Ngọc Yến
Writer
Báo Tuổi trẻ mới đây có bài "Đỗ xe tải chắn cửa hàng ngày Tết gây tranh cãi chưa có hồi kết", phản ánh tình huống mâu thuẫn giữa quyền đỗ xe hợp pháp trên đường và quyền kinh doanh của chủ cửa hàng, gây ra cuộc tranh cãi không dứt với việc bên nào cũng cho mình có lý.
Mâu thuẫn trong cuộc sống là điều không thể tránh khỏi và đó là chuyện bình thường, quan trọng là pháp luật sẽ có cách điều chỉnh để "có tình có lý". Và pháp luật không chỉ là những dòng chữ khô khan trên giấy, mà là sợi dây liên kết giữa các lợi ích đối lập, đảm bảo rằng sự phát triển của cá nhân này không trở thành gánh nặng cho cá nhân khác, người thắng thấy thỏa đáng và người thua thấy tâm phục khẩu phục.
Vậy trường hợp này, xử thế nào mới đúng?
Vì không có biển cấm đỗ xe, công an không xử lý vi phạm, có vẻ người tài xế đang định biến mặt tiền kinh doanh của anh TMH (Nghệ An) thành bãi đỗ xe miễn phí dài hạn? Thế nhưng, liệu có phải cứ “không biển cấm” là được quyền bủa vây cửa hàng người khác?
Từ câu chuyện đó, phóng sự điều tra dưới góc độ pháp lý sẽ "bóc tách" những lỗi vi phạm mà ngay cả tài xế và lực lượng chức năng đôi khi cũng đã "bỏ quên", còn người dân đã không biết để "cãi".
CÓ NHỮNG VỊ TRÍ LÀ VÙNG CẤM MẶC ĐỊNH
Nhiều chủ cửa hàng khốn khổ khi bị ô tô án ngữ ngay cửa nhưng công an chỉ trả lời ngắn gọn: "Không có biển cấm, không xử lý được". Tuy nhiên, thực tế từ Luật Giao thông đường bộ và Nghị định 100/2019/NĐ-CP của Chính phủ: Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt (Nghị định ban hành ngày 30/12/2019 và có hiệu lực ngày 01/01/2020, gọi tắt là Nghị định 100) cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác. Có những vị trí là "vùng cấm" mặc định mà không cần bất kỳ biển báo nào.
- Khoảng cách 5m: Theo quy định, việc đỗ xe trong phạm vi 5m tính từ mép đường giao nhau (ngã ba, ngã tư) hoặc trước cổng và trong phạm vi 5m hai bên cổng trụ sở cơ quan, tổ chức là hành vi vi phạm rõ ràng.
- Chiếm dụng hạ tầng kỹ thuật: Một lỗi phổ biến nhưng ít bị xử phạt là đỗ xe đè lên miệng cống thoát nước hoặc miệng hầm đường dây điện. Đây không chỉ là hành vi cản trở hạ tầng mà còn là căn cứ pháp lý để chủ nhà thực hiện quyền phản ánh.
- Bên trái đường một chiều: Nhiều tài xế thản nhiên đỗ xe bên trái đường một chiều chỉ vì "tiện cửa hàng đối diện", dù luật đã quy định rõ chỉ được đỗ phía bên phải.
KHI "ĐỖ ĐÚNG CHỖ" VẪN LÀ VI PHẠM BỞI ĐỖ SAI QUY CÁCH
Cuộc điều tra về quy chuẩn dừng đỗ cho thấy, ngay cả khi đỗ ở tuyến đường không cấm, tài xế vẫn thường xuyên mắc lỗi "kỹ thuật" nhưng gây hệ lụy lớn cho giao thông:
- Khoảng cách 0,25m hay còn gọi là "ranh giới của sự văn minh": Nghị định 100 quy định bánh xe gần nhất không được cách vỉa hè quá 0,25m. Thực tế, nhiều xe đỗ "vênh", chiếm dụng lòng đường, gây cản trở lưu thông nghiêm trọng.
- Đỗ xe "kẹp cổ" đường hẹp: Nếu khoảng cách giữa xe đỗ và xe bên kia đường (hoặc vật cản) dưới 20m trên đường có 2 làn xe, tài xế đã vi phạm lỗi gây cản trở giao thông.
VẬN DỤNG CÁC PHÂN TÍCH TRÊN, GIẢI PHÁP CHO CHỦ CỬA HÀNG NHƯ SAU
Tình huống 1: Nếu cửa hàng có đăng ký trụ sở công ty: Mặc định ô tô không được đỗ trước cổng và trong phạm vi 5m hai bên cổng trụ sở cơ quan, tổ chức.
Tình huống 2: Hoặc chủ cửa hàng quan sát thêm về quy cách đỗ xe: nếu chiếc xe đó đang đỗ đè lên miệng cống thoát nước hoặc cách ngã ba gần nhất dưới 5m, chủ cửa hàng có quyền chụp ảnh lại và gọi điện cho Công an phường/Giao thông báo cáo cụ thể lỗi vi phạm này thay vì chỉ nói chung chung là "họ đỗ trước cửa nhà tôi".
Tình huống 3: Lòng đường là công cộng, con người được quyền tự do lưu thông, nhưng trong trường hợp nếu việc đỗ xe ngày này qua tháng khác trước cửa hàng kinh doanh thì câu chuyện đã chuyển sang dấu hiệu "Cản trở quyền sử dụng tài sản hợp pháp" (vì chủ cửa hàng được pháp luật bảo vệ quyền khai thác tài sản) theo Điều 3 Bộ luật Dân sự 2015.
Như vậy, nếu mâu thuẫn này không tự giải quyết được bằng thương lượng, pháp luật sẽ can thiệp qua việc phân biệt tính chất "Dừng" và "Đỗ": Luật phân biệt rõ dừng xe (tạm thời) và đỗ xe (không giới hạn thời gian). Nếu đỗ xe từ ngày này qua ngày khác, gây thiệt hại kinh tế rõ rệt cho cửa hàng, thì chủ cửa hàng có quyền yêu cầu chính quyền can thiệp vì hành vi đỗ xe này bắt đầu có dấu hiệu lạm dụng quyền tự do lưu thông để gây hại cho quyền khai thác tài sản của người khác. Mỗi người đều cần tôn trọng trật tự công cộng và Bộ luật Dân sự quy định việc xác lập, thực hiện quyền dân sự (trường hợp này là quyền tự do lưu thông) không được xâm phạm đến lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.
- Tình huống 4: Khi mâu thuẫn đạt đến đỉnh điểm, việc yêu cầu chính quyền cắm biển báo hoặc quy hoạch vạch đỗ có thu phí chính là cách để trả lại sự công bằng cho lòng đường và sự thông thoáng cho cửa hàng.
Việc công an từ chối xử lý chỉ vì tuyến đường không có biển cấm dừng, cấm đỗ nên cơ quan chức năng không có căn cứ xử lý là biểu hiện của sự thiếu sâu sát trong việc áp dụng các lỗi vi phạm đã hướng dẫn trong Nghị định 100 và áp dụng thêm các luật khác.
Pháp luật không thiếu chế tài, chỉ thiếu sự vận dụng quyết liệt.
Nguyễn Minh
Mâu thuẫn trong cuộc sống là điều không thể tránh khỏi và đó là chuyện bình thường, quan trọng là pháp luật sẽ có cách điều chỉnh để "có tình có lý". Và pháp luật không chỉ là những dòng chữ khô khan trên giấy, mà là sợi dây liên kết giữa các lợi ích đối lập, đảm bảo rằng sự phát triển của cá nhân này không trở thành gánh nặng cho cá nhân khác, người thắng thấy thỏa đáng và người thua thấy tâm phục khẩu phục.
Vậy trường hợp này, xử thế nào mới đúng?
Vì không có biển cấm đỗ xe, công an không xử lý vi phạm, có vẻ người tài xế đang định biến mặt tiền kinh doanh của anh TMH (Nghệ An) thành bãi đỗ xe miễn phí dài hạn? Thế nhưng, liệu có phải cứ “không biển cấm” là được quyền bủa vây cửa hàng người khác?
Từ câu chuyện đó, phóng sự điều tra dưới góc độ pháp lý sẽ "bóc tách" những lỗi vi phạm mà ngay cả tài xế và lực lượng chức năng đôi khi cũng đã "bỏ quên", còn người dân đã không biết để "cãi".
CÓ NHỮNG VỊ TRÍ LÀ VÙNG CẤM MẶC ĐỊNHNhiều chủ cửa hàng khốn khổ khi bị ô tô án ngữ ngay cửa nhưng công an chỉ trả lời ngắn gọn: "Không có biển cấm, không xử lý được". Tuy nhiên, thực tế từ Luật Giao thông đường bộ và Nghị định 100/2019/NĐ-CP của Chính phủ: Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt (Nghị định ban hành ngày 30/12/2019 và có hiệu lực ngày 01/01/2020, gọi tắt là Nghị định 100) cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác. Có những vị trí là "vùng cấm" mặc định mà không cần bất kỳ biển báo nào.
- Khoảng cách 5m: Theo quy định, việc đỗ xe trong phạm vi 5m tính từ mép đường giao nhau (ngã ba, ngã tư) hoặc trước cổng và trong phạm vi 5m hai bên cổng trụ sở cơ quan, tổ chức là hành vi vi phạm rõ ràng.
- Chiếm dụng hạ tầng kỹ thuật: Một lỗi phổ biến nhưng ít bị xử phạt là đỗ xe đè lên miệng cống thoát nước hoặc miệng hầm đường dây điện. Đây không chỉ là hành vi cản trở hạ tầng mà còn là căn cứ pháp lý để chủ nhà thực hiện quyền phản ánh.
- Bên trái đường một chiều: Nhiều tài xế thản nhiên đỗ xe bên trái đường một chiều chỉ vì "tiện cửa hàng đối diện", dù luật đã quy định rõ chỉ được đỗ phía bên phải.
KHI "ĐỖ ĐÚNG CHỖ" VẪN LÀ VI PHẠM BỞI ĐỖ SAI QUY CÁCHCuộc điều tra về quy chuẩn dừng đỗ cho thấy, ngay cả khi đỗ ở tuyến đường không cấm, tài xế vẫn thường xuyên mắc lỗi "kỹ thuật" nhưng gây hệ lụy lớn cho giao thông:
- Khoảng cách 0,25m hay còn gọi là "ranh giới của sự văn minh": Nghị định 100 quy định bánh xe gần nhất không được cách vỉa hè quá 0,25m. Thực tế, nhiều xe đỗ "vênh", chiếm dụng lòng đường, gây cản trở lưu thông nghiêm trọng.
- Đỗ xe "kẹp cổ" đường hẹp: Nếu khoảng cách giữa xe đỗ và xe bên kia đường (hoặc vật cản) dưới 20m trên đường có 2 làn xe, tài xế đã vi phạm lỗi gây cản trở giao thông.
VẬN DỤNG CÁC PHÂN TÍCH TRÊN, GIẢI PHÁP CHO CHỦ CỬA HÀNG NHƯ SAUTình huống 1: Nếu cửa hàng có đăng ký trụ sở công ty: Mặc định ô tô không được đỗ trước cổng và trong phạm vi 5m hai bên cổng trụ sở cơ quan, tổ chức.
Tình huống 2: Hoặc chủ cửa hàng quan sát thêm về quy cách đỗ xe: nếu chiếc xe đó đang đỗ đè lên miệng cống thoát nước hoặc cách ngã ba gần nhất dưới 5m, chủ cửa hàng có quyền chụp ảnh lại và gọi điện cho Công an phường/Giao thông báo cáo cụ thể lỗi vi phạm này thay vì chỉ nói chung chung là "họ đỗ trước cửa nhà tôi".
Tình huống 3: Lòng đường là công cộng, con người được quyền tự do lưu thông, nhưng trong trường hợp nếu việc đỗ xe ngày này qua tháng khác trước cửa hàng kinh doanh thì câu chuyện đã chuyển sang dấu hiệu "Cản trở quyền sử dụng tài sản hợp pháp" (vì chủ cửa hàng được pháp luật bảo vệ quyền khai thác tài sản) theo Điều 3 Bộ luật Dân sự 2015.
Như vậy, nếu mâu thuẫn này không tự giải quyết được bằng thương lượng, pháp luật sẽ can thiệp qua việc phân biệt tính chất "Dừng" và "Đỗ": Luật phân biệt rõ dừng xe (tạm thời) và đỗ xe (không giới hạn thời gian). Nếu đỗ xe từ ngày này qua ngày khác, gây thiệt hại kinh tế rõ rệt cho cửa hàng, thì chủ cửa hàng có quyền yêu cầu chính quyền can thiệp vì hành vi đỗ xe này bắt đầu có dấu hiệu lạm dụng quyền tự do lưu thông để gây hại cho quyền khai thác tài sản của người khác. Mỗi người đều cần tôn trọng trật tự công cộng và Bộ luật Dân sự quy định việc xác lập, thực hiện quyền dân sự (trường hợp này là quyền tự do lưu thông) không được xâm phạm đến lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.
- Tình huống 4: Khi mâu thuẫn đạt đến đỉnh điểm, việc yêu cầu chính quyền cắm biển báo hoặc quy hoạch vạch đỗ có thu phí chính là cách để trả lại sự công bằng cho lòng đường và sự thông thoáng cho cửa hàng.
Việc công an từ chối xử lý chỉ vì tuyến đường không có biển cấm dừng, cấm đỗ nên cơ quan chức năng không có căn cứ xử lý là biểu hiện của sự thiếu sâu sát trong việc áp dụng các lỗi vi phạm đã hướng dẫn trong Nghị định 100 và áp dụng thêm các luật khác.
Pháp luật không thiếu chế tài, chỉ thiếu sự vận dụng quyết liệt.
Nguyễn Minh
