Công cụ AI của Anthropic có gì mà đã “thổi bay” 285 tỷ USD vốn hóa cổ phiếu phần mềm chỉ trong một ngày

[Phạm Thanh Bình]

Việc Anthropic ra mắt các plugin AI mới đã kích hoạt một làn sóng mà các nhà phân tích gọi là "SaaSpocalypse" (Thảm họa phần mềm dịch vụ) – một đợt bán tháo tàn khốc đã quét sạch khoảng 285 tỷ USD khỏi các cổ phiếu phần mềm, công nghệ pháp lý và dịch vụ tài chính chỉ trong một phiên giao dịch.

Nhà phát triển AI đứng sau chatbot Claude nổi tiếng đã phát hành 11 plugin mã nguồn mở cho công cụ Claude Cowork của mình vào thứ Sáu (30/1). Một trong số đó nhắm trực tiếp vào quy trình làm việc pháp lý, và chỉ điều đó thôi cũng đủ khiến các nhà đầu tư đồng loạt "tháo chạy".

Chỉ số Nasdaq đã giảm 1,4%, với các hiệu ứng lan tỏa tới cả những gã khổng lồ IT của Ấn Độ như Infosys (giảm 5,5%) và Wipro (giảm gần 5%).

Chính xác thì Anthropic đã phát hành thứ gì?​

Claude Cowork là một trợ lý AI đại diện (agentic AI) được Anthropic ra mắt vào đầu tháng 1. Có thể coi đây là phiên bản "Claude Code" (công cụ lập trình dành cho kỹ sư) nhưng được thiết kế lại cho những chuyên gia không chuyên về kỹ thuật. Nó có thể đọc tệp, sắp xếp thư mục, soạn thảo văn bản và thực hiện các tác vụ đa bước với sự đồng ý của người dùng.

Các plugin vừa công bố đã "tăng lực" cho khả năng này. Chúng cho phép các công ty tùy chỉnh Claude cho các chức năng công việc cụ thể:

• Anthropic đã mở mã nguồn 11 plugin khởi đầu bao gồm các lĩnh vực: năng suất, bán hàng, tiếp thị, tài chính, phân tích dữ liệu, hỗ trợ khách hàng, quản lý sản phẩm và nghiên cứu sinh học.
• Nhưng chính plugin pháp lý (legal plugin) mới là thứ gây hoảng loạn. Nó tự động hóa việc kiểm tra hợp đồng, phân loại thỏa thuận bảo mật (NDA), kiểm tra tuân thủ và tóm tắt pháp lý. Mặc dù Anthropic lưu ý rằng kết quả vẫn cần luật sư xem lại, nhưng điều đó không làm dịu được nỗi lo của nhà đầu tư.

Tại sao thị trường lại hoảng loạn chỉ vì "một thư mục chứa các câu lệnh"?​

Điều khiến nhiều người quan sát bất ngờ là: plugin pháp lý này thực chất chỉ là một tập hợp các câu lệnh (prompts) và cấu hình. Không có mô hình độc quyền nào được tinh chỉnh trên luật pháp, cũng không có công cụ suy luận pháp lý đặc biệt nào. Đó vẫn là Claude, nhưng với các chỉ dẫn quy trình làm việc có cấu trúc.

Các nhà phân tích cho rằng tín hiệu thực sự ở đây là: Anthropic đã chuyển từ việc bán mô hình sang việc sở hữu quy trình làm việc (workflow).

Trước đây, khi Claude chỉ là một API, các công ty như Thomson Reuters có thể xây dựng sản phẩm dựa trên nó. Nhưng khi Anthropic bắt đầu xuất bản các giải pháp ngành dọc có sẵn, nền tảng này trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp. Jefferies gọi đây là cuộc tháo chạy kiểu "bán bằng mọi giá". Quan điểm của nhà đầu tư đã thay đổi: Thay vì tin rằng AI giúp ích cho các công ty phần mềm, giờ đây họ sợ AI sẽ thay thế luôn các công ty đó.

Ý nghĩa đối với ngành phần mềm trong tương lai​

Thiệt hại đã lan rộng ra ngoài công nghệ pháp lý:

• DocuSign giảm 11%, Salesforce giảm gần 7%, Adobe và ServiceNow cùng giảm 7%.
• Ngay cả các công ty tài chính có khoản vay liên quan đến phần mềm cũng bị ảnh hưởng.

Anthropic không phải là cái tên duy nhất trong mảng AI pháp lý (với những startup như Harvey AI hay Legora), nhưng lợi thế của Anthropic là họ sở hữu mô hình nền tảng. Các công ty như Legora phải dựa vào mô hình của Anthropic, có nghĩa là "cha đẻ" của Claude có thể phá vỡ cả các dịch vụ pháp lý truyền thống lẫn các startup đang cố gắng thay đổi ngành này.

Tốc độ cải tiến cũng gây kinh ngạc: Cowork ra mắt vào ngày 12/1. Các plugin ra mắt chưa đầy ba tuần sau đó. Trong khi đó, các công ty phần mềm doanh nghiệp thường mất nhiều quý để ra mắt các tính năng tương tự.

Anthropic không cần một sản phẩm đột phá hoàn toàn mới để làm rung chuyển thị trường. Họ chỉ cần cho thấy những gì Claude đã có thể làm được - và nhấn nút "xuất bản".