Niềm vui ngắn ngủi từ mức tăng trưởng nhẹ 1,5% trong năm 2025 chưa kịp lắng xuống, thị trường điện thoại thông minh toàn cầu đã phải đối mặt với một bức tranh ảm đạm ngay những ngày đầu năm 2026. Hàng loạt tổ chức nghiên cứu uy tín đã đồng loạt hạ mức dự báo từ tích cực sang tiêu cực trong bối cảnh các nhà sản xuất đang vật lộn giữa "hai gọng kìm": nhu cầu tiêu dùng suy yếu và giá linh kiện đầu vào tăng phi mã.
Cú sốc nguồn cung từ cơn sốt Trí tuệ nhân tạo (AI)
Nguyên nhân cốt lõi khiến thị trường lao đao không chỉ dừng lại ở lạm phát hay địa chính trị, mà nằm ở cuộc khủng hoảng giá chip nhớ chưa từng có tiền lệ. Sự bùng nổ của công nghệ AI tạo sinh trong năm 2025 đã "vét sạch" nguồn cung chip nhớ toàn cầu. Các ông lớn trong ngành bán dẫn như Samsung và SK Hynix đã ưu tiên chuyển dịch dây chuyền sản xuất sang bộ nhớ băng thông cao (HBM) phục vụ máy chủ AI – nơi mang lại biên lợi nhuận cao gấp 2 đến 5 lần so với chip nhớ cho điện thoại.
Hệ quả là giá các loại bộ nhớ bắt đầu leo thang từ quý III/2025 và lập đỉnh mới vào đầu năm nay. Theo số liệu, giá hợp đồng cho DRAM trong quý IV/2025 đã tăng tới 75% so với cùng kỳ. Công ty nghiên cứu thị trường Omdia cũng ghi nhận giá bộ nhớ LPDDR5 cho smartphone tăng 70%, trong khi bộ nhớ flash NAND tăng hơn 100%. Vì bộ nhớ thường chiếm 10-15% tổng chi phí linh kiện (BOM), điều này đã đẩy giá thành sản xuất smartphone tăng khoảng 8-10%.
Dự báo tình hình sẽ còn căng thẳng hơn khi Counterpoint Research nhận định giá bộ nhớ có thể tăng thêm 40% tính đến hết quý II/2026. Điều này giáng một đòn mạnh vào phân khúc điện thoại giá rẻ (dưới 200 USD), nơi chi phí đầu vào dự kiến tăng từ 20-30%, buộc nhiều hãng phải cân nhắc "khai tử" các dòng sản phẩm không còn lợi nhuận.
Thế khó của nhà sản xuất: Tăng giá hay cắt giảm cấu hình?
Trước những biến động vĩ mô và áp lực chi phí, các công ty nghiên cứu thị trường đã đưa ra những con số dự báo đầy lo ngại cho năm 2026.
Trước áp lực chi phí đầu vào tăng thêm 5-7% trong năm nay, các hãng smartphone buộc phải lựa chọn giữa hai phương án đều không mấy khả quan. Phương án thứ nhất là tăng giá bán sản phẩm để bù đắp chi phí. Theo đó, giá bán trung bình (ASP) của ngành smartphone dự kiến tăng 6,9% trong năm 2026, chạm mốc 468 USD.
Thị phần và mức tăng trưởng âm của các hãng được dự báo trong năm 2026 của Counterpoint Research
Phương án thứ hai là giữ nguyên giá nhưng cắt giảm cấu hình (shrinkflation). Người dùng sẽ chứng kiến nhiều mẫu điện thoại ra mắt năm 2026 có dung lượng RAM thấp hơn bản tiền nhiệm (ví dụ giảm từ 12GB xuống 8GB) hoặc sử dụng các tấm nền màn hình cấp thấp hơn để cân đối chi phí. Anthony Scarsella, Giám đốc nghiên cứu IDC nhận định rằng các nhà sản xuất sẽ điều chỉnh danh mục theo hướng tập trung vào các mẫu đắt tiền có biên lợi nhuận cao, đồng thời loại bỏ dần các đối thủ cạnh tranh nhỏ lẻ không đủ nguồn lực để chịu lỗ.
Làn sóng cắt giảm sản lượng và tái cấu trúc
Để ứng phó với tình hình, các "ông lớn" công nghệ Trung Quốc đã có những động thái quyết liệt nhằm giảm thiểu thiệt hại. Theo nguồn tin từ Jiemian và SCMP, Xiaomi và Oppo đã thông báo cắt giảm 20% sản lượng so với kế hoạch ban đầu, trong khi Vivo giảm gần 15%. Đáng chú ý, Xiaomi có thể thu hẹp sản lượng tới 70 triệu thiết bị trong năm nay. Thương hiệu Transsion, vốn nổi tiếng ở các thị trường mới nổi, cũng hạ mục tiêu sản xuất khoảng 30-45 triệu chiếc.
Bên cạnh việc cắt giảm, hoạt động tái cấu trúc cũng diễn ra mạnh mẽ. Oppo đã đưa Realme trở lại làm thương hiệu con thay vì hoạt động độc lập, đồng thời điều chỉnh OnePlus để kiểm soát chi phí hiệu quả hơn.
Trong bối cảnh đó, Samsung và Apple được đánh giá có sức chống chịu tốt hơn nhờ chuỗi cung ứng vững chắc và tệp khách hàng cao cấp ít nhạy cảm về giá. Tuy nhiên, IDC vẫn dự báo sản lượng của hai gã khổng lồ này cũng khó tránh khỏi mức giảm nhẹ khoảng 2% theo đà đi xuống chung của toàn thị trường.
Cú sốc nguồn cung từ cơn sốt Trí tuệ nhân tạo (AI)
Nguyên nhân cốt lõi khiến thị trường lao đao không chỉ dừng lại ở lạm phát hay địa chính trị, mà nằm ở cuộc khủng hoảng giá chip nhớ chưa từng có tiền lệ. Sự bùng nổ của công nghệ AI tạo sinh trong năm 2025 đã "vét sạch" nguồn cung chip nhớ toàn cầu. Các ông lớn trong ngành bán dẫn như Samsung và SK Hynix đã ưu tiên chuyển dịch dây chuyền sản xuất sang bộ nhớ băng thông cao (HBM) phục vụ máy chủ AI – nơi mang lại biên lợi nhuận cao gấp 2 đến 5 lần so với chip nhớ cho điện thoại.
Hệ quả là giá các loại bộ nhớ bắt đầu leo thang từ quý III/2025 và lập đỉnh mới vào đầu năm nay. Theo số liệu, giá hợp đồng cho DRAM trong quý IV/2025 đã tăng tới 75% so với cùng kỳ. Công ty nghiên cứu thị trường Omdia cũng ghi nhận giá bộ nhớ LPDDR5 cho smartphone tăng 70%, trong khi bộ nhớ flash NAND tăng hơn 100%. Vì bộ nhớ thường chiếm 10-15% tổng chi phí linh kiện (BOM), điều này đã đẩy giá thành sản xuất smartphone tăng khoảng 8-10%.
Dự báo tình hình sẽ còn căng thẳng hơn khi Counterpoint Research nhận định giá bộ nhớ có thể tăng thêm 40% tính đến hết quý II/2026. Điều này giáng một đòn mạnh vào phân khúc điện thoại giá rẻ (dưới 200 USD), nơi chi phí đầu vào dự kiến tăng từ 20-30%, buộc nhiều hãng phải cân nhắc "khai tử" các dòng sản phẩm không còn lợi nhuận.
Thế khó của nhà sản xuất: Tăng giá hay cắt giảm cấu hình?
Trước những biến động vĩ mô và áp lực chi phí, các công ty nghiên cứu thị trường đã đưa ra những con số dự báo đầy lo ngại cho năm 2026.
| Đơn vị dự báo | Mức tăng trưởng dự kiến năm 2026 | Nhận định |
| TrendForce | Giảm 2% - 7% | Triển vọng kinh tế vĩ mô yếu, lạm phát kéo dài. |
| Counterpoint | Giảm 2,1% | Giá bán trung bình tăng, người dùng ngại đổi máy. |
| IDC | Giảm 2,9% - 5,2% | Phân khúc giá rẻ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. |
Trước áp lực chi phí đầu vào tăng thêm 5-7% trong năm nay, các hãng smartphone buộc phải lựa chọn giữa hai phương án đều không mấy khả quan. Phương án thứ nhất là tăng giá bán sản phẩm để bù đắp chi phí. Theo đó, giá bán trung bình (ASP) của ngành smartphone dự kiến tăng 6,9% trong năm 2026, chạm mốc 468 USD.
Thị phần và mức tăng trưởng âm của các hãng được dự báo trong năm 2026 của Counterpoint Research
Phương án thứ hai là giữ nguyên giá nhưng cắt giảm cấu hình (shrinkflation). Người dùng sẽ chứng kiến nhiều mẫu điện thoại ra mắt năm 2026 có dung lượng RAM thấp hơn bản tiền nhiệm (ví dụ giảm từ 12GB xuống 8GB) hoặc sử dụng các tấm nền màn hình cấp thấp hơn để cân đối chi phí. Anthony Scarsella, Giám đốc nghiên cứu IDC nhận định rằng các nhà sản xuất sẽ điều chỉnh danh mục theo hướng tập trung vào các mẫu đắt tiền có biên lợi nhuận cao, đồng thời loại bỏ dần các đối thủ cạnh tranh nhỏ lẻ không đủ nguồn lực để chịu lỗ.
Làn sóng cắt giảm sản lượng và tái cấu trúc
Để ứng phó với tình hình, các "ông lớn" công nghệ Trung Quốc đã có những động thái quyết liệt nhằm giảm thiểu thiệt hại. Theo nguồn tin từ Jiemian và SCMP, Xiaomi và Oppo đã thông báo cắt giảm 20% sản lượng so với kế hoạch ban đầu, trong khi Vivo giảm gần 15%. Đáng chú ý, Xiaomi có thể thu hẹp sản lượng tới 70 triệu thiết bị trong năm nay. Thương hiệu Transsion, vốn nổi tiếng ở các thị trường mới nổi, cũng hạ mục tiêu sản xuất khoảng 30-45 triệu chiếc.
Bên cạnh việc cắt giảm, hoạt động tái cấu trúc cũng diễn ra mạnh mẽ. Oppo đã đưa Realme trở lại làm thương hiệu con thay vì hoạt động độc lập, đồng thời điều chỉnh OnePlus để kiểm soát chi phí hiệu quả hơn.
Trong bối cảnh đó, Samsung và Apple được đánh giá có sức chống chịu tốt hơn nhờ chuỗi cung ứng vững chắc và tệp khách hàng cao cấp ít nhạy cảm về giá. Tuy nhiên, IDC vẫn dự báo sản lượng của hai gã khổng lồ này cũng khó tránh khỏi mức giảm nhẹ khoảng 2% theo đà đi xuống chung của toàn thị trường.
