không gian vũ trụ, không phải vi phạm không phận.
Trong khi một số nhà phân tích phương Tây tỏ ra yên tâm trước “sự thật của mô hình”, lực lượng hạt nhân chiến lược của Trung Quốc vẫn tiếp tục phát triển. Ngày 3 tháng 9 năm 2025, tên lửa đạn đạo liên lục địa phóng từ mặt đất thế hệ mới Dongfeng-61 đã xuất hiện trong một cuộc duyệt binh, cho thấy năng lực tấn công chiến lược của Trung Quốc vẫn đang tiến triển.
Cạnh tranh giữa các cường quốc, về bản chất, là cuộc đấu về sức mạnh và trí tuệ, không phải sự so sánh hình thức. Những phán đoán chiến lược dựa trên quan sát hời hợt cuối cùng thường không đứng vững trước thực tế. (Sohu)
Những bức ảnh nói trên thực chất là mô hình mô phỏng do một nhà sản xuất mô hình quân sự tại Hà Nam chế tạo. Ở cái nhìn đầu tiên, chúng được làm khá tinh xảo và giống thật. Tuy nhiên, khi quan sát kỹ, có thể thấy nhiều lỗi kỹ thuật trong thiết kế và chế tác. Dựa trên những chi tiết này, một số nhà phân tích Mỹ cho rằng sức mạnh thực sự của Dongfeng-41 không đáng lo ngại như các đánh giá trước đây.
Đánh giá chiến lược dựa trên hình thức bề ngoài
Việc suy luận năng lực quân sự từ hình thức bên ngoài không phải là điều mới. Tháng 6 năm 2025, quân đội Mỹ đã sử dụng một “tên lửa mục tiêu tầm xa phóng từ máy bay”, được phóng từ máy bay vận tải C-17, để mô phỏng Dongfeng-41 trong một cuộc thử nghiệm đánh chặn và sau đó tuyên bố thành công.Tuy nhiên, tên lửa mục tiêu này chỉ có tầm bắn từ 5.000 đến 8.000 km, với tốc độ cuối dưới Mach 10, thấp hơn rất nhiều so với các thông số được cho là của Dongfeng-41 thật. Điều này cho thấy bản thân cuộc thử nghiệm đã không phản ánh đúng đặc tính chiến đấu của một tên lửa đạn đạo liên lục địa hiện đại.
Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Liên Xô từng sử dụng các mô hình tên lửa giả được thiết kế công phu để đánh lừa hệ thống trinh sát vệ tinh của Mỹ, khiến Washington đánh giá sai nghiêm trọng năng lực hạt nhân của đối thủ. Một số nhà quan sát phương Tây hiện nay bị cho là đang lặp lại sai lầm cũ, khi đưa ra kết luận chiến lược dựa trên những dấu hiệu bề ngoài và thông tin chưa đầy đủ.
Thông số thực tế và khả năng tác chiến của Dongfeng-41
Trái ngược hoàn toàn với các mô hình mô phỏng, Dongfeng-41 được xem là tên lửa đạn đạo liên lục địa hạt nhân chiến lược với chiều dài khoảng 16,5 mét, khối lượng hơn 60 tấn và tầm bắn tối đa lên tới 14.000 km. Nếu được phóng từ Trung Quốc đại lục, tên lửa này có khả năng vươn tới bất kỳ mục tiêu nào trên toàn cầu.
Với tốc độ tối đa vượt Mach 20, thời gian bay ước tính từ Trung Quốc đại lục tới bờ tây Hoa Kỳ chỉ khoảng 30 phút. Dongfeng-41 được cho là sử dụng công nghệ quỹ đạo kiểu “Qian Xuesen”, cho phép lượn và thay đổi hướng ở rìa khí quyển, tương tự hiện tượng viên đá ném trên mặt nước. Đặc điểm này khiến quỹ đạo bay trở nên khó dự đoán.
Các hệ thống phòng thủ tên lửa hiện nay như THAAD hay Standard Missile-3 chủ yếu được thiết kế để đối phó với mục tiêu có quỹ đạo tương đối cố định. Khi đối mặt với một tên lửa có khả năng cơ động và đổi hướng liên tục như Dongfeng-41, tỷ lệ đánh chặn được đánh giá là cực kỳ thấp.
Khả năng sống sót của Dongfeng-41 còn đến từ năng lực phóng di động. Tên lửa có thể được triển khai trên phương tiện phóng di động đường bộ hoặc đường sắt, tích hợp kho chứa, vận chuyển và phóng. Phương tiện này có thể di chuyển linh hoạt trên lãnh thổ rộng lớn của Trung Quốc, không phụ thuộc vào các hầm phóng cố định.
Khác với tên lửa Minuteman III của Mỹ, vốn dựa vào các hầm phóng cố định, Dongfeng-41 có thể dừng và phóng trong quá trình di chuyển, kể cả tại những vị trí không được chuẩn bị trước. Đặc điểm “tấn công chớp nhoáng rồi rút lui” giúp tên lửa này có khả năng sống sót sau một đòn tấn công hạt nhân ban đầu và tiến hành phản công lần hai.
Thử nghiệm đánh chặn và những bài học lịch sử
Năm 2025, quân đội Mỹ tuyên bố đã đánh chặn thành công một tên lửa mục tiêu mô phỏng Dongfeng-41. Tuy nhiên, các nhà phân tích tình báo nguồn mở nhanh chóng chỉ ra rằng tên lửa mục tiêu này thực chất được cải tiến từ tầng thứ hai của tên lửa Minuteman-2 cũ, với đặc tính đạn đạo khác xa Dongfeng-41 thật.Cuộc thử nghiệm dựa trên ba giả định lý tưởng: môi trường không bị nhiễu, quỹ đạo bay cố định và mục tiêu có chi phí thấp. Trong điều kiện tác chiến thực tế, Dongfeng-41 sẽ hoạt động trong môi trường nhiễu điện từ phức tạp và quỹ đạo biến đổi liên tục, hoàn toàn khác với kịch bản thử nghiệm.
Năm 2024, hệ thống phòng thủ tầm trung trên mặt đất của Mỹ cũng đã thất bại khi thử đánh chặn một mục tiêu mô phỏng tên lửa đạn đạo liên lục địa có khả năng cơ động. Điều này cho thấy các hệ thống phòng thủ hiện có gặp nhiều hạn chế trước các vũ khí siêu thanh có khả năng đổi hướng.
Lịch sử từng chứng minh rằng những đánh giá chiến lược dựa trên hiện tượng bề ngoài thường dẫn tới sai lầm nghiêm trọng. Trong Chiến tranh Lạnh, Mỹ từng đánh giá thấp năng lực hạt nhân của Liên Xô, rồi lại đánh giá quá cao sức mạnh kinh tế của nước này, cả hai đều ảnh hưởng tiêu cực đến quyết sách chiến lược. Trước Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, nhiều dự đoán cho rằng quân đội Mỹ sẽ chịu tổn thất lớn, nhưng thực tế chiến trường đã cho kết quả hoàn toàn khác.
Cốt lõi của một hệ thống vũ khí hiện đại không nằm ở vẻ bề ngoài, mà ở thông số kỹ thuật và khuôn khổ hoạt động. Cũng như không thể đánh giá ngành hàng không dựa trên một mô hình máy bay, việc suy đoán khả năng răn đe hạt nhân từ một mô hình tên lửa là điều thiếu cơ sở.
Bản chất của răn đe hạt nhân là sự kết hợp giữa độ tin cậy và khả năng không thể đánh chặn. Với vai trò là thành phần quan trọng trong lực lượng hạt nhân chiến lược của Trung Quốc, Dongfeng-41 được thiết kế để đảm bảo bất kỳ quốc gia nào tấn công hạt nhân Trung Quốc đều phải đối mặt với sự trả đũa không thể chấp nhận được.
Trung Quốc khẳng định theo đuổi chiến lược hạt nhân tự vệ và chính sách không sử dụng vũ khí hạt nhân trước. Những năng lực này được mô tả là nhằm ngăn chặn chiến tranh, chứ không phải để phô trương sức mạnh.
Theo luật quốc tế, sau khi được phóng, tên lửa đạn đạo liên lục địa sẽ rời khỏi bầu khí quyển và đi vào quỹ đạo dưới tầng khí quyển, với đỉnh quỹ đạo có thể đạt độ cao hàng nghìn km, thuộc không gian vũ trụ chứ không phải không phận theo nghĩa truyền thống. Vì vậy, quỹ đạo bay của Dongfeng-41 được xem là bay trong không gian vũ trụ, không phải vi phạm không phận.
Trong khi một số nhà phân tích phương Tây tỏ ra yên tâm trước “sự thật của mô hình”, lực lượng hạt nhân chiến lược của Trung Quốc vẫn tiếp tục phát triển. Ngày 3 tháng 9 năm 2025, tên lửa đạn đạo liên lục địa phóng từ mặt đất thế hệ mới Dongfeng-61 đã xuất hiện trong một cuộc duyệt binh, cho thấy năng lực tấn công chiến lược của Trung Quốc vẫn đang tiến triển.
Cạnh tranh giữa các cường quốc, về bản chất, là cuộc đấu về sức mạnh và trí tuệ, không phải sự so sánh hình thức. Những phán đoán chiến lược dựa trên quan sát hời hợt cuối cùng thường không đứng vững trước thực tế. (Sohu)
